VOV4.Jarai-{ing ta glăk amăng hơdôm hrơi rơnu] thun sô Đinh Dậu, hăng lu tơlơi mơak laih anun ]ang rơmang kơ sa thun dơ\ng pơ anăp lu tơlơi tu\ yua pơđ^ kyar.

 

Tơlơi ]ang rơmang anun, hơmâo pơkom lui mơ\ng sui laih amăng bruă pơđ^ kyar hơđong.

 

Sa gru mơak le\ abih amăng kual thun 2017 bưp lu tơlơi tơnap tap, wơ\t ayuh hyiăng adai hăng anih anom s^ mơdrô.

 

Tơlơi bơwih [ong huă amăng kual tơgu\ đ^ hmar biă mă truh kơ 8%, lu anom bruă bơwih [ong s^ mơdrô dưi ru\ glăi kơtang.

 

Tơlơi djru mơnuih mơnam, boh nik `u amăng kual hơmâo tơlơi truh lo\n adai ngă….hơdôm hrơi rơnu] thun Đinh Dậu, [ing ta hơmâo lăng nao [uh sa rup rap tơlơi bơwih [ong huă amăng kual }ư\ siăng lu tơhnal pơkă hrưn đ^ rơđah biă mă hăng hơdôm tơlơi gêh gal ako\ pơdong brơi kơ ]răn yak nao phrâo:

 

Hơdôm hrơi giăm tết Mậu Tuất, adai angin mơguah rơ-o\t, adai pơđiă yang hrơi ăt pơ]rang hlom amăng đơ đam tơring ]ar Daklak.

 

Y Thơm Niê, khua [on Jung 2, să Ea Yông, tơring glông Krông Pa] brơi thâo, aka [u hơmâo djơ\ ôh, adai ayuh hyiăng tơnap kơ bruă ngă hmua 2 thun hăng anai.

 

Rơnu] thun 2016, ako\ thun 2017 hơmâo hơjan bơyan phang, ngă kơ 150 ektar đang boh sầu riêng glăk boh mơ\ng mơnuih [on sang [on Jung hăng să Ea Yông djai h^, ngă rơngiă hơdôm rơtuh klai prăk r^m thun.

 

Tơdơi kơ anun dơ\ng, kơthel mrô 12 thun 2017 hăng hơdôm wơ\t hơjan ako\ bơyan phang, ngă kơ lu phun pla yom amăng tơring glông anai ]i rơngiă soh sel.

 

Khă hnun, hơmâo tơlơi gir run mơ\ng lu mơnuih kơhnăk bruă ngă hmua kah hăng [ing kỹ sư, [ing ngă bruă pơtô tơlơi ngă hmua, mơnuih [on sang [on Jung, să Ea Yông hơmâo djă pioh hơdôm phun boh troh yom sang ano\ pô.

 

Thun 2017, giăm ha mơkrah mrô sang ano\ [on Jung dưi pơhrui glăi dơ\ng mơ\ng 400 klăk prăk truh 2 klai prăk.

 

Sang ano\ Y Thơm ăt pơhrui glăi lu mơn, man pơdong sang prong 4 klai prăk ]ơkă thun phrâo Mậu Tuất.

 

~u brơi thâo, boh tơhnal anai pơtrut pơsur mơnuih [on sang găn rơgao tơlơi tơnap tap, khin bơblih phrâo pioh ba glăi lu boh tu\ yua hloh:

 

‘’Khua mua plơi lăng kơ boh sầu riêng jing phun pla ba glăi ano\ tu\ yua lu. Yua kơ anun, thun anai djop plơi pla ala [on tuh pơ alin pla boh sầu riêng hăng hơdôm phun pla nua yom kah hăng boh [ơr [ut.

 

Hrom hăng anun, mơnuih [on sang ăt [u wor rơbit lơi wai lăng đang kơphê pô hăng lu mơta phun pla pơko\n pla hrom sa blah đang kiăng pơđ^ tui rơnoh bơwih [ong huă’’.

 

 

Kơthel mrô 12 thun 2017 jing kơthel ngă bơbe] djơ\ prong kơ kual }ư\ siăng, răm [ăm kơ đang hmua lu biă mă.

 

Phun pla kơthel ngă răm kơtang le\ đang tơbâo, giăm 60 rơbâo ektar pơ tơring ]ar Gialai hăng Daklak bơrơbuh h^.

 

Hrom hăng anun, anih anom s^ mơdrô nua đ^ trun, truh kơ 20% pơkă hăng thun hlâo. Tơdah ăt pla pơjing raih daih amăng sang ano\, lu mơnuih [on sang pla tơbâo amăng kual Dap kơdư ]ư\ siăng thun anai pơglăi prăk tuh pơ alin le\ bưng băi yơh anun.

 

Samơ\ hăng hơdră ngă hmua pla tơbâo prong mơnuih [on sang hơmâo ano\ tu\ yua mơn amăng mông tơnap tap hloh.

 

Ơi Tống Văn Hiền, plơi Thắng Lợi 3, să Ia Sol, tơring glông Phú Thiện, Gialai brơi thâo: khă hơnong ia tơbâo hro\ h^ yua kơthel ngă, s^ mơdrô ăt [u gêh gal lơi, sang ano\ `u pơhrui mă kơnong hơdôm pluh klăk prăk sa ektar. Tơdah dơ\ anai, pơ anăp đ^ đăi [iă:

‘’Pla kah hăng mơ\ng anai pơ klôn kơnong 60 tơn đô] sa ektar, tơdah ngă tui hơbo# ngă hmua prong koh tơbâo hơmâo dơ\ng mơ\ng 100-120 tơn lơ\m sa ektar.

 

Prăk tuh pơ alin le\ [iă hloh, yua hơmâo na nao ia bruih, phun tơbâo pơđ^ kyar klă biă mă, huăi hua] kmơ\k pruai, 1 ektar hơmâo kơmlai 30 klăk prăk’’.

 

Amăng mông lu tơlơi tơnap tap yua ayuh hyiăng hăng anom s^ mơdrô boh troh đang hmua, bruă man pơdong plơi pla phrâo [ơi kual }ư\ siăng [ơ [rư\ ngă tui [iă glăi truh anih pơkă yơh.

 

Lăp mơak le\, lu tơring ]ar plơi pla e\p jơlan hơdră, hne] mă ano\ gêh gal lo\n mơnai, pơđ^ tui lu wơ\t hơnong pơhrui glăi amăng sa blah đang hmua.

 

Boh pơ-o#, boh kruăi dung, boh kruăi mih, boh sầu riêng, boh [ơr, pơbuă tui anăn pioh ba pla plah wah amăng đang kơphê, djru pơđ^ tui hơdôm rơtuh klăk prăk, tăp năng đ^ truh kơ 1 klai prăk, sa ektar, sa thun.

 

Hơnong pơkă pơhrui glăi mơ\ng hơdră man pơdong plơi pla phrâo hơmâo lu boh tu\ yua phrâo. Ơi Trần Thành Vinh, Khua să Ea Kê`, tơring glông Krông Pa], tơring ]ar Daklak brơi thâo, ]ơdong mơ\ng thun phrâo Mậu Tuất 2018 anai, pơhrui glăi pơkă dưm dưm r^m ]ô mơnuih sa thun mă bruă lu hloh kơ` pơgi ni anăp, tơdah giăm 1 rơbâo ektar boh sầu riêng pla plah amăng đang kơphê truh thun pe\ boh laih:

           

‘’Boh sầu riêng ră anai, să hơmâo 30 ektar, lơ\m sa ektar mơboh mơ\ng 50-70 tơn. Thun 2018, amra hơmâo dơ\ng 50 ektar laih anun tuh thun 2019 amra hơmâo năng ai `u sa rơbâo ektar pe\ boh, yua dah mơnuih [on sang pla dơ\ng mơ\ng thun 2012.

 

Tơdah boh troh hăng nua hơđong kah hăng ră anai, thun 2018, 2019 pơhrui glăi pơkă dưm dưm r^m ]ô mơnuih [ơi să hơmâo mơ\ng 50-70 klăk prăk sa ]ô sa thun’’.

 

Hrom hăng boh troh, phun jrao ăt pơsit djuai phun pla djru ană plơi pla kual }ư\ siăng Dap kơdư ngă pơdrong mơn.

 

Lu đang hmua pla phun kơ`it pơhrui glăi sa ektar truh kơ 200 klăk prăk, phun jrao đương quy 400 klăk prăk sa ektar [u hling hlang dơ\ng tah.

 

Hăng mơnuih ngă hmua laih anun anom bruă s^ mơdrô Kontum, phun jrao akha jai hrơi mông gêh gal prong, lơ\m phun hơbơi aring sâm Ngọc Linh Kontum, jing jrao akha yom djă anăn dêh ]ar baih.

 

Sa asar pơjeh aring sâm ră anai hơdôm pluh rơbâo prăk, sa phun nua `u 200 rơbâo prăk, laih anun sa tơlo# hơbơi sâm Ngọc Linh s^ mơdrô dơ\ng mơ\ng pluh klăk prăk pơngo\.

 

Tơlơi anai yơh ngă kơ sang man pơdong prong jai hrơi lu pơ kual ataih, kual tơnap tap hloh amăng tơring ]ar.

 

Ơi Vương Văn Mười, Kơ-iăng Khua Jơnum min mơnuih [on sang tơring glông Tu Mrông, tơring ]ar Kontum brơi thâo, mă hơbơi aring sâm Ngọc Linh ngă gơnam phun, tơring glông anai pơđ^ kyar lu phun jrao akha pơko\n kah hăng rơya mriah, kim tuyến liên, hồng đẳng sâm hăng bruă kiăng ngă khut khăt:

 

‘’Ră anai, jơnum min mơnuih [on sang tơring glông ngă hrom lu anom bruă e\p prăk djru tuh pơ alin kơ bruă ngă hmua, pơtum nao [ơi să Măng Ri, Tê Săng hăng Ngọc Lây.

 

Tơring glông ăt pơkra hơdră man pơdong anih anom hơbơi sâm amăng tơring glông’’.

 

Tơdơi kơ lu thun man pơdong, kual }ư\ siăng hơmâo rơnoh gơnam yom pioh pơđ^ kyar, anun le\, hơmâo lu mơnuih mă bruă, triăng kơ bruă pưk hmua pla pơjing.

 

Gơ`u pla tu\ yua lu djuai boh troh yom hloh VN, dơ\ng mơ\ng phun kyâo sui thun, phun  boh troh truh kơ djuai a`ăm pơtam hăng phun jrao yom.

 

Kơphê {uôn Ma Thuôt, tiu }ư\ Sê, a`ăm bơnga Đà Lạt, Boh [ơr Daklak, ră anai hơmâo hơbơi Sâm Ngọc Linh dơ\ng…jing anăn gơnam s^ mơdrô hmư\ hing soh.

 

Ano\ kual }ư\ siăng do\ kơ[ah le\ hơdôm anom bruă s^ mơdrô tuh pơ alin ba ako\ hlâo, djru ană plơi pla ngă hmua ba gơnam tam gơ`u pla dưi truh pơ dêh ]ar ta] rơngiao.

 

Phrâo anai hloh, mơ\ng ako\ thun 2018 mơtam, anom bruă ]i pơkra ming a`ăm pơtam, boh troh mơ\ng ha anih, blung a pơdong [ơi kual }ư\ siăng, hơmâo tơgu\ man pơdong [ơi tơring ]ar Gialai.

 

Jua kơtang ming pơkra lơ\m sa thun 200 rơbâo tơn mơnong mơnuă, amra hơmâo lu yơh a`ăm pơtam, boh troh arăng ba nao pơ anai pơkra ming dưi răk pioh sui, ngă rơgoh pioh ba s^ mơdrô, ]ih anăn, bruă ngă anai amra kơtưn pơđ^ tui tơlơi mă yua boh thâo ia rơgơi, pơlir hơbit hăng mơnuih ngă hmua, kah hăng tơlơi lăi pơtong mơ\ng Khua ding jum Bruă hmua hăng pơđ^ kyar plơi pla, ơi Nguyễn Xuân Cường, lơ\m `u nao jơnum hrom, tơgu\ man pơdong sang bruă anai, tui anai:

 

‘’Hăng hơbo# phrâo anai, kâo đăo sit kơ` pơgi ni anăp [u djơ\ kơnong [ing ta ako\ pơjing anih anom pơkra ming hăng  boh thâo ia rơgơi hăng anih ba hyu s^ mơdrô prong đô] ôh.

 

Yom hloh dơ\ng, amra pơjing rai anih anom pla a`ăm pơtam, boh troh, pơlir hăng lu sang bruă ngă [ong hrom, ană plơi pla, anom bruă s^ mơdrô anet. Dơ\ng mơ\ng ako\ pơjing bruă mă hlom bom tui anun, mơ\ng bruă pla pơjing truh kơ bruă pơkra ming hăng s^ mơdrô pơ ta] rơngiao’’.

 

Hăng atur hơmâo ako\ pơdong mơ\ng sui laih, kual }ư\ siăng pơjing tơrưng kiăng pơyiong đ^ pơđ^ kyar amăng rơnuk phrâo.

 

Tui hăng thượng tướng ơi Tô Lâm, ding kơna ding jum kơđi ]ar, Khua ding jum kông ang, Khua git gai kual }ư\ siăng lăi, anun le\ rơwang pơđ^ kyar bơwih [ong huă, mă tơlơi bơwih [ong huă pioh ba jơlan kơ bruă mơnuih mơnam, pơjing rai pơdrong asah, hơđong kjăp amăng kual:

 

‘’Ră anai, khom lăi pơtong le\ bruă mơnuih mơnam hơđong laih. Ano\ hơđong anun ngă gêh gal kơ bruă pơđ^ kyar.

 

Tơlơi pia hlâo adih mơ\ng [ing ta le\ hơđong pioh pơđ^ kyar, ră anai pơkơđai glăi dua boh pia anai dưm ako\ klôn đô], yom biă mă kơ kual }ư\ siăng pơđ^ kyar pioh ngă gêh gal kơ tơlơi hơđong kjăp’’.

 

Bơyan phang truh laih. Kual }ư\ siăng glăk hrưn đ^ amăng tơlơi tơnap tap mơ\ng ayuh hyiăng, lo\n glai adai rơngit hăng anih anom s^ mơdrô.

 

Kual }ư\ siăng khin hơtai rơnuk blah ngă đưm ăt pơsit tơlơi khin hơtai amăng bruă pơđ^ kyar bơwih [ong huă.

 

‘’Ba kual ]ư\ siăng đ^ nao pơ anăp hmao hăng kual dơnung pơ hang ia rơs^’’ ră anai [u djơ\ lăi tơlơi rơpơi dong tah, jing h^ yak rơbat blung a bruă ngă tui mơtam.

Nay Jek: Pô ]ih hăng pôr