VOV4.Jarai - Rơgao hăng anai kre\p 20 thun, lơ 1/11/1998, Jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania Hơdang tal blung a dưi pơtui jua pơhiăp [ơi glông pơhiăp dêh ]ar ta mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam kual }ư\ Siăng.

Hrom hăng 3 jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania [ia\ adơi ayong [ơi kual }ư\ Siăng pơtui lom anun le\ Êđê, Jarai, Bahnar, jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp ngă tui bruă pôr pơhing jơlan gah, hơdră pơtrun, hơdră bruă gum djru mơng Ping gah hăng tơlơi phiăn mơng Kơnuk kơna; lăi pơthâo hơdôm bôh thâo bơwih [ong huă pơđ^ kyar, bơwih brơi tơlơi suaih pral truh hăng neh wa, hrom hăng anun djru pơgang hăng djă pioh gru bôh thâo phiăn juăt.

20 thun rơgao, jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania Hơdang hmâo pơsit laih anih gơgrong, bruă mă mơng pô amăng hơdră pơblang, pơhiăp ăt kah hăng pơđ^ tui bôh tu\ yua bôh yôm pôr pơhing, jai hrơi jai ngă lu neh wa hmư\ bro# đing nao.

A Sa Ly hăng Katarina Nga

Kiăng tơlơi pơhiăp djuai ania Hơdang tơtar đ^ bă kơ tơlơi ư-ang [ơi glông pơtui jua pơhiăp Gong phun juă pơhiăp dêh ]ar Việt Nam, [ing adơi amai mă bruă pơblang, pơhiăp hmâo gir run abih pran jua.

Yua kơ hmâo hơdôm mơnuih phrâo hrăm giong abih anih 12, tal blung a tơbiă mơng plơi pla dưi ruah mă bruă pơblang, pơtui jua pơhiăp. Hơdor glăi hơdôm hrơi phrâo mut mă bruă, pô pơhiăp Gương ăt do# [uh hyơ hyor pran jua mơn:

“Hơdôm hrơi phrâo mut mă bruă pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania Hơdang pô kâo akă thâo lu ôh kơ hơdră pơblang, ngă hiưm hơpă pơblang kiăng `u hruah, laih anun pơđok hiưm hơpă kiăng djơ\ hăng mơnuih pơhiăp măng bro#.

Kâo pơhiăp gah rơngiao le\ `u amu` hloh samơ\ mut amăng anih pơđok le\ [uh `u tơtư\ [ia\, anun dleh glar biă mă kah mơng dưi pơđok giong sa tơlơi pơhing [udah sa tơlơi ruai.

Năng ai `u sa thun tơdơi, kâo mơng juăt tui [ơ [rư\ mă bruă, anun le\ yua pô thâo gir run hrăm tui mơng bôh nik mơng adơi amai hơdôm jơlan hơdră pơtui juă pơhiăp pơkon, biă `u tơdơi kơ pơhrăm anih pơtô hơdră pơđok, pơblang, yua kơ nghệ sĩ ưu tú Kim Cúc pơtô brơi, laih anun nao pơhra\m pơ\ Hà Nội hăng sa, dua anih pơhra\m pơkon mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam…”

Nhat Lisa hăng Gương amăng anih hr^p mă bôh pơhiăp

{u pơdơi hrăm tui, pơhra\m drơi pô, pơđ^ tui bôh thâo bruă mă; hơduah e\p, hrăm tui bôh thâo mơnuih mơnam, mă tu\ tơlơi thâo thăi bôh pơhiăp mơng am^ [a\, ơi yă pơjing rơgao hơdôm mông bưp [ing gơyut hmư\ bro#, hơdôm tal hyu ]ua\ jơmư [ơi plơi pla, hơdôm tal glăi ]ua\ sang ano#, plơi pla… gru\p jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp djuai ania Hơdang jai hrơi jai kơja\p tui, pơđ^ tui ano# klă jơlan hơdră.

Bruă pơblang pơđok [u djơ\ kơnong kơ djơ\ hăng tơlơi pơhing tơlơi yuan ôh mơ\, do# ngă tui lom hmâo tơlơi pơplih, djơ\ hăng phiăn juăt, gru bôh thâo mơng djuai ania kiăng neh wa amu` thâo hluh, amu` djă pioh hăng amu` ngă tui.

Hơdôm bôh hră ]ih dưi pơkă djơ\, hmâo tơlơi tu\ ư hrom prong lom pơblang hơdôm bôh pia, ]ra\n hơdră, hơdôm anăn bruă apăn, bruă apăn… Pô pơhiăp tơlơi Hơdang A Sa Ly, ră ruai:

“Tơdơi kơ hrơi dưi hmâo [ing adơi ayong amăng gru\p djru gum, pơtô ba, lăi pơthâo glăi hơdră pơblang, hơdră pơđok, drơi pô kâo gir run hrăm mă pô, mă tu\ tơlơi thâo thăi, hluh djơ\ hloh hơdôm bôh pia pioh pơblang.

Kâo [uh, bruă pơblang kiăng kơsem min lu, sit lăi mă bruă pơblang bôh pơhiăp laih khom djơ\ hăng bôh yôm kiăng lăi nao, ngă hiưm hơpă hơdôm bôh pia dưi mă djơ\, je# giăm hăng bôh pia mơng pô.

Kâo gir run hrăm tui na nao, prăp brơi kơ drơi pô bôh pia djuai ania pô hăng tơlơi Yuan pioh thâo pơblang tơlơi pơhiăn ră anai mơng jơlan hơdră pơtui juai pơhiăp”.

Amăng hơdôm thun blung a pơtui jua pơhiăp, Jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania Hơdang hmâo mă laih hơdôm pluh pok hră mơ-^t mơng neh wa hmư\ bro# [ơi tơring glông Krông Pa], tơring ]ar Daklak hăng hơdôm bôh tơring glông Đak Tô, Đak Hà, tơring ]ar Kontum.

Hrom hăng bruă pơsur bơni jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp, gơyut hmư\ bro# ăt gum pơhiăp mơn  kơ bruă pơblang, bruă pơđok, lăi pơthâo đok pơhiăp mơng rim ]ô mơnuih pơhiăp.

Hơdôm pran jua yôm phăn mơng mơnuih hmư\ bro# mơng hơdôm bôh plơi pla djru laih [ing adơi ayong pơhiăp tơlơi djuai ania Hơdang hrưn đ^ ngă klă hloh dong hơdôm jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp.

Gơyut hmư\ bro# Y Đuynh, [ơi [ôn Hring, să Ea H’Đing, tơring glông }ư\ Mgar, tơring ]ar Daklak, brơi thâo:

“Kâo juăt hmư\ jơlan hơdră mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam hăng telephone djă hyu [ơi tơngan.

Jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp hăng djuai ania Hơdang [ơi plơi kâo hmư\ rơđah biă, [ing adơi ayong pơhiăp kâo hmư\ thâo hluh, juăt hmư\ đok pơhiăp mơng A Sa Ly. Kâo kiăng hmư\ tơlơi pơtô ba lu hloh dong hơdră bơwih [ong huă.

Sang ano# ngă đang kơ phê phrâo tom adih anai, samơ\ juăt hmâo kơman hlăt arong ngă, kơ[ah ia pruih… anun lom dưi hmư\ bro# pơtô brơi hơdră bơwih brơi kơ phun kơ phê kâo [uh tu\ yua biă, kah hăng pơtô mă yua djơ\ kơmok djah djâu pơgang phun pla, ngă brơi bôh kơ phê lu.

Kâo ăt hor hmư\ mơn hơdôm jơlan hơdră tơlơi adôh đưm kual }ư\ Siăng, hmư\ jua ]ing hơgor, mơ-ak biă”.

Gru\p pơblang pơhiăp tơlơi djuai ania Hơdang

Hrom hăng hơdôm jơlan hơdră tơlơi djuai ania [ia\ [ơi kual }ư\ Siăng pơkon, jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp djuai ania Hơdang jai hrơi dưi pơplih hơdră pơdah, pơđ^ tui bôh yôm kiăng djơ\ hăng tơlơi pơhing jai hrơi jai lu mơng neh wa djop djuai ania.

Hăng mrô tơlơi pơhing lu mơta hăng lu tơhnal, kah hăng Tơlơi pơhing phrâo, Khoa pơ ala m[s hăng mơnuih [ôn lan, Tơlơi suaih prak kơ abih bang mơnuih, Gum hrom mơnuih ngă đang hmua, Plơi pla phrâo, Gru hiam bôh thâo djop djuai ania kual }ư\ Siăng…, Jơlan hơdră djru neh wa hmư\ bro# hơdôm bôh thâo kơ bơwih [ong hhă, ngă đang hmua, djă pioh bơwih brơi tơlơi suaih pral, thâo tơlơi phiăn, thâo hluh kơ gru grua bôh thâo đưm mơng djuai ania pô ăt kah hăng djop djuai ania adơi ayong [ơi djop kual lon ia ta…

Djru kơ tơlơi kiăng hmư\ bro#, hăng djru pơgang bôh thâo đưm djuai ania, lu thun rơgao, Gru\p jơlan hơdră pơhiăp tơlơi djuai ania Hơdang hmâo gum hrom ngă tui bruă hơduah e\p, djă lui, hyu hr^p mă tơlơi adôh đưm [ơi hơdôm bôh plơi pla kual }ư\ Siăng.

Truh ră anai, jơlan hơdră hmâo laih rơbêh kơ 370 mơta tơlơi adôh djuai ania Hơdang hăng lu er adôh hăng bôh yôm lu mơta, nao hrom hăng tơlơi hơd^p mơda mơng neh wa. Gơyut hmư\ bro# A Đâm, [ơi plơi Long Jon, să Đak Ang, tơring glông Ngọc Hồi, tơring ]ar Kontum, ră ruai:

“Kâo hor hmư\ biă jơlan hơdră pơhiăp tơlơi djuai ania Hơdang pơtui amăng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam, biă `u hmư\ [ing adôh tơlơi adôh đưm tui er adôh ayo\, rơngê, ting ting.

Đok adôh mơng [ing thâo adôh tơlơi adôh đưm pơtui amăng bro# hmư\ mơ-ak biă, rơđah dong.

Kâo [uh ră anai le\ hơdôm er adôh đưm, bôh pia mơng djuai ania Hơdang pioh kơ [ing hlăk ai ră anai [u ke\ ph^ đơi ôh.

Yua anun, kâo ]ang rơmang jơlan hơdră pơtui pơhiăp tơlơi djuai ania Hơdang mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam kơtưn pơtui lu hloh hơdôm jơlan hơdră tơlơi adôh đưm pioh lăi pơthâo kơ rơnuk hlăk ai dưi hmư\, dưi hluh hăng thâo djă pioh hăng ngă tui gru grua bôh thâo phiăn juăt mơng djuai ania pô”.

Hrom hăng bruă pơtui jua pơhiăp, jơlan hơdră pơhiăp tơlơi djuai ania Hơdang do# dưi pơmut amăng glông pơhing điện tử VOV4.VN mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam, djru neh wa Hơdang [ơi djop kual amăng lon ia hăng [ơi rong lon tơnah dưi lăng, dưi hmư\ hăng bôh pơhiăp mơng pô.

Truh ră anai hmâo laih rơbêh kơ 34 rơbâo wot ]ô mơnuih hmư\, lăng abih bang mrô IP giăm truh 10.000, hơduah lăng amăng plăng web tơlơi Hơdang; hơnong `u lom sa hrơi hmâo rơbêh kơ 100 wot ]ô mơnuih pơđok lăng mơng 30 bôh dêh ]ar [ơi rong lon tơnah hơduah e\p lăng plăng web.

Tui hăng ơi Nhat Lisa, Kơ-iăng Khoa Anom pơtui jua pơhiăp tơlơi djuai ania [ia\ - VOV kual }ư\ Siăng, Khoa gru\p pơblang tơlơi djuai ania Hơdang, mă bruă pơtui jua pơhiăp hăng tơlơi djuai ania [ia\ pơhlôm dua bôh thâo yôm phăn, anun le\ pơblang hăng pơđok.

Bruă pơblang khom yua bôh pơhiăp amu` thâo hluh, pơđok pơhiăp hmư\ klă hăng bôh pia đ^ trun pha ra mơng djuai ania pô.

“Kâo pơmin, kiăng jơlan hơdră pơtui pơhiăp tơlơi djuai ania [ia\ jai hrơi jai juăt hăng [ing gơyut hmư\ bro#, rơngiao kơ ngă klă bruă pơblang pơhiăp [ơi anih do# mă bruă, mơnuih pơblang, pơhiăp ăt kiăng hmâo mông nao pơ\ plơi pla bưp neh wa pô kiăng hrăm tui bôh pơhiăp mơng ơi yă hăng pơhra\m pơđok dong.

Hăng [ing pơblang, pơhiăp do# hlăk ai khom hrăm tui bruă hyu ]ih tơlơi pơhing, hyu e\p lăng bôh nik tơlơi hơd^p mơda, mơng anun amra [uh tơlơi găn rơgao amăng bruă pơblang hăng pơhiăp, ăt kah hăng hmâo tơlơi ]ih djơ\ hloh, pơke\ hăng bôh thâo phiăn juăt mơng djuai ania pô.

{ing pơblang, pơhiăp khom gir run; hrưn đ^ lu hloh dong kiăng hmâo bôh tơhnal klă pơ\ anăp anai”.

Tơlơi gir run mơng khul adơi ayong pơblang, pơhiăp, dăp hơdră, lu tơlơi pơtui jua pơhiăp hăng tơlơi djuai ania Hơdang hmâo mă pri mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam.

Anun le\ ]ra\n hơdră Gru hiam bôh thâo đưm djop djuai ania kual }ư\ Siăng “Phiăn rơkâo tơlơi păp `ai mơguah – Gru bôh thâo ană mơnuih djuai ania Hơdang” hmâo mă pri C – Pri Jua pơhiăp Việt Nam thun 2017.

Jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp lu mơta “Bôh thâo đưm Hơdang: pơ phun mơng tơlơi kiăng khăp, tum pơ[ut, lar hyu, yâu mơ-ak” hmâo mă pri ia prăk amăng Jơnum ngui pơtui jua pơhiăp đơ đam lon ia thun 2018.

Hơdôm pran jua yôm phăn anun mơng neh wa plơi pla, lu pri bơni ]ih pioh mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam le\ pran pơsur [ing pơblan, pơhiăp jơlan hơdră pơtui jua pơhiăp djuai ania Hơdang mơng VOV kual }ư\ Siăng hrưn đ^ dong, hrăm tui, pơhra\m kiăng yak nao kơja\p [ơi jơlan mă bruă pơtui jua pơhiăp djuai ania [ia\ mơng Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam, yua kơ tơlơi hơd^p rim hrơi jai hrơi jai pơ plih phrâo mơng neh wa djuai ania [ia\ kual }ư\ Siăng./. 

Siu H’ Prăk: Pô c\ih hăng pôr