VOV4.Jarai - Khă thun do\ c\ơđai đôc\, aka [u do\ rơkơi ôh, samơ\ Y Byen do\ [ơi plơi Piơm, tơring kual Đăk Đoa, tơring glông Đăk Đoa, Gialai rông ba dua c\ô c\ơđai arăng pơklaih lui yua tơlơi phiăn c\a c\ot. Y Byen jing lui tơlơi hơdip mơ-ak mơng pô `u, gir rông ba [ing c\ơđai, lăng kah hăng ană `u pô.

Sui mơng anai 14 thun, lơm Y Byen glăk 15 thun, lơm hro\m hăng am^ `u nao pơ să Đê Ar, tơring glông Mang Yang s^ sum ao, hmư\ ană plơi lăi hơmâo sa c\ô đah kơmơi phrâo tơkeng ană le\ djai h^.

Tui hăng tơlơi phiăn [ơi anai, ană nge đah rơkơi anai kho\m dor tui am^ `u hlao. Y Byen hăng am^ `u lur nao pơ anih arăng mơyut atâo c\i rơkâo rông ană nge, pơ anăn le\ Y Song.

Tơ`a rông ană tơnap yơh, bruă rông ană hăng pô đah kơmơi glăk hrăm anih 9 jing tơlơi tơnap hloh. Rơngiao mông hrăm, Y Byen [ă ană `u nao pơ hmua, hyu wai rơmô.

Sang ano\ tơnap [ơ\i yơh, ră anai rông thim cơđai dong, am^ ama Y Byen kho\m hyu kuah kơsu arăng kiăng hơmâo prăk rông ană, rông tơc\ô. Hrơi anai truh hrơi adih, Y Song hơmâo am^ rông prong hăng ia bu asơi pơ ala kơ ia tơsâo am^, [ong a`am rơyă tơpung hăng tơlơi khăp pap prong prin mơng [ing [u djơ\ ha drah kơtăk, ha kơnung djuai. Yă Y Wưt, am^ Y Byen ră ruai:

‘’Lơm anun hmư\ arăng lăi c\i dor Y Song hro\m hăng am^ gơ\, kâo hăng Y Byen pap biă mă, yua anun tơ`a rông. Sang ano\ rin, samơ\ sang ano\ pơc\rông nao rai, khă mơng gleh tơnap, hyu mă bruă arăng, hyu kuah kơtăk kớu ăt kho\m rông ba Y Song truh prong mơn. Hơmâo dơ\ hơpă rông dơ\ anun’’.

Kah hăng adơi adai pơkôl lui yơh, 11 thun dơi, lơm Y Byen jing pô adoh mơng Sang adoh soang Đam San, Y Song hrăm anih 4 laih, jing `u hơmâo thim sa c\ô ană dong.

Amăng sa wơt nao adoh [ơi să C|ư\ Á, plơi prong Pleiku, y Byen hmư\ hing hơmâo sa c\ô ană đah rơkơi arăng pơklaih lui pơ pơsat.

Rơbêh 30 c\ô mơnuih amăng grup hyu adoh soang, kơnong hơjăn Y Byen đôc\ huăi hu\i ôh nao e\p pô nge anai, ngă hră pơ-ar ba glăi pơ sang rông ba, laih anun pơ anăn Y Sơn. Hơdor glăi hrơi mă rông ană, Y Byen ăt ol kơdol amăng pran jua, jruh ia mơta yua rơngot:

’’Kâo mă bruă [ơi Sang adoh soang Đam San, lơm nao adoh brơi kơ ană plơi pla, kâo [uh sa c\ô nge arăng klon amăng bơnal anet đôc\, suă pran hơhon [ơi să C|ư\ Á, jing kâo mă glăi rông pơ sang, truh ră anai 3 thun laih, kâo pơ anăn `u Y Sơn.

Bơ ană kơc\ua le\ Y Song, lơm am^ `u djai arăng lui lơi gơ\, arăng [u rông le\ kâo rông, truh ră anai `u 15 thun laih, glăk hrăm [ơi Sang hră đom lăng tơring glông.

Sang ano\ kâo mơ-ak biă lơm rông ba dua c\ô ană, bơni kơ khoamoa, gơyut gơyâo thâo khăp, djru ba kiăng kâo mơng dưi rông ba dua c\ô ană anai’’.

Pô đah kơmơi hlăk ai Y Byen aka [u hơmâo rơkơi, aka [u [ă ană, samơ\ ră anai jing ngă anih gơnang mơng am^ tha giăm 80 thun laih hăng dua c\ô ană rông.

Tơlơi bơwih [ong tơnap ngă Y Byen jing hơmâo tơlơi pơmin tha hloh pơhmu hăng thun `u 29 thun. Rim hrơi, rơngiao mơng mông mă bruă [ơi grup adoh soang Đam San, `u ăt pơkhac\ mă hyu adoh gah rơngiao dong kiăng hơmâo prăk lu.

Abih pran jua mă bruă hanưg thâo pơkrem, Y Byen hơmâo blơi 4 drơi rơmô, lu un, hăng 2 ar hmua pơdai c\i pơđ^ kyar bơ wih [ong amăng sang ano\.

Ơi Y Byêm, ama Y Byen brơi thâo, yua pioh abih tơlơi khăp hăng 2 c\ô ană rông Y Song hăng Y Sơn, yua anun truh ră anai, Y Byen aka [u do\ rơkơi ôh. Yua dah `u kiăng e\p hăng do\ pô đah rơkơi khăp biă kơ gơ`u hăng 2 c\ô ană `u:

‘’Khă tơlơi hơdip tơnap, sang ano\ [ing gơmơi lêng rông ba dua c\ô tơc\ô Y Song hăng Y Sơn klă biă. Rơkơi bơnai gơmơi pơsur pran jua Y Byen gir hyu mă bruă e\p prăk rông ană, kiăng tơlơi hơdip gơ`u tơdơi anai klă hloh.

Ră anai Y Sơn nao hrăm hră laih, kâo mơ-ak biă, c\ang rơmang tơdơi anai `u hơmâo tơlơi hơdip klă hloh. Kâo c\ang rơmang abih bang mơnuih kiăng thâo pap [ing c\ơđai [u bưng, anăm lui lơi [ing gơ\ ôh, pap biă’’.

Thun anai Y Song hrăm anih 7 laih, Y Sơn glăk 3 thun. Khă mơng [u hơmâo gơnam [ong huă klă tui arăng, gơnam tam, prăk kăk kơ[ah mơn, samơ\ dua c\ô c\ơđai hơmâo am^ Y Byen hăng ơi, yă `u wai lăng, c\em rông, [u-eng kah hăng ană tơc\ô pô yơh.

Sang Y Byen do\ [ơi plơi Piơm, tơring kual Đăk Đoa khă mơng kơniă, samơ\ pơđao yua pran jua thâo khăp hăng [u-eng prong biă. Yua anun le\ anih Y Song, Y Sơn, [ing c\ơđai [u bưng, drit droai, arăng glo\m lui yua tơlơi phiăn [u hiam hơmâo djru hơdip laih anun glăk hơdip mơ-ak amăng tơngan pơgang ba mơng sang ano\ Y Byen.

                                                                            Siu H’Mai: Pô c\ih hăng pôr