VOV4.Jarai - {ơi tơring ]ar Kontum, hăng jơlan guai glông 292km hăng dêh ]ar Lao, Kur , anih mơ\ “mơnu\ tơdjô| le\ 3 boh dêh ]ar hmư\”. {ơi anai, amăng thun 2007, hăng pran jua ngă hro\m mơng Kơnuk kơna hăng Mơnuih [on sang 3 boh dêh ]ar Việt Nam, Lào, Kur gum pơsir hơdôm tơlơi hơmâo [ơi guai lon ia, lon tơnah, sa [e\ gong guao 3 bơnah hơmâo man pơdong hăng ngă giong mơng ako\ thun 2008. Gong guai pơ ala kơ tơlơi đăo gơnang, gum hro\m pơlir hơbit ako\ pơjing tơlơi rơngiao, ngă giăng mah mơng 3 boh dêh ]ar Việt Nam – Lào – Kur.

Gong guai 3 boh dêh ]ar Việt Nam – Lào – Kur hơmâo man pơdong lơ 29/11/2007, ngă giong amăng lơ 18/1/2008. Gong guai hơmâo pơdong hăng kơc\ong c\ư\ glông 1.086 pơkă mơng jơlah ia rơs^, gah Việt Nam le\ [ơi să Bờ Y, tơring glông Ngọc Hồi, Kontum.

Gơnam ngă gong le\ pơtâo hoa cương prong, kơtrâ|o rơbêh 1 tơn, hơmâo gong tam giác 3 bơnah anăp nao 3 boh dêh ]ar. Gah Việt Nam le\ tơring ]ar Kontum, gah Lao le\ tơring ]ar Attapư hăng gah dêh ]ar Kur le\ tơring ]ar Rattanakiri.

Bruă wai pơgang gong guai 3 bơnah mơng Puih kơđông pơgang guai amăng jang jar kmar Bờ Y.

Mơng hrơi ngă giong, 12 thun rơgao, gong guai 3 boh dêh ]ar Việt Nam – Lào – Kur le\ anih nao c\uă ngui mơng mơnuih [on sang amăng dêh ]ar hăng lu grup tuai c\uă ngui mơng jar kmar. Ayong Điểu Lê Nam Nam, khua apăn bruă Khul pơlir hơbit tơdăm dra hlăk ai Việt Nam tơring ]ar Daknông ol kơdol lơ\m blung a nao lăng gong guai anai:

“Blung a rai pơ anai kâo lăng kơdrưh biă mă. Bơni kơ ơi yă ta djai drơi pô wai pơgang lon ia ăt kah hăng guai lon ia ta”.

{ing hlăk ai gum ngui hro\m jơlan hơdră ‘’Kâo khăp kơ lon ia kâo’’ yua Khul tơdăm dra hlăk ai Việt Nam pơphun nao c\uă gong guai 3 bơnah.

Ră anai, mơng amăng jang jar kmar Bờ Y, rơdêh ô tô kiăng đuăi nao năng ai `u 10km đôc\ hăng dua bơnah jơlan le\ anih anom, kyâo pơtâo hiam truh laih pơ gong guai. Phrâo anai, tơring ]ar Kontum hơmâo tuh pơ alin man pơdong anih pioh rơdêh gah yu\ tơkai c\ư\, dưi dưm hơdôm pluh boh rơdêh ôtô [ơ\i.

Hro\m hăng anun, jơlan ba đ^ lăng gong guai hơmâo dưm hơdôm rơtuh tơlô| pơtâo hiam biă mă. Lăng hiam hloh le\ kơtuăi c\ư\ anih mơ\ man pơdong gong guai hlâo adih tơklar yua boh pơtuh, boh phao pơnah laih anun yua ia jrao măt dong ngă, ră anai hăng kơtuăi c\ăt đ^ phun kyâo mơtah [lip laih.

Ơi Đỗ Trọng Khôi, 77 thun, khua hơđăp Sang gru đưm tơhan pơgang guai, plơi prong jưh jom Hà Nội tal 3 pơ wơ\t glăi c\uă gong guai 3 bơnah, hơtai boh `u ăt pơhưc\ pơhac\ mơn:

“Rai pơ anai c\uă glăi anih blah đưm. Hơmâo bưp gơyut gơyâo [ơi puih kơđông tơhan pơgang guai Kontum jing ngă kâo ol kơdol biă mă. Laih anun yôm hloh le\ hơmâo nao pơ gong guai [ơi anih c\lah 3 Đông Dương kơplah wah Lào – Việt Nam – Kur, hơmâo lăng glăi gong guai lon ia ta jai kơtang kâo ol kơdol, glưh pran jua biă mă. Rơnuk đưm kâo rai pơ anai [u hơmâo hơget ôh, aka [u hiam, [u hơmâo đơi ôh mơnuih rai c\uă lăng. Tal 3 glăi c\uă, [ơi anih pơplih biă mă yơh, hiam, kơdrưh biă mă”.

Ơi Đỗ Trọng Khôi (buh ao kô|) tal 3 rai c\uă gong guai.

Hăng anih pơdong gong guai yôm, pơ ala kơ tơlơi đăo gơnang, pơlir hơbit, amăng hơdôm thun rơgao, gong guai 3 boh dêh ]ar [ơi să Bờ Y, tơring glông Ngọc Hồi, Kontum jing anih nao rai na nao kơ bruă hyu c\uă lăng anih anom đưm; anih pơbưp, pơtom hiăp nao rai mơng mơnuih [on sang, pơtom hiăp hăng tơhan pơgang guai; amăng bruă man pơdong kual guai lon ia rơngai, ngă giăng mah pu\ [ăn mơng ling tơhan pơgang guai tơring ]ar Kontum, Việt Nam; Atapư, Lào hăng Rattanakiri, Kur.

Hăng pran jua gir man pơdong rơbêh 292km jơlan guai hăng dêh ]ar Lao, Kur jing jơlan guai rơnuk rơnua, mơ-ak klă mơ\ rup pơ ala yôm hloh le\ gong guai 3 bơnah, amăng 7 thun rơgao, tơhan pơgang guai Kontum ngă hro\m hăng tơhan pơgang guai lon ia dêh ]ar Lao, Kur pơphun 800 wơ\t jơnum bơkơtuai; rơbêh 500 wơ\t jơnum lăi pơthâo bruă, rơbêh 230 wơ\t hyu tir laih anun pơsir klă tơlơi hơmâo [ơi guai lon ia. Lăi nao kơ bruă pơtom hiăp gah tơhan pơgang guai, Đại tá Phạm Ngọc Phú, khua git gai tơhan pơgang guai Kontum brơi thâo:

“Ping gah tơhan pơgang guai lêng pơtrut đ^ ano\ tu\ yua mơng bruă pơtom hiăp gah tơhan pơgang guai. Rơđah biă mă `u, pơphun pơbưp nao rai, jơnum tui tơđar [ơi lu gưl kiăng pơđ^ tui tơlơi thâo hluh, đăo gơnang nao rai laih anun pơđ^ tui ano\ klă amăng bruă mă.

Pơphô bruă kơ tơring ]ar pơtruh ngă adơi ayong kơplah plơi anai hăng plơi adih [ơi dua bơnah guai đah mơng thâo hluh nao rai. Djru ba mơnuih [on sang, gong gai hăng ling tơhan pơgang guai hăng tơlơi pôr “djru gơyut kah hăng djru pô ta mơn” gum hơkru\ đ^, pơđ^ tui tơlơi ngă hro\m pơlir hơbit dua bơnah guai”.

Bruă hyu tir hro\m mơng tơhan pơgang guai lon ia 3 bơnah Việt Nam – Lào – Kur.

Bơngan phang thun anai, gong guai 3 bơnah dêh ]ar Việt Nam – Lào – Kur, [ơi să Bờ Y, tơring glông Ngọc Hồi, tơring ]ar Kontum jing anih nao c\uă ngui mơng [ing tuai mơng dêh ]ar ta hăng dêh ]ar tac\ rơngiao. Hăng tơlơi gơgrong bruă yôm mơ\ Lon ia hăng Mơnuih [on sang jao, tơhan pơgang guai Kontum hrơi mlăm djă kơjăp phao wai pơgang, man pơdong gong guai 3 bơnah jing rup pơ ala kơ tơlơi đăo gơnang, rơnuk rơnua, ngă giăng mah pu\ [ăn, gum hro\m đ^ kyar.

Siu H’Mai: Pơblang hăng pôr