VOV4.Jarai - Mă ]uah [u djơ\ phiăn  je# hăng anai jing laih tơlơi đing nao prong mơng abih bang mơnuih mơnam, biă `u mơng hrơi Kơnuk kơna git gai hơdôm tơring ]ar, [ôn prong khom kơdo\ng tơlơi mă ]uah ]a ]ot, pơđut bruă pơsit hră kuăi hue\t hơdôm glông ia krông.

Tui anun mơn, [ơi hơdôm tơring ]ar kual }ư\ Siăng mă ]uah ăt do# ngă tơhlom mơn lu ia krông ngă bơdjơ\ nao lu tơdrông toa, lu mơnuih ngă đang hmua rơngiă laih hăng glăk [rư\ hrơi [rư\ rơngiă tui lon ngă đang hmua.

Lom anun, hơdôm tơring ]ar abih bang kah hăng [u mă yua djơ\ hơdôm tơlơi pơkă mơng tơlơi phiăn ôh, [u hmâo hơdôm bruă wai lăng ]i kiăng amăng bruă anai.

Hơdôm tơlơi ]ih: “Yua hơget kriăng ia krông [ơi }ư\ Siăng tơhlom - ]uah rơngiă” kiăng lăi nao tơlơi lon tơhlom [ơi hơdôm bôh ia krông pơ\ 2 bôh tơring ]ar Daklak hăng Daknông.

Hmâo laih rơbêh kơ 2 blan [u hmâo sa tơdjoh ia hơjan, samơ\ ia Krông Nô, ]ra\n guai kơplah wah să Nâm Nđir, tơring glông Krông Nô, tơring ]ar Daknông hăng să Ea Rơbin, tơring glông Lak, tơring ]ar Daklak ăt hmâo ia blôk mơn, ia khu\ kah hăng hmâo hơjan prong.

Hơdôm phun bôh pơ-o\ sui thun, hơdôm amur kram mơtah djư\t rơbuh đih khing khưng amăng ia krông.

Soh hăng phiăn juăt le\ ha bơnah lon bôr đ^, ha bơnah lon tơhlom trun, ia krông anai glăk tơhlom wot dua bơnah, ]ra\n lon tơhlom ataih giăm truh sa rơwang km.

Ayong Lý Văn Tâm, plơi Quảng Hoà, să Năm Nđir brơi thâo, kơnong kơ mơng ako# thun truh ră anai, sang ano# hmâo rơngiă rơbêh kơ 500 met kơ rê lon ngă đang hăng ba truh tơlơi anai le\ hơdôm bôh [at tô mă ]uah glăk pok măi ơ-ir  [ơi ia krông:

“Hr^p mă ]uah anun `u glưh trun abih. Hr^p mă jai hrơi jai lu tui le\ `u glưh trun yơh. Lom sa hrơi hơnong `u mơng 30 truh 40 bôh song [at tô.

Tui hăng anai mơ\ kơnuk kơna [u lăng nao thơ m[s [u hmâo lon ngă đang hmua ôh.”

Tui hăng tơlơi pơhing mơng Gơnong bruă kông ngăn dlai klô, rơhuông adai lon mơnai dua bôh tơring ]ar Daklak hăng Daknông, [ơi ia krông giăm guai kơplah wah dua bôh tơring ]ar, hmâo 10 bôh anom bơwih [ong mă ]uah dưi pơsit hră pơ-ar djơ\ phiăn.

Amăng hră pơsit lăi rơđah, hơdôm anom bơwih [ong mă ]uah [u dưi  mă bơrơkua ro# mă ôh, mă giăm hang ia hăng mă rơgao hơnong dơlăm tơhnal pơkă.

Gơnong bruă kông ngăn dlai klô hăng rơhuông adai lon mơnai dua bôh tơring ]ar hmâo hlă laih hnal ]ih tơlơi kom mă ]uah [ơi lu anih anom kiăng be\ lon tơhlom prong tui. Tui anun mơn hơdôm tơlơi pơkă anai abih bang kah hăng [u dưi ngă tui ôh.

Ơi Hoàng Xuân Vẽ, [ơi tơring kual Buôn Trấp, tơring glông Krông Ana, tơring ]ar Daklak, hrim hrơi hyu mă akan [ơi ia krông Krông Nô, ăt le\ mơnuih ba gơmơi nao e\p lăng bôh nik  [ơi glông ia krông anai, brơi thâo: Hr^p mă ]uah ngă tơhlom hang ia jing tơlơi truh lu thun hăng anai laih, hăng [u hmâo gru nam pơdơi glăi ôh.

 Tơdah hăng hơdôm thun hlâo dih, abih bang hơdôm bôh song [at tô mă ]uah đing nao [ơi ]ra\n ia krông guai kơplah wah să Bình Hoà, gah tơring ]ar Daklak hăng să Buôn Choah (Daknông), ngă giăm truh ha rơtuh ektar lon [ơi kual anai rơngiă theng, ră anai glăk luh nao [ơi ]ra\n guai kơplah wah să Nâm Nđir hăng să Ea Rơbin, ngă dua bơnah hang ia krông lon tơhlom prong:

“{u thâo pô sang ano# mă ]uah anun blơi lon hă [u blơi mă lon m[s, kâo [u thâo ôh. Samơ\ bôh nik le\ lon dua bơnah hang ia krông glưh trun  lu biă [ơi ia krông.

Krông Nô anai ara\ng hr^p mă ]uah mơng 4 mông mơguah truh 4 mông tlam.

Blung a gơ`u mă ]uah [ơi krah ia krông lon  amăng krah ia krông kơnong kơ do# glut hlu\ le\ gơ`u rôk nao gah hang ia dong. Ră anai ăt tui anun mơn, [ơi hơpă hmâo ]uah le\ ara\ng mă yơh.”

Tơlơi tui anun amra [uh [ơi glông ia krông anet prong mơng tơring ]ar Daklak, kah hăng ia Krông Pa], ia krông Krông Ana.

Lăng nao hla kak pơ]rang mơng êgra\ng ayuh amra [uh, [ơi hơpă hmâo pơsit hră mă ]uah le\ anih anom anuh ia krông răm rai [u do# hơnong kah hăng hơđăp.

Bơ\ nao dơlăm [ơi să, [ơi djop anih anom hơpă hmâo anom bơwih [ong mă ]uah, leng kơ [uh m[s rơngiă lon ngă đang hmua anun khom s^ h^, s^ đang hmua kơ anom bơwih [ong.

Ayong Bùi Văn Lương pơ\ thôn 3, să Ea Ô, tơring glông Ea Kar, tơring ]ar Daklak brơi thâo:

“Ara\ng hr^p mă mơng lu thun hăng anai laih samơ\ mơng thun hlâo truh ră anai  le\ hr^p mă lu biă. Tơdơi kơ anun ia ling truh le\ hmua pơdai glưh trun lu biă.

Ara\ng hr^p tui anun hmâo sang đa pơkôl nao rai kiăng brơi hr^p mă, hmâo sang đa hr^p mă ngă rơngiă hmua pơdai, lon đang. Samơ\ lu `u ara\ng pơkôl nao rai tơdruă.”

Ơi Vi Văn Thành, Khoa thôn 1, să Buôn }uah, tơring glông Krông Nô, tơring ]ar Daknông, suă pran hnong:

“Giăm hmâo 12 bôh sang ano# khom s^ lon kơ hơdôm bôh [at tô song hyu mă ]uah. {u s^, gơ`u hr^p truh.

Hr^p dơ\ hơpă, ia rô truh pơ\ anun, lon glưh trun. Kah hăng [ơi tlôn sang kâo, gơ`u s^ hmâo 11 klak prak sa sào, lom anun noa pơkă s^ le\ 30 klak prak.

Bơnah pô [at song mă ]uah lăi: Ră anai mă prak le\ do# dưi mơn, [u mă prak thơ tu] rơnu] `u ih amra rơngiă mơn, hiưm le\ khom prak đu] yơh.”

Lom anun m[s do# hơd^p mơda, ngă đang hmua kơtuai ia krông pơsit le\, hơdôm anom bơwih [ong mă ]uah ngă răm rai prong kơ tơlơi hơd^p mơda, bruă ngă đang hmua mơng gơ`u le\ hơdôm gơnong bruă wai lăng tơlơi anai hơdôm tơring ]ar kual }ư\ Siăng  lăi yua kơ hne dih hnun, kiăng kơ lăi: Tơnap biă pioh jăm bruă gơgrong kơ hơdôm bôh [at tô song mă ]uah, yua kơ hơjan ia ling dăo ăt amra jing bôh than ngă tơhlom lon [ơi hơdôm bôh ia krông, ngă hơdôm bôh tơdrông toa glưh trun.

Hăng tơlơi akă [u kơja\p mơng [irô wai lăng, hơdôm bôh ia krông ăt glưh trun mơn, m[s ăt rơngiă lon, lon mơnai ăt do# răm rai mơn.

                                                         Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr