Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Mường Vi và nay là xã Bản Xèo, chị Phạm Thị Hảo – Giám đốc HTX Nông nghiệp Hảo Anh luôn đau đáu khi thấy đặc sản quê nhà chưa thể vươn xa.

Năm 2019, chị quyết định thành lập HTX, vận động bà con đồng bào dân tộc Giáy, Dao Đỏ thay đổi hoàn toàn phương thức canh tác truyền thống. Tất cả bắt đầu từ việc bảo tồn nguồn gen bản địa thuần chủng và áp dụng mô hình "cánh đồng một giống" để tránh thụ phấn chéo.

Từ diện tích khiêm tốn 20,5 ha ban đầu, đến nay vùng nguyên liệu liên kết đã vươn rộng lên hơn 500 ha.

"Để bảo tồn được nguồn gen giống của lúa, chúng tôi sẽ lấy những hạt lúa đầu bông, hạt mẩy nhất làm giống cho vụ sau. Phân bón chủ yếu là dùng phân hữu cơ, mình tạo ra như là ủ trấu, ủ phân để đưa về vùng nguyên liệu. Cho nên lúa rất ít sâu bệnh. Thêm nữa, thiên nhiên ưu đãi khí hậu, nhiệt độ, thổ nhưỡng nên vùng nguyên liệu của chúng tôi sâu bệnh không nhiều." - Giám đốc Phạm Thị Hảo chia sẻ.

Không chỉ canh tác an toàn ngoài đồng ruộng, khâu chế biến cũng được chuẩn hóa nghiêm ngặt. Lúa chín từ 85 -  95% được thu hoạch, đưa về sấy đạt độ ẩm chuẩn 14% rồi mới lưu kho. Hệ thống dây chuyền xay xát lọc qua 14 lần khắt khe giúp hạt gạo giữ nguyên dinh dưỡng và vẻ ngoài hoàn hảo trước khi đóng gói.

Điểm đặc biệt trong chuỗi giá trị của Séng Cù Mường Vi là quy trình sản xuất tuần hoàn, không bỏ đi bất kỳ phụ phẩm nào: Tấm dùng nấu rượu, cám và bỗng rượu phục vụ chăn nuôi, trấu làm đệm lót sinh học rồi lại quay về ủ phân bón cho đất.

Nhờ được tập huấn bài bản, người nông dân vùng cao nay đã làm chủ kỹ thuật canh tác VietGAP, hiểu rõ giá trị của việc chăm sóc cây lúa đúng thời điểm.

Chị Lù Thị Seo cho biết, nhờ có sự hướng dẫn của HTX về kỹ thuật bón phân, ruộng lúa của gia đình đã cho sản phẩm chất lượng. 

"Mình bón phân đúng lúc hạt mẩy hơn, to hơn. Có HTX đầu ra cũng ổn hơn. Bọn chị rất yên tâm". - Chị Seo nói. 

Quy trình tuần hoàn "xanh – sạch" ấy đã nâng tầm chất lượng gạo Séng Cù Mường Vi lên chứng nhận OCOP 4 sao và Chỉ dẫn địa lý. Quan trọng hơn, nó mở ra "đầu ra" bền vững ngay tại chân ruộng cho đồng bào nơi đây.

Mỗi năm, HTX Nông nghiệp Hảo Anh bao tiêu từ 500 – 700 tấn thóc cho bà con, đưa ra thị trường hàng trăm tấn gạo đạt chuẩn. Doanh thu đạt hơn 10 tỷ đồng. Đặc biệt, mô hình liên kết này đã tạo việc làm ổn định, tiếp sức cho hàng chục hộ nghèo là đồng bào dân tộc Giáy, Dao Đỏ từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.

"Khi tham gia vào hợp tác xã, bà con cũng biết một điều là sản xuất lúa, cấy rồi đưa cho hợp tác xã bao tiêu nó bền vững. Bà con không phải lo việc mình cấy lúa xong rồi mình bán cho ai, bán như thế nào, giá cả ra sao". - Chị Phạm Thị Hảo cho hay.

Chuyển đổi sang hướng nông nghiệp hữu cơ và tuần hoàn giúp môi trường sinh thái vùng cao Lào Cai được bảo vệ. Cùng với đó, vị thế của hạt gạo Séng Cù Mường vi được nâng tầm.

Khi chất lượng được đặt lên hàng đầu và có sự đồng hành của kinh tế tập thể, nông sản bản địa hoàn toàn có thể tự tin vươn xa.