"Adei mboh ragam tamia di dom sa-ai biak gheih, dom ragam tamia ndung bak ilamo bangsa. Tapa di ini, adei meda maong mboh saong bac magru hu rilo jang ka ilamo dom bangsa."
"Harei ini lac mbang camareip pang dom sap ragu ragam di dom adei di ini biak gheih karei saong biak bangi maong. Khol dahlak hu kein lagaih piah maong iek bruk nan saong mboh hu bruk gheih di ilamo bangsa Cam."
Nan ieu hatai di 2 urang tuai damuai jirah mai meng Ban raya Ho Chi Minh tuk hu mbaok rivang jirah bimong Po Sah Ine – sa di dalam dom inem mek thaik thaot bimong Cam naih gheih dalam dom harei pandiak bhang ini.
Rah tapa dom bruk tagok trun di tukvak, bimong Po Sah Ine jeng daok dang yau sa bruk brei mboh ka sajarah, khik dom ilamo siam gheih karei di bangsa Cam daok di bhum taneh Binh Thuan klak, ini lac tame jeng sa tinh Lam Dong. Tukvak blaoh tapa, gam haong bruk khik ramik inem mek, dom danak dak ba drei tame ilamo hu bhian peih, rilo di nyu hu lac dom harei praong harei raya, Tet, bilan pandiak he, hu daong bluh tame prein diuk bahrau ka labik mai tal inem mek bimong kalan Po Sah Ine.
Rah tui jalan tagok bimong, dua tapen jalan lac talei phun hijao la-an saong njauk ndom lac 20 blah thaik praong daok hu parang di ini ba tuai damuai chreih chrai labik gheih meta ka dom labik siam mekre, inem mek ilamo di bhum taneh saong anek menuac Lam Dong dalam harak labik inem mek ilamo saong thaik thaot gheih mekre jirah rivang Viet Nam.
Ong Nguyễn Anh Tuân, tuai damuai mai meng tinh An Giang brei thau, tal ini, ong oh lac sa janih maong iek dom thaik thaot bingula sang danaok gheih ghang karei blaoh daok hu pang dom kadha ka adat cambat, raidiuk saong ilamo di bhap bini bangsa Cam tapa nao tapa dom jaman abap.
“Harei ini dahlak mai di ini piah maong iek tapak mata, dahlak mboh dom labik inem mek ilamu urang bangsa Cam biak gheih, brei khik ramik dom drap ar ilamo ka sang praong lac taneh ia Viet Nam harei hadei patagok siam makre.”
Inem mek bimong Po Sah Ine, ieu lac sa inem mek thaik thaot bingula bimon kalan, aguma naih gheih di bhap bini bangsa Cam daok hu khik ramik jaik yau daok tamo. Gam saong thaik thaot bingula bimon kalan gheih karei, bimong kalan Po Sah Ine hu dak tame Inem mek pakat negar saong urak ini daok lac sa di dalam dom labik jirah rivang dui pachreih tuai damuai dalam saong langiu negar.
Tal ini dalam dom bilan bhang pandiak ini, tuai damuai urang jirah daok hu palao binguk jiwa tame dalam ragam tamia Apsara di bangsa Cam. Dom ragam tamia gam haong panuac adaoh, hlai tame dalam ragam di dom janih ragam ragu di bangsa Cam yau ye: Ginang, Baraneng, Saranai… pachreih hu hatai urang.
Langiu di danak dak adaoh tamia, tuai damuai jirah daok hu ba drei tame bruk ngak lan, jhik menyim khan bai bingula di bangsa Cam.
Ong Bá Sinh Tý, sa urang dalam Kapul adaoh tamia phling ragam bangsa Cam di Inem mek bimong Po Sah Ine brei thau:
“Kapul adaoh tamia bhap bini bangsa Cam duh bruk di ini jeng biak suai paje. Drei duh tui jalan adaoh tamia bhap bini bangsa Cam drei, yau ye adaoh tamia saong hlai ragam bhap bini bangsa Cam, tuai damuai biak chreih saong takre. Tuk tagok bimong, tuai damuai biak chreih mekre tuk maong dom danak dak adaoh tamia bhap bini bangsa Cam.”
Pandiak bhang catang di harei bilan musiam pandiak, menuac urang jeng ba gauk tagok bimong piah tapak mata hu maong mboh thaik thaot bingula biak gheih ghang di urang bangsa Cam, gam haong nan lac khik veik dom thaik thaot biak gheih, cuak thaik taong abih mbuan ceik Bà Nài hu “kuan mek” di tasik hijao.
Tal ini, langiu di bruk ba drei tame gam haong dom urang ngak gaok glah lan am, menyim peit bhap bini, tuai damuai urang jirah daok meda palih ruah ka drei dom kaya ndap nda bhap bini piah ngak inem krung.
Sa-ai kamei Châu Thị Cẩm Tú, tuai damuai jirah mai meng tinh Vinh Long brei thau, mbang camreip akaok meti mai tal bimong kalan Cam haong rivang jirah iek inem mek di ini, bruk akaok meti sa-ai mboh di bimong kalan ini lac biak ginreih, gheih siam, meng kal dahlau.
“Bruk patui lac yau ye mboh gandi gandang saong biak ginreih. Dahlak hulin mboh arthak ilamu di ini saong menuac urang di ini lac biak gheih ghang, siam mekre. Nan dahlak saong baoh sang dahlak mboh biak iek praong saong thau dhar phol karja palei di ini hu ngak jeng sa labik jirah rivang piah ka khol dahlak yam takai tal ini piah maong mboh saong chreih mekre nyu”.
Di labik inem mek bimong kalan Po Sah Ine, yaok thun bhap bini bangsa Cam peih harei Kate (raya adat bhap bini di urang bangsa Cam tui adat Ahier) saong jeng labik dui pachreih yaok rituh ribau tuai damuai dalam saong langiu negar mai tal duah thau, roh duah, maong iek saong ba drei tame ilamo bangsa Cam. Bruk ini ngak jeng kaya ndap nda ilamo jirah rivang bahrau ka tinh Lam Dong.
Gam haong bruk khik ramik inem mek, dom thun jaik di ini Mbang Pasang iek Inem mek bimong kalan Po Sah Ine sangka iek praong bruk paglaong asar siam duh bruk saong parilo dom danak dak rivang iek brei ka urang jirah tuai damuai.
Bruk pambuak di rivang iek, duah thau paham sajarah saong maong iek adaoh tamia bhap bini hu daong ngak jeng kaya jirah rivang ndung bak ilamo karei.
Inem mek bimon kalan Po Sah Ine oh lac labik khik inem krung thaik thaok bingula bimong kalan naih gheih blaoh daok lac labik mai tal meda prein diuk dalam luac jalan rivang iek di tuai damuai.
Majam bimong kalan Po Sah Ine yaok klak lac labik mai tal ndung bak inem sajarah, ilamo saong tanarakun bhap bini bangsa Cam di bhum taneh Pur Lam Dong, dak harei dak dui pachreih rilo tuai damuai jirah mai tal rivang iek./.
Viết bình luận