“Amaik padai” dalam baoh sang urang urang La Chí: Adat raok yawa padai tame sang.
Adat ngak yang hamu Mường Lò di urang Thái Juk.
Adat uan lisei birau Mường La di urang Thái patih.
Tal bilan 9 tui saka Ia bulan, tuk dom laoh hamu takai nyal di Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang tathak kanjik brang, jeng lac tuk bhap bini La Chí ngak yang: Adat uan raok yawa adai.
Karei jang dom harei roya, adat nan peih ngak dalam kandih jua lange. Subuh page harei nesak Manuk, urang kumei umo thun praong abih dalam sang nao raok “Amaik padai” mai sang. Urang kumei ba yot nao apuh, angaok jalan nao plaik njiak taom thei oh. Tal hamu, muk jaoh tangin padai bingu akaok bilan birau, pamon lang-kan:“Binguk yawa brah, padai, juai huac, juai nduac”.
Hadei tuk nan, amuk sami samar takai gilac veik mai sang yau hu thei pagui, oh meyai ndem haong thei klak di yawa padai huac klak nao.
Langyah ka makna dalam di adat cambat kaya kan halei jeng hu po yang jang yau brei mboh bruk iek praong bruk ngak di urang kumei dalam adat cambat, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Bá Nam, urang roh duah ilimo bangsa khan brei thau:
Nhân vật PGS.TS Lâm Bá Nam
“ Ngan haong dom bangsa di bhum Tay Bac, kayua bruk pala padai hu ralo yau nan ye adat cambat pambuak tal phun padai tame dalam akaok sahaneng meng lavik mai. Padai hu bunguk yawa urang iek yau amaik, kayua phun praong tagok yau anek manuac meng tuk dara praong tagok jeng sa urang maik. Meng camereip, manuac sia tui darah gah amaik, bruk ngak di urang kumei biak praong dalam bruk ngak hamu apuh. Yau nan ye, urang brei raok yawa padai, adat ini hu urang kumei ngak piah likau brei caik menek, raong ba bhap bini”.
***
Mai tal bhum dhong Mường Lò, tỉnh Lào Cai, bhap bini Thái Juk ngak yang bayar dhar phol po taneh po langik di gha nerang. Di palei Can Nà, hadei tuk yuak blaoh, mikva ramik hacih taneh kreh mblang hamu piah ngak yang po padai.
Di salao kaya paling yang lac phun “ got khẩu” - naih kreim tuh gluh tame padang gai, brei mboh ka halau gha phun padai. Dang anak salao pahe ikan am, gru maong tapak mblang hamu pamon panuac lang-kan.
Masa tukvak ndung bak makna lac tuk dom cavan alak, dom asar brah patih jangaih po sang brai saong tuh trun hamu. Bruk nan urang Thái bayar dhar phol Po Hamu ba mai trei sir, tui nan caong khin yauk hu ralo padai brah, puk palei trei sir.
***
Gam haong bruk bui sambai nan, dom sap thaok kom chreih chrai “ bhum dhong kanjik” Ngọc Chiến, tỉnh Sơn La. Urang Thái patih di labik ini daok yam tame ngak yang "Pang khờ mẩu" – Ngak yang lisei birau.
Bruk parabha bruk ngak biak cambaic laic tuk urang kumei yuak ndiuk meda, hana saong thaok nbak kom hijao pahe. Dalam tuk nan, urang likei thuvi thuvar nao taoh ia, buh dro mek ikan mai am piah paling yang. Yaom lac tui adat darah gah amaik, min po iew da-a lisei lac urang kumei umo taha abih dalam baoh sang.
Pathau mikva, yam takai raok “ Amaik padai”, cavan alak tuh trun gha nerang atau kom hijao bayar dhar phol brei mboh jalan diuk rai siam gheih di bhap bini urang bhum glong. Dom asar brah jangaih yau intar nan daok khik miat tapa dom rairah.
Viết bình luận