SAP CAING KHIK PALEI, SAP NDANG KHIK HATAI BHAP BINI
Thứ bảy, 06:00, 23/05/2026 Urang lang: JASI Urang lang: JASI
CHAM.VOV.VN: Di bhum palei Tay Nguyen, sap ndom di urang taha akaok palei yau sap chieng yava tagok di kreh melam dui atah. Oh khin hu loa prong, tok khin hu taha pok sap ndom lac mikva pang tui, mikva jia tui. Kayua mai meng dom sap ndom biak jaik taphia nan, jalan ba di Ndang, sarak hukum di Karja hu nao tame dalam yaok baoh sang atah, yaok ghing apui di bhap bani dom bangsa Tay Nguyen.

Tuk ia harei jaik tame ceik di palei Rách ach, xa Ea Wer, tinh Dak Lak sap angin yuk tapa talei phun ca-phe ralai gam haong sap menuk kanyok iew gauk ala takai sang tol. Dalam baoh sang sit di adei H’Hmin Kbuôr, taha akaok palei Y Ken Knul gilac mai sua tangi bruk bac megru di anai saih tal 11. Radeic radeic saong njuan njac, taha Y Ken ndom haong H’Hmin lac: urang Tay Nguyen dahlau diah tuk thau kuhri kuhria kathaot, mbang angui, daok urak ini njauk caong kuhria jang baoh huruh akhar.  

“Anak tal ini hu sang bac pambuak tal, urak ini meng bruk ngak di urang taha akaok palei gam haong mejam chinh tri di palei patui veik jak ba baoh sang, jak ba anek kamuan kham merat nao bac piah thau akhar huroh, abih di nyu lac jaman urak ini yaok urang thei jeng njauk thau akhar nan ka meng peih ngak siam dalam bruk cak rok patagok kinh te yau nan ye oh meda caik ka anek kamuan dalam palei klak bac.”

 Di umo labaih 60 thun, urang taha akaok palei Y Ken Knul jeng yaok harei nao tal yaok baoh sang piah jak ba yau nan. Dalam palei hu bruk methuh gauk, taong poh gauk atau jak ba mikva alin hadiah taneh ngak jalan… taha akaok palei jeng hu mbaok. Min kadha ngak ka urang taha saneng kuhria rilo di abih nan jeng lac khik anek taco daok veik dalam sang bac. 

Di Tay Nguyen, adat hukum gaok tuk mai nyu oh hu daok angaok ba-ar, blaoh nyu daok dalam bruk njauk hatai. Bhap bani pang urang jarka sa binah, min pang taha akaok palei meng abih hatai jia. Kayua yau nan ye, tuk taha akaok palei ndom kadha hagait njauk haong jalan ba di Ndang, njauk haong kein laba di bhap bani dalam palei, ye mikva meda ngak tui.

Hadei di ba pataom, palei Nà Xược saong puk palei 5 di xa Ea Wer hu jeng sa puk palei haong gauk. Sa gah lac bhap bani bangsa takik, sa gah lac urang Yuan, kayua yau nan ye kan plaih hu bruk duk gak. Taha akaok palei Y Pa Na Niê bruk gul pataom.

“Pato pakai mikva dalam puk palei ye ngak ka nyu njauk jalan ba, adat hukum di karja, ka dua nan lac adat cambat tanarakun, ka klau nan lac gul pataom. Nyu meda patui dak gauk yau tasik oh hu ar pacang. Meyah bo ta-eng drei adat ini, tanarakun sa-ai yau diah ye daok neh rabha, ndom jak mikva gah Barak blaoh ndom jak mikva bhum ceik ye oh brei adat yau nan, njauk mai hu mbaok tame, langyah chip, huac hadei ini mbaih bruk gul pataom.”

Di kreh glai ram bhum taneh Tay Nguyen, pacang khik hatai saneng jalan ba di Ndang  oh njauk lac dom hagait atah bayah. Nyu mai meng bruk khik ka puk palei hu sron mbuan, jak ba anek kamuan nao bac, tah klak adat cambat tanarakun oh daok laghaih haong rai diuk bahrau, khik brei ka mikva oh pang tui panuac kadha di kaol kanjah jhak ngak neh rabha bruk gul pataom taong abih bangsa. Sa-ai H’Bon Zu, Akaok Uy mban Mat tran Negar Viet Nam xa Ea Wer, tinh Ndak Lak brei thau, urang hu angan je saong taha akaok palei nan lac baoh tatua pambuak jalan ba di Ndang haong hatai di bhap bani.

“Bruk ngak di taha akaok palei, urang hu angan je nan lac baoh tatua pambuak pagam di bhap haong Ndang, langyah dom kadha kan kandah, tavak tave saong pathau tagok dom hatai caong khin di bhap bani ngan haong Ndang saong Karja; sa-mar langyah dom kadha hu pambuak pagam tal rai diuk di bhap bani, abih di nyu nan lac dom danak dak sangka iek glang tal rai diuk di rah ra, dom danak dak buh jien tame ngak di xa Ea Wer.”

Sap ndom di taha akaok palei nan lac yava di hagar ine. Oh haron sil min ginup pren piah khik ragam ka puk palei. Di jaman internet nyu me-om gam abih yaok tabung sang, di kreh dom khaw tin biak ja meluk gauk, mai meng taha daok harei harei khik ka mikva “hadah hatung, huan tangi”, ginup pren “mien dich” anak dom khaw tin kanjah jhak; khik ka dalah apui gul pataom oh padam di kreh glai ram; khik ka hatai jia di bhap bani haong Ndang tuk halei jeng khang kajap yau gha phun kayau mbang tame dalam taneh merah bhong bazan Tay Nguyen./.

Urang lang: JASI

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC

Video