Yaom mada jeng ieu angan janih phun pala asal jeng ye hu ba taneh gah mbaok tasik Đông Nam tỉnh Lâm Đồng jeng bhum palei pala phun gara praong di abih dalam nagar, mintapi di dalam dom thun barau blaoh bruk pala nyu dang anak ralo kan kandah. Jien ndo buh tame ngak tagok catang, darak pasar blei nyu jeng oh daok karo yau dalau, dalam tuk langik tasik jeng salih nao salih mai dui bruk ngak mbang trun mboh cambac.

Dang anak bruk yau nan, ralo bruk brei salih bruk pala jeng hu brei peih, dalam nan hu bruk pala phun kruac talei mboh yau ye lagaih. Sang saai Huỳnh Văn Đẩu (daok di khu phố Tiến Phú, phường Tiến Thành) ieu lac baoh sang nao dalau dalam bruk brei pala phun kruac talei angan Hoàng Kim tui jalan ngak hữu cơ kayua Pasak Pachreih nông tỉnh daong.

Hadei di labaih kurang 6 bilan pala nyu, bein phun kruac talei di sang ong tagok siam hijau dan saong brei mek baoh. Gam tui yaom trun tagok meng 25.000-30.000 đồng/kg, bruk pala kruac talei di sang ong mboh raba anak mata di thun camareip.

Saai Đẩu brei thau jien buh tame ngak labaih kurang 30 triệu đồng/sào, yau ye jien buh ngak baoh gara min bruk buh prein jeng ye brei ia mada njual njac jang.  Phun kruac talei tui waktu masa panak, nyu mada brei baoh luac thun mayah ngak njauk tui ilamu nyu. Tapi min nyu oh takre ia dauk yau nan ye njauk caik hatai caga jeng ye brei tathuak ia ka siam.

Jeng dreih yau nan, bein kruac talei Hoàng Kim di sang ông Nguyễn Văn Được (daok di khu phố Tiến Hòa, phường Tiến Thành) praong 0,5 ha mek hu labaih kurang 12 tấn/năm dan saong mek hu angan VietGAP, daong palagaih brei ka bruk pablei jeng ye pambuak darak pasar. Ông Được khan brei thau lac, piah ngak jeng nyu njauk caik hatai pilih pajaik, ngak siam taneh, padang majam, jeng ye ilamu cakak traih dhan hala dan saong caga halak halin tui jalan praong tagok di nyu piah khik hu siam brei ka baoh karaoh ndap nda.

Phun kruac talei Hoàng Kim ieu lac janih pajaik barau hu ralo kein lagaih yau ye nyu hu sambo kanyik hitam jangaih siam, chreih lagaih brei ka urang blai jeng ye siam brei darak langiu nagar.

Taong yaom brei ka bruk ngak ini, ông Nguyễn Quốc Duy, Akaok Hội Urang ngak Nông phường Tiến Thành brei tahu lac, kruac talei siam lagaih ui taneh bhum palei, ba mai yaom kaom kinh tế glaong dut tui dom janih phun karei di palei, daong patagok jien mek tame jeng ye patagok hu raidiuk brei ka urang rah ra bhap bini. Min tapi, phun pala ini jeng njauk hu daong ilau pala ngak di nyu, thau pambuak saong darak pasar jeng ye ieik glang ruak kik halak halin piah khik karo kajap brei ka phun pala.

Urak ini, phun kruac talei dak harei dak hu peih praong di taneh pala gah Đông Nam tỉnh Lâm Đồng, pataom ralo di Tiến Thành, Tân Thành, Hàm Thuận Bắc dan saong Hàm Thuận Nam.

Gam saong phun kruac talei, dom dom palei jeng daok pachreih gauk pala phun kein lagaih karei yau ye cacao, baoh kandiuk, la-u, panat, paaok, patei… daong brei paralo janih baoh karaoh phun pala dalam bruk ngak ndap nda kaya kan pablei salih jeng ye lagaih laguo brei ka taneh riya taneh pala./.