Trường Mầm non Krông Bông, xã Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk sau sáp nhập có 1 điểm chính, 2 phân hiệu và 3 điểm trường lẻ với 515 trẻ. Việc giữ học sinh, giáo viên tại các cơ sở cũ giúp hạn chế xáo trộn, nhưng lại đặt ra bài toán quản trị một trường học trên một địa bàn rộng, học sinh phân tán. Bà Lê Thị Thuý Nga, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, bếp ăn ở phân hiệu Măng Non là cung cấp suất ăn cho 2 điểm trường, nên là sẽ có sự vận chuyển thức ăn đến một điểm trường lẻ khác. Phân hiệu Họa Mi thì một bếp ăn sẽ cung cấp suất ăn cho một phân hiệu và 2 điểm trường lẻ, nên là cũng gặp khó khăn trong việc là vận chuyển thức ăn cho học sinh từ nguồn kinh phí xã hội hóa của phụ huynh.

Không chỉ bài toán tổ chức hoạt động, nhân lực tại các phân hiệu cũng đang bộc lộ khoảng trống. Khi một trường sau sắp xếp có nhiều điểm trường, nhu cầu quản lý, tổ chức hoạt động giáo dục không thể chỉ tính theo quy mô của trường chính. Tại Trường Tiểu học Nguyễn Du, phường Tân Lập, tỉnh Đắk Lắk, nhu cầu bố trí người phụ trách công tác Đội ở các điểm trường là một ví dụ.

Bà Nguyễn Thị Hương, Hiệu trưởng nhà trường cho biết hiện phải bố trí giáo viên kiêm nhiệm, trong khi chưa có nhân lực chuyên trách đáp ứng yêu cầu hoạt động tại nhiều điểm trường: "Vấn đề lớn nhất của các trường hiện nay đang mắc phải đó là thiếu một tổng phụ trách chuyên trách để phục vụ cho việc hoạt động của nhà trường ở rất nhiều các điểm trường mà đòi hỏi là phải có chuyên môn, chuyên sâu. Hiện nay các trường đang kiểu là chắp vá, nghĩa là phải lấy của giáo viên bộ môn này hoặc giáo viên tiểu học ra để để làm. Thực ra mà để có một giáo viên tổng phụ trách thì chưa có. Kể cả giáo viên hát nhạc ra làm hiện nay cũng chưa đáp ứng được việc đó”.

Nếu nhân lực là một bài toán, cơ sở vật chất lại là bài toán khác. Sau sắp xếp hai bậc tiểu học và trung học cơ sở, Trường Tiểu học - THCS Quang Trung, xã Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk cơ bản đủ phòng học cho 19 lớp nhưng thiếu nhiều phòng chức năng, phòng thực hành. Riêng khối THCS thiếu 8 phòng, gồm 4 phòng học chức năng và 4 phòng thực hành. Dù trường được bàn giao thêm trụ sở của 1 số cơ quan cũ để mở rộng không gian, nhưng diện tích trên giấy không đồng nghĩa với khả năng sử dụng ngay cho giáo dục.

Ông Nguyễn Viết Bá Hoàng, Hiệu trưởng nhà trường đề xuất, sau khi Ủy ban nhân dân xã bàn giao trụ sở UBND xã Khuê Ngọc Điền cũ lại cho đơn vị trường, về diện tích thì đảm bảo, nhưng diện tích để sử dụng hợp lý cho đơn vị trường học thì không đảm bảo: "Tất cả phòng làm việc của UBND xã bây giờ chúng tôi chỉ tận dụng làm những văn phòng hay phòng hành chính thôi. Nếu cho kinh phí hay chủ trương như thế nào để chúng tôi tháo dỡ lấy lại mặt bằng để đầu tư tiếp tục. Chứ bây giờ nếu không có diện tích của trụ sở UBND xã cũ thì chúng tôi không làm được gì cả. Hiện giờ chúng tôi không có một khu giáo dục thể chất nào riêng cả".

Bên cạnh những vấn đề mang tính lâu dài, quá trình chuyển đổi sang mô hình mới còn phát sinh những vướng mắc hành chính trước mắt. Một số trường phải thực hiện các thủ tục liên quan đến mã số thuế, mã định danh tổ chức và con dấu. Việc chậm hoàn tất các thủ tục này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giao dịch, tài chính và hoạt động của nhà trường.

Bà Bùi Lan Anh, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Chí Thanh, phường Tân Lập nêu sự chưa thống nhất trong cách hiểu và thực hiện thủ tục sau sáp nhập khi trường Trần Bình Trọng sáp nhập với Nguyễn Chí Thanh thành Trường Nguyễn Chí Thanh. Một đơn vị mới thành lập thì là phải có mã số thuế mới và mã định danh tổ chức mới. Công an cũng yêu cầu là như vậy, cả 2 đơn vị cũ phải đóng mã số thuế và làm lại mã định danh mới thì Công an mới cho phép chúng tôi làm con dấu mới. Thế thì đến hơn nửa tháng nay chúng tôi đã nộp con dấu rồi, dẫn đến làm việc không có tính pháp nhân gì trong thời gian vừa rồi”.

Có thể thấy, sau sắp xếp các cơ sở giáo dục bài toán đặt ra cho ngành Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk không chỉ là bố trí lại trường lớp, mà phải tính đúng nguồn lực cho từng mô hình trường, từng phân hiệu và điểm trường; đồng thời giải quyết những thiếu hụt về nhân lực, phòng chức năng, thiết bị và hạ tầng phục vụ dạy học. Giảm đầu mối chỉ là kết quả của quá trình sắp xếp. Hiệu quả thực sự của quá trình này sẽ được thể hiện ở giai đoạn tiếp theo, khi các trường mới vận hành ổn định, chất lượng giáo dục được bảo đảm và học sinh ở các điểm trường khác nhau đều có cơ hội tiếp cận các điều kiện dạy học tương đối đồng đều.