Từ việc hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, tiếp cận các dịch vụ số đến kỹ năng nhận biết thông tin không chính xác trên mạng xã hội, các địa phương và lực lượng Bộ đội Biên phòng đang từng bước giúp người dân chủ động hơn trong tiếp nhận thông tin.

Tại xã Nhi Sơn, địa bàn vùng cao biên giới của tỉnh Thanh Hóa, khoảng 98% dân số là đồng bào dân tộc Mông, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, sinh kế chủ yếu dựa vào nông, lâm nghiệp. Trong điều kiện đó, khả năng tiếp cận thông tin của người dân không đồng đều, nhất là với những người lớn tuổi.

Mạng xã hội mở ra một kênh thông tin nhanh, thuận tiện, nhưng cũng đặt ra yêu cầu mới: người dân cần biết đâu là thông tin chính thống, đâu là thông tin chưa được kiểm chứng, đặc biệt với những nội dung có tính chất giật gân, dễ gây hiểu nhầm. Ông Lê Hữu Nghị, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nhi Sơn dẫn chứng: "Bà con rất dễ tin, dễ nghe. Có những thông tin trên mạng xã hội người ta đưa thì bà con lại cứ nghĩ là nó chuẩn, nó thật. Mà những thông tin đấy, nhất là những tin có tính chất giật gân là bà con chia sẻ rất là nhanh".

Từ thực tế đó, xã Nhi Sơn tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở người dân về trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội; trong đó lưu ý việc không chia sẻ, bình luận, tương tác với những nội dung vi phạm pháp luật. Cùng với đó là các hình thức tiếp nhận phản ánh, giúp người dân có địa chỉ để trao đổi khi phát hiện thông tin bất thường trên không gian mạng.

Tại xã Pù Nhi, chuyển đổi số cũng được gắn với công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật. Ông Đoàn Văn Trường, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã cho biết: "Các tổ công nghệ số cộng đồng, đoàn viên thanh niên, công an và cán bộ cơ sở trực tiếp hướng dẫn người dân đăng ký, sử dụng các ứng dụng số; người cao tuổi, người khó khăn trong đi lại được hỗ trợ ngay tại nhà. Học sinh cũng trở thành những “trợ thủ” giúp cha mẹ, ông bà tiếp cận công nghệ".

Cách làm “cầm tay chỉ việc” giúp những khái niệm về chuyển đổi số vốn còn xa lạ trở nên gần gũi với người dân. Khi người dân biết sử dụng điện thoại, biết truy cập các nền tảng số và biết tìm kiếm thông tin từ nguồn chính thống, đó cũng là thêm một bước nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật trong đời sống hằng ngày.

Ở Pù Nhi, công tác tuyên truyền còn được chú trọng ở một yêu cầu rất đặc thù. Với nhiều người cao tuổi, tiếng phổ thông không phải ngôn ngữ được sử dụng thường xuyên. Vì vậy, cán bộ biên phòng sử dụng cả tiếng Mông trong các buổi tuyên truyền và hệ thống loa truyền thanh tại bản. Thiếu tá Hơ Văn Xá, đội trưởng vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Pù Nhi cho biết: "Công tác tuyên truyền đơn vị còn dịch ra cả tiếng Mông, kể cả tuyên truyền lưu động cũng thế, nếu cấp nội dung cho bản để phát lên loa truyền thanh của bản thì chúng tôi cũng làm hai thứ tiếng, trong các cuộc họp tập trung trực tiếp thì nói cả tiếng phổ thông và tiếng Mông, bà con mới hiểu".

Với phương châm tuyên truyền sát địa bàn, sát đối tượng, cán bộ Đồn Biên phòng Pù Nhi thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức họp bản, tập trung vào những địa bàn trọng điểm, những vấn đề người dân quan tâm như an ninh trật tự, hôn nhân và những quy định pháp luật gắn trực tiếp với cuộc sống.

Đáng chú ý, việc sử dụng tiếng Mông không chỉ giúp truyền đạt nội dung pháp luật dễ hiểu hơn mà còn tạo sự gần gũi, tin cậy giữa cán bộ với người dân. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng để những quy định pháp luật không dừng lại ở việc “nghe”, mà từng bước trở thành nhận thức và hành động trong cộng đồng.

Năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, Bộ đội Biên phòng Thanh Hóa đã tổ chức gần 1000 buổi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật với hơn 15.390 lượt người tham gia; phát 220.000 tờ rơi pháp luật và duy trì 19 tủ sách pháp luật với hơn 3.000 đầu sách. Cùng với tuyên truyền trực tiếp tại cơ sở, Thanh Hóa đang từng bước số hóa các chương trình, tài liệu phổ biến, giáo dục pháp luật, tăng cường đưa nội dung lên môi trường mạng và lựa chọn hình thức phù hợp với đặc điểm văn hóa, ngôn ngữ của đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu số hóa 70% chương trình, tài liệu phổ biến, giáo dục pháp luật để công bố trên môi trường mạng hoặc phát hành bằng hình thức phù hợp với từng địa bàn.