Năm 1984, vợ chồng bà Trần Thị Chung, ở tổ dân phố Hoàng Tung, phường Thục Phán, tỉnh Cao Bằng, ra ở riêng với gần như hai bàn tay trắng. Những ngày đầu lập nghiệp, tài sản đáng kể nhất của gia đình là ý chí vượt khó và quyết tâm tìm hướng phát triển kinh tế.

Bà Chung nhớ lại, năm đầu tiên, hai vợ chồng phải vay hợp tác xã 50 kg thóc để làm vốn. Từ đó, gia đình bắt đầu nuôi lợn, đổi lợn lấy thóc của người dân xung quanh để vừa duy trì chăn nuôi, vừa có nguồn thức ăn cho đàn vật nuôi.

Từ vài con lợn giống ban đầu, bằng cách tích lũy vốn và mở rộng sản xuất qua từng năm, gia đình bà từng bước đầu tư chuồng trại, trang thiết bị và kỹ thuật chăn nuôi. Đến nay, đàn lợn thịt được duy trì khoảng 200 con mỗi lứa, mỗi năm xuất bán 3 lứa, đạt tổng sản lượng khoảng 78 tấn lợn hơi.

Quá trình phát triển sản xuất không phải lúc nào cũng thuận lợi. Dịch tả lợn châu Phi từng gây thiệt hại nặng nề, khiến gia đình bà thua lỗ hàng tỷ đồng. Trước khó khăn, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm sẵn có, bà Chung chủ động tìm hiểu tài liệu, liên hệ các chuyên gia chăn nuôi để học hỏi, áp dụng các biện pháp phòng dịch và an toàn sinh học.

Cùng với việc lựa chọn con giống, đầu tư chuồng trại, gia đình bà chú trọng kiểm soát dịch bệnh nhằm bảo vệ đàn vật nuôi, hạn chế rủi ro trong quá trình tái đàn. Kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm cũng giúp bà chủ động hơn trong tổ chức sản xuất và tính toán hiệu quả kinh tế.

Không dừng lại ở chăn nuôi lợn, gia đình bà Chung phát triển thêm 300 gốc ổi, đàn vịt khoảng 500 con và 500 con gà đẻ trứng được nuôi dưới tán cây ăn quả. Việc kết hợp nhiều loại cây trồng, vật nuôi giúp tận dụng diện tích sản xuất, đa dạng nguồn thu và giảm sự phụ thuộc vào một mặt hàng. Nhờ đó, tổng doanh thu hàng năm của gia đình đạt hơn 5,7 tỷ đồng.

Bà Đoàn Lục Thanh Tâm, Phó Chủ tịch Hội Nông dân phường Thục Phán, cho biết mô hình chăn nuôi kết hợp trồng trọt của gia đình bà Chung mang lại thu nhập cao, đồng thời là kinh nghiệm thực tế để hội viên nông dân địa phương tham khảo, học tập. Gia đình bà Chung là một trong những điển hình trong phát triển kinh tế hộ, góp phần khuyến khích hội viên mạnh dạn đầu tư sản xuất, lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện của gia đình và địa phương.

Năm 2026, bà Trần Thị Chung được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam công nhận danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới”. Danh hiệu là sự ghi nhận hành trình bền bỉ vượt khó, chủ động đổi mới cách làm và phát triển sản xuất của người nông dân Cao Bằng.

Câu chuyện của bà Trần Thị Chung là một trong những minh chứng cho hiệu quả của phong trào “Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững” tại Cao Bằng.

Theo số liệu từ đầu năm đến tháng 10/2026, toàn tỉnh có gần 33.000 hộ đăng ký phấn đấu đạt danh hiệu sản xuất, kinh doanh giỏi các cấp. Các hộ sản xuất, kinh doanh giỏi đã chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật cho 355 hội viên; tạo việc làm cho 210 lao động; hỗ trợ 45 triệu đồng và 2.500 cây giống cho các hộ có hoàn cảnh khó khăn.

Những kết quả này cho thấy vai trò của các hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi không chỉ nằm ở hiệu quả kinh tế của từng gia đình mà còn ở khả năng lan tỏa kinh nghiệm, hỗ trợ cộng đồng và tạo thêm sinh kế tại địa phương.

Tuy nhiên, phát triển kinh tế nông nghiệp tại Cao Bằng vẫn còn những khó khăn. Nhiều cơ sở sản xuất có quy mô nhỏ lẻ, phân tán; việc ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ chưa đồng đều. Liên kết giữa nông dân với hợp tác xã, doanh nghiệp còn hạn chế, khiến đầu ra của nông sản phụ thuộc nhiều vào thị trường. Ở nhiều nơi, vùng nguyên liệu có quy mô đủ lớn và ổn định phục vụ chế biến cũng chưa hình thành.

Trước thực tế đó, Hội Nông dân tỉnh định hướng hội viên chuyển dần từ phương thức sản xuất dựa chủ yếu vào thói quen, kinh nghiệm sang lựa chọn cây trồng, vật nuôi có lợi thế, phù hợp điều kiện từng vùng và đáp ứng nhu cầu thị trường. Cùng với đó là các hoạt động hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn, chuyển giao kỹ thuật, phát triển sản phẩm OCOP, cây dược liệu, tổ hợp tác, hợp tác xã và kết nối tiêu thụ nông sản.

Một trong những hướng đi được chú trọng là ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Tại phường Nùng Trí Cao, Hội Nông dân đang hướng dẫn hội viên sử dụng các nền tảng phổ biến như Zalo, Facebook, ứng dụng Nông dân Việt Nam, đồng thời từng bước làm quen với hình thức giới thiệu, bán hàng qua mạng xã hội và livestream.

Bà Ngô Thị Thảo, Phó Chủ tịch Hội Nông dân phường Nùng Trí Cao cho biết, việc hướng dẫn được triển khai từng bước, phù hợp với khả năng tiếp cận công nghệ của hội viên, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số: “Với các sản phẩm nông nghiệp, chúng tôi đang đẩy mạnh kết nối tiêu thụ nông sản cho hội viên, hướng dẫn livestream chia sẻ sản phẩm như gà, vịt, cá, rau màu củ quả mà hội viên tự sản xuất”.

Từ câu chuyện gây dựng cơ nghiệp của bà Trần Thị Chung đến những hoạt động hỗ trợ nông dân tiếp cận kỹ thuật và công nghệ số ở cơ sở, có thể thấy phát triển kinh tế nông nghiệp không chỉ đòi hỏi sự cần cù mà còn cần tư duy đổi mới, khả năng thích ứng với thị trường và tinh thần liên kết, chia sẻ.

Những mô hình như gia đình bà Chung cho thấy vai trò của người nông dân trong phát triển kinh tế địa phương. Bằng lao động, ý chí vượt khó và sự chủ động học hỏi, họ không chỉ tạo dựng cuộc sống tốt hơn cho gia đình mà còn góp phần hỗ trợ cộng đồng, thúc đẩy giảm nghèo bền vững trên quê hương.