VOV4.Jarai-Thun anai mơnuih [on sang ngă hmua tơring ]ar Gialai pla hơmâo năng ai `u 1 rơbâo ektar đang tơmun mơkai. Samơ\ yua kơ adai pơ-iă kơtang, boh mơkai hret h^ anet aneo, mơkai [u hiam anun  yơh s^ mơdrô [u hơmâo noa, trun mơng 3-5 wơ\t pơkă hăng tal anai mơn thun hlâo.

            Thun anai sang ano\ yă Nguyễn Thị Thanh Danh pơ thôn 6, să Hà Tam, tơring glông Đak Pơ, Gialai pla 2 ektar đang mơkai. Yua kơ adai pơ-iă phang khôt kơtang ngă anun boh tơmun mơkai anet, hret h^, mơboh kơnong 50%. Laih ba s^ mơdrô 40 tơn mơkai kơ [ing s^ mơdrô blơi, pơhlưh h^ prak tuh pơ alin pla mơkai sang ano\ yă Danh lup hơdôm pluh klak prak [ơ\i:

Bơyan pe\ mơkai anai mơnuih [on sang pla mơkai lu kơ lup soh. Noa trun laih anun adai pơ-iă kơtang đơi. Lơm sang ano\ lup h^ mơng 60 klak truh kơ 70 klak prak. Ră anai lup kah hăng anai, gơmơi djop sang yơh tơnap tap.

Gialai: Bơyan pe\ mơkai thun anai noa trun  biă mă

Pơ đang hmua, mơnuih [on sang ngă hmua [ơi hơdôm tơring glông gah ngo\ hăng ngo\ dơnung tơring ]ar Gialai glăk pe\ mơkai. Yua adai [u le# ano\ ôh, pơ-iă hlor kơtang, sui hrơi blan laih anun hơmâo tal adai rơ-o\t  ngă kơ phun mơkai [u hiam laih anun [u mơboh kah hăng tơđar thun ôh, lơm sa ektar đang mơkai pơhrui glăi mơng 20-25 tơn đô], hro\ ha mơkrah mơtam. Hrom hăng anun, bruă s^ mơdrô mơkai tơnap biă mă; yua kơ kơnang mơng anih s^ mơdrô [ơi dêh ]ar Kha] blơi. Tui hăng ano\ kiăng mơng  anom mơdrô pơkă, kơnong blơi hơdôm mơkai pơkă k^ lơm sa boh 5 kg anun kah blơi, lu mơkai mơng tơring ]ar Gialai [u dưi hơmâo ôh prong sa boh truh 5 kg. Laih dong noa s^ mơkai mơng dêh ]ar ta] rơngiao pơdah thâo le\ đ^ trun [u hmao thâo ôh, anun yơh [ing s^ mơdrô anet raih daih juă noa na nao. Yă Nguyễn Thị Thanh Thủy, sa ]ô mơnuih ngă bruă mơdrô [ơi plơi prong An Khê, tơring ]ar Gialai, lăi:

Thun anai dong mơng mơnuih s^ mơdrô truh pơ mơnuih ngă hmua pla mơkai lêng kơ tơnap tap soh. Mơnuih [on sang pla mơkai yơh răm [ăm lu yua thun anai djơ\ bơyan mơkai bơnga mơ\ adai rơ-ot h^ hơmâo ia ling mơsin ngă, phun mơkai djai lu, [u mơboh ôh. Mơnuih s^ mơdrô ăt lup le] mơn, bơhmutu, nao truh pơ đang mơkai kiăng blơi samơ\ lăng boh mơkai [u djơ\ hơnong pơkă. Pô blơi ăt lup, yua mơkai [u hiam, đuăi hyu e\p pơ anih anai, anih pơko\n blơi kiăng djop. Anih ano\m s^ mơdrô pơ gah adih đ^ h^ [iă, gơmơi s^ mơdrô pơ anai, ăt khom tui ano\ pơkă mơng arăng mơn, samơ\ lơm blơi giong, pơgiăng nao truh pơ adih noa trun h^, mơnuih s^ mơdrô ăt lup mơn. Sit yơh anih s^ mơdrô tơnap đơi.

Bơyan mơkai thun anai tơring ]ar Gialai hơmâo mơng 800-1000 ektar đang mơkai, lu biă `u [ơi hơdôm tơring glông gah ngo\, ngo\ dơnung tơring ]ar. Bơyan anai, noa s^ mơkai trun biă mă. Hơdôm djuai mơkai boh pơ prong truh 5 kg sa boh, noa s^ kơnong mơng 1.500 truh 2 rơbâo 300 prak sa kg, bơ djuai mơkai boh anet hloh [u djop hơnong pơkă ba s^ mơdrô ôh, noa kơnong mơng 300-700 prak sa kg. Pơkă hăng thun hlâo, noa mơkai trun truh 5 wơ\t, samơ\ ăt [iă mơn arăng e\p blơi. Mơnuih [on sang [u pe\ ba s^ ôh, yua dah noa prak apah pơdu\ pơgiăng ba hyu s^ mơdrô pơmă đơi. Ơi Phạm Thanh Vân, khoa să Sró, tơring glông Kông Chro, Gialai lăi:

Ju\ yap mă jăng jai gơmơi [uh, tơdah s^ mơdrô 2.500 prak sa kg kah djo\p prak tuh pơ alin kơ bruă pla pơjing, tơdah noa trun hloh, lup yơh. Gơmơi ]ang rơmang hơmâo hơdră djru ba kơ mơnuih [on sang e\p anih s^ mơdrô gơnam boh troh đang hmua truh bơyan pe\ boh.

Mơkai [u hiam anun s^ [u hơmâo blơi kơnong  ]em rơmô đô]

Dong mơng tơlơi ngă hmua lup le], boh mơkai [u hơmâo rơnoh pioh s^ mơdrô anun, hrom hăng tơlơi sat mơng lo\n adai ngă, klin kheng, hlăt [ong arong pơ]răm, sa tơlơi dong kiăng e\p brơi anih anom s^ mơdrô kơ mơnuih [on sang ngă đang hmua. Lơm anun, jơlan hơdră lăng nao pơ anăp adih, pioh djru kơ mơnuih [on sang ngă hmua hă, khom  hơmâo tơlơi pơhlôm noa, ăt ataih biă mă hăng ană plơi pla ngă hmua pla pơjing [ơi Gialai. Tui hăng Hră pơtrun mrô 315/QĐ-TTg thun 2011, Khoa dêh ]ar ta pơsit kơ bruă ngă tui lông lăng Hơdră blơi hră pơhlôm noa ngă hmua kơ mơnuih [on sang, samơ\ kơnong pơkă hơdôm djuai pơjeh phun pla, hlô mơnong rông đô] laih anun kơnong ngă tui [ơi hơdôm boh tơring ]ar. Amăng anun, tơring ]ar Gialai hăng kual }ư\ siăng aka pok pơhai ôh hơdră anai. Mơnuih [on sang amăng kual kiăng biă mă pok pơhai ta` bruă mă anai, pioh djru rơđah rơđong kơ bruă mơnuih [on sang ngă hmua. Ơi Võ Văn Hưng, Khoa anom bruă wai lăng đang hmua hăng pơđ^ kyar [on lan tơring glông Kông Chro, Gialai brơi thâo:

Tơlơi khom lăi nao le\, anih anom s^ mơdrô gơnam boh troh đang hmua ră anai tơnap tap biă mă. Hơdôm pơjeh djuai gơnam pla kah hăng kơtor, hơbơi [lang, mơkai laih anun djop mơta a`ăm, rơtă rơbai đ^ trun biă mă, [u thâo ba hyu s^ mơdrô pơ anih pơpă ôh, anun mơnuih [on sang tơnap tap. Amăng 21 boh tơring ]ar, [on prong amăng dêh ]ar ta ngă tui hơdră blơi hră pơhlôm noa gơnam pla amăng đang hmua le\, tơring ]ar aka ngă tui ôh tơlơi anai. Tui hăng kâo, tơdah dưi djru, blơi hră pơhlôm noa gơnam đang hmua kơ mơnuih [on sang, dưi hơmâo mơnuih blơi tơl klă biă mă yơh kơ ană plơi, tơlơi anai yơh mơnuih [on sang kiăng, gleng nao…

Jing sa boh tơring ]ar juăt pla mơkai lu, sui thun, samơ\ bơyan pe\ mơkai thun anai tơring ]ar Gialai, mơnuih [on sang pla mơkai lup le] lu biă mă, hro\ boh mơkai, trun noa dong. Tơlơi anai, ăt amra hơmâo đô], [u djơ\ kơnong hơjan mơkai đô] ôh, mơnuih [on sang ngă hmua amăng tar [ar kual }ư\ siăng ăt hnun mơn, tơdah [ing ta kơnong kơnang na nao kơ anih ba s^ mơdrô pơ dêh ]ar ta] rơngiao.