VOV4.Jarai-Tơlơi arăng plư, s^ mơnuih, biă mă `u [ing đah kơmơi dra hăng ]ơđai dra ngek jing sa tơlơi bơngơ\t bơnga` kơ lu tơring ]ar, plơi pla.

{ơi tơring ]ar Gialai, kông ang Gialai phrâo [uh hăng hơmâo mă phung ngă soh plư [ing đah bơnai dra nao mă bruă apah pơ dêh ]ar ta] rơngiao ]a ]ot laih anun đing đăo gơ`u ngă soh hyu plư arăng s^, brơi do\ rơkơi dêh ]ar ta] rơngiao.

Lăp gleng nao le\, [ing arăng plư lêng kơ đah bơnai dra mơnuih djuai ania aset do\ pơ kual ataih. Hơmâo tơlơi gleng nao mơng anom bruă kơnuk kơna djop gưl, kơnong [iă hrơi blan đô], abih bang [ing đah kơmơi arăng plư anai dưi glăi pơ sang ano\ pô laih.

Khă [ơi Gialai kiah hơmâo tơlơi anai blung a đô]. Samơ\ hmao  pơrai h^ ta` tơlơi pơmin ngă soh plư ba [ing đah kơmơi nao mă bruă apah pơ dêh ]ar ta] rơngiao, anai jing sa tơlơi khom kơđiăng, boh nik `u [ing đah kơmơi, dra mơnuih djuai [iă do\ pơ kual ataih, kual asuek.

{ơi sang pơdong tui hơbo# sang đưm, adơi Đinh Thị Hiền, tơkeng thun 1999, djuai ania Bahnar, pơ plơi Bro], să Đông, tơring glông Kbang hơdôm hrơi hăng anai, hơmâo lu mơnuih nao rai ]uă jơmư trư găn, juh alum `u, đơ đa hok mơak hrom yua kơ `u glăi truh laih pơ sang ano\. Pô đah kơmơi dra ngek 17 thun anai phrâo glăi pơtum hăng sang ano\ rơbêh 1 blan, tơbiă mơng dua ]ô đah kơmơi pơko\n plư ba `u, nao pơ dêh ]ar Kha].

Hiền brơi thâo, lơ\m plah wah blan 9 thơ, tui hăng sa ]ô mơnuih juăt amăng să gơ`u mơn, anăn `u Đinh Thị Lại, plư ba, anun `u tu\ ư nao pơ Hà Nội, lăi nao mă bruă apah [ong prăk lu, sa blan truh 15 klăk prăk. Samơ\, arăng hlong ba pơđuăi h^ `u nao [liah pơ dêh ]ar Kha]. Pơ anun, arăng brơi `u bưp hơdôm ]ô đah rơkơi gah dêh ]ar Kha], pioh ngă tơgra` brơi pơdo\ rơkơi bơnai samơ\ `u hơngah abih, kiăng glăi pơ plơi pla pô đô] samơ\ [u anăm ôh.

Thâo laih arăng plư `u, Hiền hmar mơn, rơkâo măi telephôn pô pơko\n, mơit glăi tơlơi pơhing, tin nhắn lăi pơthâo brơi sang ano\ `u thâo:

“Tal blung dua ]ô neh anun ba nao truh pơ Hà Nội, lăi nao mă bruă apah [ong prăk blan, lăi le\ pơ Hà Nội đô]. Samơ\ dua gơ`u hlong ba nao kâo truh pơ dêh ]ar Kha]. Kâo rơkâo măi telephôn arăng, jing mơnuih gah dêh ]ar Kha] mơn laih anun mơit tơlơi pơhing kơ sang ano\. Kâo lăi pơthâo le\ “[ing gơmơi arăng ba nao pơ dêh ]ar Kha] laih, arăng plư gơmơi đô], rai pơklaih gơmơi đa ho\”.

Ama adơi Đinh Thị Hiền le\, Đinh Hiêk hơdor glăi, lơ\m [uh tơlơi pơhing ană `u mơit glăi amăng telephôn, lăi arăng ba pơđuăi gơ`u truh pơ dêh ]ar Kha] baih, abih bang sang ano\ rung răng mơtam. Amăng mlăm anun mơtam yơh, [u hu\i kơ adai hơjan prong, rơbu\ kơtang amăng mơmo\t mlăm ôh, `u đ^ rơdêh thut hlong  nao pơ ataih 50 km mơng plơi truh pơ tơring glông, lăi pơthâo hăng [ing tơhan kông ang tơring glông Kbang. Bưng h^ mơn, kơnong amăng 10 hrơi đô], yua ngă bruă hur har mơng [ing tơhan kông ang, ană dra ngek `u, arăng brơi pơwơ\t pơ sang ano\:

“Lơ\m [uh tơlơi pơhing mơit glăi amăng telephôn, ană dra kâo lăi, arăng ba gơ`u nao pơ dêh ]ar Kha] baih, do\ tơguan arăng s^ blơi lui h^, kâo rung răng amăng pran jua yơh. Kâo hlong nao pơ sang bruă tơhan kông ang mơtam, bưp [ing tơhan kông ang laih anun nao bưp dua ]ô đah kơmơi adih anun, pô lăi pơthâo kơ ană kâo nao mă bruă. Tơdơi kơ anun, [uh yơh ană kâo glăi, gơmơi mơak biă mă”.

{ơi tơring glông Kbang, arăng plư ba, nao pơ dêh ]ar Kha] do\ hơmâo 6 ]ô đah kơmơi pơko\n dong kah hăng Đinh Thị Én, thun tơkeng 1963, Đinh Thị Bin thun tơkeng 1980, hăng [ing dra ngek Đinh Thị Huyền thun tơkeng 1993, Đinh Thị Hậu, thun tơkeng 1996, Đinh Thị Hanh arăng tơkeng thun 2000, Đinh Thị Diên thun tơkeng 2001.

Tui hăng boh tơhnal tơ`a hơduah blung a mơng tơhan kông ang tơring ]ar Gialai, abih 7 ]ô đah kơmơi anai, arăng plư ba, yua mơng sa ]ô mơnuih soh pô jak ba. Tui hăng anun, hơmâo Nguyễn Thị Hạnh hăng Đinh Thị Lại tơkeng thun 1972 soh, do\ pơ plơi Muôn, să Kông Bla, tơring glông Kbang; Lương Thị Hồng le\ thun tơkeng 1971, do\ rơkơi pơ dêh ]ar Kha] laih `u, laih anun hlong do\ pơ adih hlao. Hồng yơh pô lăi brơi pơphun e\p mơnuih laih anun plư ba nao pơ dêh ]ar Kha], amăng anun iâu ba 7 ]ô đah kơmơi, dra mơnuih djuai ania [iă [ơi tơring glông Kbang đuăi nao pơ gah adih goai dêh ]ar, truh pơ dêh ]ar Kha].

Bơ Hạnh hăng Lại yơh pô plư ba [ing anai nao truh pơ amăng jang jơlan goai dêh ]ar [ơi Móng Cái laih anun jao kơ Hồng. Tơlơi soh sat, hyu plư arăng amu` ame\ biă, yua kơ Đinh Thị Lại le\, mơnuih [on sang pơ anai, je\ giăm hăng [ing mơnuih gơ`u plư anun.

Truh ră anai, hơmâo tơhan kông ang tơring ]ar Gialai hăng kông ang tơring glông Kbang, ngă bruă hur har, abih bang 7 ]ô đah kơmơi dra mơnuih djuai ania [iă pơ să Đông arăng plư, pơđuăi ba nao pơ dêh ]ar Kha] hơmâo pơwơ\t glăi hăng sang ano\. Gah gong gai kơnuk kơna hơmâo pơphun pơtô lăi, jak iâu kiăng hơđong pran jua, pơgang tơlơi rơnuk rơnua laih anun pơđ^ tui tơlơi thâo hluh kơ mơnuih [on sang.

Yă Nguyễn Thị Liên, Kơ-iăng khoa jơnum min mơnuih [on sang să Đông, tơring glông Kbang, tơring ]ar Gialai, brơi thâo: “Truh ră anai, mơnuih [on sang amăng djop plơi pla hơđong laih tơlơi pơmin pran jua laih anun [ing adơi đeh đah kơmơi anun hơmâo glăi hăng sang ano\, laih anun dong mơng anai [ing adơi đeh anun ăt hơđong laih mơn.

Dong mơng tơlơi anai yơh, Gong gai kơnuk kơna să pơtô lăi ană plơi, boh nik `u mơnuih [on sang djuai [iă anăm đăo ôh kơ [ing mơnuih hling hlang aka [u thâo krăn pô, hu\i arăng plư ba, lăi nao mă bruă apah [ong prăk blan lu. Tơdah [uh mơnuih pha ra mut nao pơ plơi pla, hyu jak iâu tui anun le\, khom dơneh đuăi hăng nao răo hmư\ hăng khoa moa [ơi să thâo mơtam yơh”.

 Nay Jek: Pô ]ih hăng pôr