Mường Và le\ kual ataih amăng asue\k pơ goai lon ia gah tring glông Sốp cộp, tring ]ar Sơn La. Dua tlâo thun hlâo, xă hơmâo truh rơbeh ha klah [ơ\i adơi amai đah bơnai [u thâo hră pơ-ar, bơ tơlơi [ing ]ơđai lui hrăm hră ăt lu mơn. {ing apan brua, ling tơhan gah Grup ling tơhan bơwih [ong huă mrô 326 gah Kơđong tơhan tring ]ar Sơn La hrom hăng [ing hrăm hră prong hlăk ai hur har hơmâo rong hơdai gum hong plơi pla po\k anih hrăm hră kơ giam 100 ]ô adơi amai djo\p hnư thun; po\k lu anih pơhrăm tơlơi thâo kơ ]ơđai sang hră amăng htal pơdơi prong; laih anun hyu pơtô pơtru\t dôm [ing ]ơđai sang hră lui hrăm hră hăng hlăk amăng thun nao sang hră. Truh ră anai, djo\p adơi amai amăng xă thâo pơđo\k, thaô ]ih, thâo ting yăp laih, tơlơi ]ơđai sang hră lui hrăm hră ăt plai [i\a mơn. Amai Quảng Thị Yên pơ plơi Hín Cáp, xă Mường Và, tring glông Sốp Cộp, tring ]ar Sơn La lăi: “ Hlâo dih [u thâo ]ih [u thâo pơđo\k ôh, dơng mơng hơmâo [ing hlak ai thâo hră rai pơtô boh hră yơh, neh wa amăng plơi Hín Cáp anai mơng thâo hră pơ-ar laih anun nao pơ ]ơ thâo ting yăp. {ing gơmơi thâo tơngia, bơni biă kơ [ing kơnoă, ling tơhan hăng [ing hlak ai prong pran lu biă lah”.

             Kual tơhan bơwih [ong huă Sông Mã hơmâo jơlan goai ha mơgoai hong deh ]ar Lào, lu mơnuih [on sang djoai [iă, tơlơi hdip mda mơnuih [on sang do# lu ano# tơnăp, tơlơi đuăi plơi hdư\ hor, pơtô tơlơi đăo, do\p đuăi ]i goai lon ia nao do# pơ deh ]ar arăng, pla glăi dơng phun ho\t jrao ăt do# mơn. Pioh neh wa hluh, đăo gư\t hăng ngă tui, rim sa ]ô [ing hlak ai thâo hră djơh hăng sa ]ô tơhan Wa Hô, [u hu\i kơ dleh, [u weh kơ tơnăp, hrơi mlam mă bruă, [ong huă do# hrom hong neh wa hăng pơhiăp tơlơi mơnuih [on sang ]i anai mtam. Ayong Trần Khánh Duy, plơi pla pơ Cẩm Khê, tring ]ar Phú Thọ ră ruai: “ {ing gơmơi djă kơjap bruă arăng jao kơ pô. Hyu pel e\p, ako# pơjing rai ano# ]i ngă kiang gal hong tơlơi hdip [ơi rim plơi pla. Hơdai gum kho\p mơn hong gưl Ping gah, gong gai, biă `u le\ hong tơlơi pơhưch ngă hmua, rông mơnong mơnoă pơ djo\p xă, plơi pla. Na nao hyu duah e\p amăng hră pơtô lăi, ]rao brơi bruă đang hmuaỉtuhntơlơi bơ wih [ong huă ngă tui mơna] phrâo amăng bruă đang hmua hăng rông mơnong mơnoă. Laih dơng pơlar tui tơlơi min rai phrâo mơng [ing hlak ai, khin pơmin, khin ngă, khin gơwưh dôm mơna] ngă phrâo. Amăng hrơi blan ngă lăng tui na nao mơn [ơi plơi pla”.

            Mơng thun 2010 truh ră anai, tơdơi 2 thun ruah, gru\p ling tơhan bơ wih [ong huă mrô 326 hơmâo laih rơbeh 70 ]ô dăm dra hlak ai hrăm giong dôm sang hră đại học, cao đẳng, trung cấp rai gum bruă ]i kual bơwih [ong huă - ling tơhan.

            Kơnong amăng 2 thun, mơng thun 2012 - 2014, dôm gru\p hlak ai prong pran ăt hơdai gum hong gong gai dôm xă, plơi pla pơtô lăi giam 10.000 wo\t kơ neh wa, gah bruă pơplih tơlơi min bơwih [ong, ngă tui mơna] phrâo amăng bruă đang hmua rông mơnong mơnoă. Mơng anun, hơmâo pơjing rai giam 30 hbo# bruă pla boh trôh dưi hơmâo boh than hlôh kơ ano# ngă tui hđăp, pơgo#p tôm pah trun [un rin hin tăp ]i plơi pla rim thun mơng 4-5%. Dôm [ing hlak ai gum djru anai pơgo#p tôm laih pran joa pô pơkra glăi, ngă phrâo giam 30 km jơlan plơi anai nao pơplơi dih, 25 km hơnoh pơđoh ia kơ hmua pơdai, pơkra lu pưk sang neh wa răm tơi\. Ngă tui [rư\ ăt truh kih hi\ mơn, mơng bruă gir pơtô hyu iâo pơtrut mơng [ing kơnoă, ling tơhan hăng [ing gum pran, neh wa [u do# đăo gơnăng, hmư\ tui tah hiăp [ing săt plư; [ong huă agaih, thâo pơgang tơlơi ruă, klin khêng, ngă klă hdră bruă mrô mơnuih [ă ană thâo mơna], gum tôm kiă wai rơnuk rơnoa ]i goai lon ia. Thiếu tướng Ngô Văn Hùng, kơ-iang khoa tơhan Quân khu 2 lăi: “ Tơdơi kơ lăng su\ tui na nao hong dôm grup ling tơhan, anai yơh khul tơhan hơmâo pran joa hlak ai, hơmâo hrăm hră prong, lu tơlơi thâo hơmâo tơlơi grong kjăp, pơgiong bruă jao klă. Lơm brơi ngă kơ]ao bruă [ing hkak ai prong pran ăt jing brơi thim ano# kjăp ktang kơ dôm khul grup ling tơhan bơwih [ong, mă bruă san htai, gum dôm kơđông grup hyu mă bruă pioh pơtô lăi kơ mơnuih [on sang”  

             Pơ abih hi\ tal ruah mă hong hơdôm tơlơi pơgo#p mơng khul grup hlak ai san htai, tal 3 ( ]ran thun 2014- 2016), kơđông tơhan tuă mă dơng 35 ]ô hlak ai nao gum djru pơ kual goai lon ia anai. Tơlơi san htai hur har mơng hlak ai, hơdôm [ing tơhan hrăm prong glăk mdrah amăng ao mtah hla kyâu dong do# hrom, [ong huă tôm gum mă bruă hroă kjăp tơlơi gum go#p hong mơnuih [on sang djo\p djoai ania ko# pơjing sa kual goai lon ia plơi pla trơi pơđao yâu mơ-ak. Ano# ]ang hơmang lăp biă mơng [ing gơ`u le\ tơdơi kơ pơđu\t hi\ dôm tal hyu gum djru anai kiang e\p brơi bruă mă, bơwih sui thun yun blan mtam kơ plơi pla, [on lan lăp biă hơmâo dôm gơnong bruă hơmâo tơlơi dưi glêng rai./.

             }ih pơblang hăng pôr : R]om H'Ly