VOV4.Jarai - 3 thun hlâo dih, {irô ding jum wai lăng Khul ling tơhan dêh ]ar ta mă yua Ako# bruă “Kơtưn lăi pơhing, pơtô juăt tơlơi phiăn kơ mơnuih apăn bruă, m[s kual guai dêh ]ar, kual bul ia rơs^ rơwang mơng thun 2013-2016”, kiăng djru m[s pơđ^ tui bôh thâo, thâo hluh tơlơi phiăn, hrom hăng khul tơhan pơgang tơlơi rơnuk rơnoa, đ^ kyar bơwih [ong huă mơnuih mơnam guai dêh ]ar.

{ơi tơring ]ar Kontum, tơdơi kơ 3 thun po\k pơhai, ako# bruă dưi ngă laih hơdôm bôh tơhnal yôm phăn, djru ngă plai [ia\ mrô tơlơi ngă soh phiăn, djă pioh hơđong bruă kơđi ]ar, hơđong pơhlôm mơnuih mơnam kual guai dêh ]ar.                 

            Tơring ]ar Kontum [ơi kual dưr }ư\ Siăng hmâo jơlan guai dêh ]ar ataih 280,7 km giăm hăng guai dêh ]ar Lao hăng Kur. {ơi glông guai dêh ]ar hmâo 101 bôh plơi pla gah 13 bôh să mơng 4 bôh tơring glông hăng 21 djuai ania adơi ayong do# hơd^p hrom, amăng anun djuai ania [ia\ rơbêh kơ 90%.

Hơdôm thun hlâo dih, yua kơ tơlơi bơwih [ong do# bưp lu tơlơi tơnap, tơlơi pơmin, thâo hluh kơ tơlơi phiăn mơng m[s [u dưm kơnar, anun tơlơi ngă soh phiăn truh na nao, rơđah biă `u le\ tơlơi s^ blơi [u djơ\ phiăn hăng dêh ]ar ta] rơngiao; pơdo# rơkơi bơnai hăng mơnuih dêh ]ar ta] rơngiao; tơlơi [om kiơng bơrơsua lon; mă yua kyâu, lon ]uah [u djơ\ phiăn; pơtô đăo soh hăng phiăn pơkă; ngă soh tơlơi pơkă [ơi guai dêh ]ar…

            Tơdơi kơ {irô ding jum wai lăng Khul ling tơhan dêh ]ar ta hmâo Ako# bruă “Kơtưn lăi pơhing, pơtô juăt tơlơi phiăn kơ mơnuih apăn bruă, m[s kual guai dêh ]ar, kual bul ia rơs^ rơwang mơng thun 2013-2016”, tơring ]ar Kontum pơdo\ng laih Gru\p ]râo ba ngă tui hăng rơđah biă `u hơdôm bruă lăi pơthâo pơtô juăt tơlơi phiăn amăng kual guai dêh ]ar.

Ơi Lương Văn Huân, Kơ-iăng Khoa Jơnum min m[s să Đak Xú, tơring glông Ngọc Hồi, anih anom hmâo rơbêh kơ 10 km jơlan guai dêh ]ar giăm hăng guai dêh ]ar Lao brơi thâo:

            “Dong mơng hmâo Ako# bruă “Kơtưn lăi pơhing, pơtô juăt tơlơi phiăn kơ mơnuih apăn bruă, m[s kual guai dêh ]ar, kual bul ia rơs^ rơwang mơng thun 2013-2016” dưi pok pơhai, [ơi să abih bang hơdôm gru\p gơnong bruă gum hrom hăng Puih kơđông pơgang guai dêh ]ar hăng tơlơi gum hrom mơng Ping gah, gong gai plơi pla pơ phun laih bruă lăi pơhing tơlơi phiăn truh hăng neh wa, biă `u tơlơi du\ pơgiang gơnam tam găn gao guai dêh ]ar dưi po\k pơhai ngă tui klă laih.

Pơđ^ tui tơlơi pơmin mơng neh wa m[s. Truh ră anai bơhmu hăng krah thun 2013 truh thun 2016 mrô mơnuih ngă soh plai [ia\ lu biă.”

            Amăng 3 thun ngă tui Ako# bruă, Gru\p ]râo ba Ako# bruă tơring ]ar Kontum ]ih dăp pơkra mă yua 46 mơta ]ra\n, hră pơ-ar lăi pơhing, bôh yôm hơdôm Phiăn, Tơlơi pơtrun pơkă phrâo bơdjơ\ nao [ơi anăp tơlơi hơd^p mơda mơng m[s kual guai dêh ]ar.

Kiăng bruă lăi pơhing pơtô juăt tơlơi phiăn je# giăm, amu` thâo hluh, amu` hơdor hăng m[s, gong gai, khul gru\p hăng hơdôm [irô apăn bruă hmâo laih lu hơdră pơ phun lu mơta, kah hăng: jơnum pơhra\m, jơnum pơplông hơduah e\p tơlơi phiăn; pơhrua nao dong amăng bruă jơnum [irô, anom bruă, plơi pla, kơkuh khăn gru ako# rơwang hrơi tơjuh, lăi pơhing [ơi glông lua pôr să; bơkơtoai [ơi anăp, hmao tlôn pơsir hơdôm tơlơi gun amăng m[s…

Jing sa amăng 3 bôh să guai dêh ]ar mơng tơring glông Đak Glei, hlâo dih Đak Nhoong hmâo ha tal [u hơđong hyu mă ]uah bôh pơtâo hăng tơlơi đuăi hyu ]a pơ\ dêh ]ar ara\ng. Samơ\ gơnang kơ djă pioh klă bruă mă mơng Khul lăi pơthâo tơlơi phiăn, să Đak Nhoong pơđut laih tơlơi anai. Ơi A Nang, Khoa Jơnum min m[s să brơi thâo:

            “Rơgao 3 thun ngă tui Ako# bruă, truh ră anai tơlơi ngă soh găn gao guai dêh ]ar đuăi hyu ]a pơ\ dêh ]ar ara\ng [u hmâo dong tah, bruă hyu mă mah; mă ]uah bôh pơtâo [ơi să ăt [u hmâo mơn.

Anai le\ tơlơi gir run mơng glông bruă kơđi ]ar mơng să biă `u Khul djru gum tơlơi phiăn mă bruă hmâo ako# tlôn. M[s hmâo tơlơi thâo lu hloh, ngă tui hơdră pơtrun mơng Ping gah, hơdră bruă, tơlơi phiăn mơng Kơnuk kơna lu hloh.”

            Hrom hăng kơtưn lăi pơhing, pơtô juăt tơlơi phiăn kơ mơnuih apăn bruă, m[s kual guai dêh ]ar, hluai tui bruă pơtom hiăp pơgang guai dêh ]ar, pơtom hiăp m[s, khul ling tơhan pơgang guai dêh ]ar tơring ]ar Kontum hăng gong gai, khul gru\p hơdôm plơi pla do# hyu lăi pơthâo, pơtô juăt tơlơi phiăn kơ mơnuih apăn bruă hăng m[s dêh ]ar gơyut.

Thiếu tá Phạm Tiến Dũng, Khoa apăn bruă kơđi ]ar Puih kơđông pơgang guai dêh ]ar [ơi bah amăng guai Bờ Y brơi thâo:

            “Puih kơđông ngă klă na nao bruă pơtom hiăp kah hăng bơkơtoai hrim tal, [u hmâo pơkă hlâo, pơ phun hyu tir dua bơnah biă `u hluai tui hơdôm bruă mă kah hăng ngă adơi ayong hăng Puih kơđông kông ang bah amăng guai Phu Cưa dêh ]ar Lao; amăng krah plơi Iệc, să Bờ Y hăng plơi Phu Cưa dêh ]ar Lao.

Puih kơđông pơhrua bôh yôm lăi pơthâo tơlơi phiăn kơ mơnuih apăn bruă, mơnuih pơgang guai lon ia, m[s mơng dêh ]ar Lao thâo Tơlơi pơkôl pơkă [ơi guai dêh ]ar hăng hơdôm tơlơi pơkôl mơ\ Kơnuk kơna dua bôh dêh ]ar hmâo k^ pơkôl. Ngă tui tơpă tơlơi phiăn mơng Việt Nam lom ]ua\ nao rai ăt kah hăng s^ mdrô nao rai gơnam tam mơn.”

            Kiăng bruă lăi pơhing, pơtô juăt tơlơi phiăn kơ mơnuih apăn bruă, m[s kual guai dêh ]ar nao dơlăm, ngă tui ba glăi bôh tơhnal sui thun, Gru\p ]râo ba Ako# bruă tơring ]ar Kontum gơgrong hlâo klă pơtô ba, lăng tui, pơtrut pơsur, pel e\p hmao tlôn ngă tui mơng 10 Khul lăi pơthâo tơlơi phiăn, 163 gru\p pơsir kơđi tơlơi, 36 ]răn găn dưm hơdrôm hră, kơtu hơdrôm hră tơlơi phiăn, 17 Gru\p lăi pơhing bôh thâo…

Gơnang kơ thâo, hluh kơ tơlơi phiăn hăng pran jua ngă tui tơlơi phiăn mơng mơnuih apăn bruă, m[s [ơi 101 bôh plơi, gah 13 bôh să guai dêh ]ar 4 bôh tơring glông  mơng tơring ]ar dưi pơđ^ tui. Thượng tá Nguyễn Bá Hưng, Kơ-iăng Khoa apăn bruă Kơđi ]ar Ling tơhan pơgang guai dêh ]ar tơring ]ar Kontum brơi thâo:

             “Kâo [uh le\ hmâo lu tơlơi pơplih klă. Hơdôm bruă ngă soh tơlơi phiăn hlâo dih yua kơ tơlơi pơmin kơ tơlơi phiăn akă [u dơlăm anai ngă tơdu lu biă.

 Rơđah biă `u kah hăng tơlơi pơdo# rơkơi bơnai mơng muai, pơdo# rơkơi bơnai giăm drah kơtak, ngă tui Phiăn [ơi jơlan nao rai.

Pơgang kông ngăn dlai klô rơhuông adai lon mơnai [ơi kual guai dêh ]ar hmâo tơlơi pơplih phrâo hăng rơđah đông.

M[s hmâo pơđ^ tui laih tơlơi pơmin hơd^p mơda hăng mă bruă tui Phiah phiăn hăng Tơlơi phiăn pơkă.”

                                                                        Siu H’ Prăk: Pô ]ih hăng pôr