Tơdơi kơ thu\n 1954, kual kơdưr dêh ]ar ta pơklaih rơngai abih ba\ng, găn gao sô hđăp man pơdơng lo\n ia Chủ nghĩa xã hội, kual dơnung dêh ]ar ta ăt do\ ngă hkru\ tơgu\ blah pơrai ayăt My, laih anu\n phung tơkai tơngan `u. Kiăng djru brơi ana\ mơnuih. Pran htai nao pơklaih rơngai kual dơnung dêh ]ar ta, Ping gah hơmâo pơs^t, pok jơlan pơgiang khul tơhan mơng kual kơdưr nao pơ\ kual dơnung tui ha\ng jơlan ]ư\ Trường Sơn – Jơlan Hồ Chí Minh, jing jơlan phu\n nao djru brơi tơlơi pơblah ngă, pơto\ kual dơnung truh pơ\ kual kơdưr, pơkă hro\m ha\ng jơlan gah ngo\ hăng gah yu\, pơke\ hro\m ha\ng jhơlan Việt Nam, Lào laih anu\n dêh ]ar Kur...Tui anu\n yơh jơlan Trường Sơn jing h^ anih pơblah ngă ktang kt^t ha\ng aya\t My.

            Thiếu tướng Võ Sở, kơ iăng khua djru brua\ kđi ]ar tơhan Trường Sơn hđăp đưm ruai glăi: Kiăng nao pơ\ kual dơnung dêh ]ar ta pơblah ngă, khul tơhan ta kho\m rơbat ha\ng tơkai 3 blan [ơi jơlan ba\ tơlơi pơblah ngă amrâm phao, boh [ôm, boh min. Ama\ng tal pơblah ngă  hơmâo hdôm rơbâo tấn boh [ôm ple\ tru\n, hdôm rơbâo lít ia jrao điôxin, laih anu\n lu phao ktuang phrâo pơdjai mơnuih, kiăng pơgăn jơlan hkru\ ta, pơgiăng tơhan hkru\ ta, phao kơtuang, braih pơdai ba nao pơ\ kual dơnung dêh ]ar ta. Samơ\ ngă tui tơlơi iâo pơthưr “ Abih ba\ng yua kơ kual dơnung ha pruăi ha pran”, hơdôm rơnuk khul hlăk ai kual kơdưr dêh ]ar ta, nao pơ\ ana\p ngă tơhan, mơnuih nao hlâo rơbuh djai, mơnuih  tơdơi kơsung nao pơ\ ana\p, pioh nao pơklaih abih ba\ng kual dơnung dêh ]ar ta. Thiếu tướng Võ Sở pơ pư\ pran jua ruai glăi tui anai:

 “Hơmâo rơbeh 16 thu\n ma\ bruă [ơi ara\t jơlan Hồ Chí Minh kah ha\ng anu\n, wơt dah bưp lu tơlơi gleh tơnăp, ama\ng  pran jua ayo\ng adơi [ing gơmơi le\, abih băng yua kual dơnu\ng ha prua\i ha pran, abih ba\ng yua kual dơnung pơkliaih rơngai abih ba\ng. Wơt dah mơnuih nao hlâo djai rơbuh, mơnuih tơdơi ăt kơsung nao pơ\ ana\p, anai le\ pran jua jing tơhan Trường Sơn ngă kah ha\ng anu\n. Grưp grưp khul hlăk ai tơdăm dra kual dơbu\ng mơng 17, 18 thu\n rơbat tui jơlan glông hdôm rơbâo, rơbăn hơk kơdơk. {ing gơmơi ma\ bruă djơ\ tui ha\ng tơlơi kia\ng pơblah ngă, pơdu\ pơgiang hdôm klăk tân phao kơtuang, ba nao pơblah ngă, iaoa pơthưr hdôm klăk ]ô hlăk ai nao pơblah [ơi kual dơnung, laih anu\n ba glăi hdôm rơtuh ]ô tơhan rơka rơka] pơblah nga\ [ơi kual dơnung, ba glăi pơ\ kual kơdưr dêh ]ar ta rông, pơjrao brơi”.

            {u hu^ ôh tơlơi djai bruk, [u hu^ ôh tơlơi gleh glăn, ama\ng tơlơi pơblah ngă, pơklaih rơngai kual dơnung dêh ]ar ta, hmâo lu khul hlăk ai hduah lu jơlan hdră kiăng mut ngă tơhan nao pơblah ngă ayăt roh [ơi kual dơnung: Ya\ Lê Thị Cửu, să Xuân Dương, tring glông  Thường Xuân, tring ]ar Thanh Hóa, hasa ]ô mơnuih kah ha\ng anu\n. Ră anai wơt dah thu\n tha rơma laih, [uk ko\, samơ\ hơdơr glăi rơnuk anu\n, yă Lê Thị Cửu hơk mơak ruai glăi pô `u – Dra pô hlăk anu\n 14 thu\n đô] nao pơblah ngă:

“ Kâo hlăk anu\n pơhaih pơđ^ h^ thu\n pô, kiăng nao nga\ tơhan, hlăk anu\n do\ anet. Hrơi anu\n, mơguah đuăi tui tơhan bo# đội [ơi anih pơblah ngă, tah hrơi glăi ma\ bruă nga\ hmua . Kiăng lăi mlăm ma\ bruă phao kơtuang, tah hrơi pơblah ngă, gir ktưn tui ha\ng anu\n, [u [uh tơlơi gleh hget ôh, [u thâo truh tơlơi hd^p, tơlơi djai, mơai `u đô], rim wơt đô] pre lui tơlơi pơblah ngă”.

            Tơhan Trường Sơn, hro\m ha\ng khul hlăk ai ksung nao pơ\ ana\p, mơnuih [ôn sang pơgiang phao ktuang, thâo mơne], pơ]eh, kh^n htai, găn gao tơlơi gleh glăn tơnăp tăp, hu^ rơhyưt, ako\ pơdơng rai pran jua kh^n htai, hmao nao djru mơnuih, pran htai brơi tơlơi pơblah ngă [ơi kual dơnung dêh ]ar ta, pơblah dưi ayăt my rai bơrơxoa lo\n ia ta, pơklaih rơngai abih ba\ng kual dơnung dêh ]ar ta, pơlir lo\n ia truh kih . Đại tá, tơhan hđăp Ơi Hoàng Đăng Vinh, tơhan hđăp ma\ bruă  [ơi jơlan Trường Sơn hdơr glăi rơnuk anu\n:

“ Phao ktuang kah ha\ng anu\n, hrơi mlăm ăt do\ pơkrôi, nao pơblah ngă. Tơdang aya\t phă pơrai, kho\m hduah jơlan hdra\ ako\ pơdơng glăi, kiăng hluh jơlan nao rai, hơmâo tơdrông toa găn nao. Năng ai anu\n le\. Dưi mut ngă tơhan, nao pơ\ kual dơnung pơblah ngă, jing h^ tơlơi ]ang rơmang s^t nik, tơlơi mơak, tơlơi gơgro\ng ba jơh ha\ng sa ]ô hlăk ai. Tơlơi d^k dăk anu\n, rim wơt đô] pran jua hur har, yua kual dơnung ara\t drah hro\m”.

            Yua mơng pran juă “ Blah h^ jơlan Trường Sơn nao pơklaih brơi lo\n ia”, amra pơyơr h^ pran jua hlăk ai mơng hdôm klăk ]ô hlăk ai kual dơnung, ksung nao pơ\ ana\p pơblah ngă, ba glăi tơlơi pơblah dưi ama\ng bơyan bơnga puih phang thu\n 1975, lon ia ta jing hasa, Kual kơdưr ha\ng kual dơnung jing sa boh sang ano\./.

                  }ih pơblang hăng pôr : Rơluch Xuân