Tơlơi adoh pơtưh Ví, Giặm kual Nghệ Tĩnh dưi pơlar tui yơh, hrơi 6, lơ 13-12-2014
Thứ bảy, 00:00, 13/12/2014

}i klam mmo\t rơnu] rơvang hrơi tơjuh r^m blan, [ing ding kơna amăng khul adoh đưm mơnuih [ôn sang [ơi să Hưng Tân, tring glông Hưng Nguyên, tring ]ar Nghệ An pơtum glăi yơh, hro\m hơb^t adoh tơlơi adoh đưm, er tơlơi adoh anăn Ví, Giặm plơi pla pô. Dưi ako\ pơjing dơ\ng mơng thun 2011, hlak blung a kơnong  hơmâo 20 ]ô mơnuih ngă ding kơna amăng khul đô] samơ\ truh ră anai, khul hơmâo truh kơ 40 ]ô mơnuih laih. Wo\t tơdah tơlơi adoh aka [u djơ\ rơ-oa đơi ôh, lu mơnuih do\ mlâo, do\ ye\l [o# mơta yua aka [u juăt, [o# mơta pơdah aka [u hiam, soang aka [u rơ-un, ăt do\ sư\ rơbư\....samơ\ lăng  abih bang mơak hlak soh, pơdah rai tơlơi tơpă hơnong kơ mơnuih mă bruă hmua mơng mơnuih [ôn sang ]i anai, ơi Hồ Xuân Bửu thun anai 85 thun  do\ [ơi să Hưng Tân, tring glông Hưng Nguyên lăi :

            Tơlơi adoh kual plơi pla  xứ Nghệ jing sa tơlơi adoh pơtrut pran jua mơnuih mơnam mă bruă, hơmâo tơlơi kiăng mă bruă hur hloh, pơtrut pơsur pran jua mơnuih [ôn sang ngă hro\m, tơlơi adoh jua tơ-oa truh kơ djop pô, hlơi hlơi leng kơ thâo adoh, dơ\ng mơng [ing tha truh kơ tơdăm dra ]ơđai muai ăt hor adoh mơn. Anun yơh sa tơlơi mơak, tơlơi lăp pơ-ư pơ-ang biă mă.  Kiăng tơlơi adoh kual plơi pla xứ nghệ ta pơđ^ kyar le\, kho\m pơtrut pran jua ană plơi pla hur har amăng bruă mă thâo pơ]eh phrâo djop mơta.

            {ơi kual plơi pla nao rai ataih, jơlan rô  rơbat do\ tơnap tap, [u hơmâo mơnuih gơ grong phun samơ\ 6 thun hăng anai amai Nguyễn Thị Vân, do\ pơ să Ngọc Sơn, tring glông Thanh Chương ăt ngă hrom hur har hăng khul adoh soang đưm. {u djơ\ kơnong adoh ôh, `u do\ hơduah e\p, ]ih pioh, pơ]eh phrâo hăng dăp pruăi tơlơi adoh Ví, Giặm mơng đưm hăng boh pia phrâo bơni kơ plơi pla ala [ôn dêh ]ar, bơni kơ mơnuih [ôn sang kual Nghệ Tĩnh thâo khăp kơ lo\n ia, triăng mă bruă, ư\ a` kơ tơlơi tơnap tap pioh pơtô glăi kơ ană amôn tơdơi anai, `u lăi :

            Kâo gir abih pran jua kiăng jak iâu [ing hor kơ tơlơi adoh đưm ană plơi pla, kiăng hro\m hơb^t jơnum, pơtô nao rai adoh soang laih anun pơtô glăi kơ ană tơ]ô tơdơi anai thâo djă pioh hăng adoh tơlơi adoh ană plơi pla.

            Hor kơ tơlơi adoh đưm pơtưh Ví, Giặm dơ\ng mơng anet, amai Nguyễn Thị Hưng nai pơtô sang hră gưl sa ( mơng anih 1-5) Thanh Lĩnh, tring glông Thanh Chương brơi thâo: lo\m bruă su\ mơak adoh tơlơi adoh pơtưh đưm anai hơmâo ba pơtô amăng sang hră, mơng thun 1998, `u pơtô hro\m er tơlơi adoh đưm pơtưh Ví, Giặm kiăng pơdah amăng sang hră, `u pơ]eh mă er tơlơi adoh djơ\ hăng tui hluai thun, hnơr ]ơđai sang hră kiăng  hmư\, je\ giăm; hrăm hăng amu` adoh tui, kiăng kơ [ing ]ơđai ta` thâo, thâo hơdor na nao, mơng anun kah mơng khăp kơ tơlơi adoh đưm:

            {ing gơmơi ba pơtô kơ ]ơđai sang hră hrăm adoh hơdôm er tơlơi adoh, tơlơi pơtưh amu` [iă, kah hăng er adoh pơngui ană adoh rơnang blang. Adoh pơtưh Ví, Giặm. Dơ\ng mơng hơdôm hơdră anun yơh pơ hư] pran jua [ing ]ơđai sang hră hor hrăm adoh tu\ yua biă mă, [ing gơ`u hor adoh laih anun adoh abih pran jua lo\m hrăm pe\ gong, hrăm er tơlơi adoh soang. Rơngiao kơ mông hrăm gah rơngiao anih hrăm, dăp hơdră pơtô  hrăm hră rah, adoh soang, hmư\ tơlơi adoh soang rah..

            Hro\m hăng thun blan đuăi nao pơklon, tơlơi adoh đưm pơtưh Ví, Giặm Nghệ Tĩnh ăt dưi pơtô glăi na nao, djă pioh pơlar tui, hrăm adoh, [ư\ pơkra er adoh, đok jua kiăng kơ hmư\ er adoh lu mơta, hiam mơak tui. Đưm hlâo adih, tơlơi adoh pơtưh Ví, Giặm jing tơlơi adoh mơng mơnuih [ôn sang juăt pơtưh nao rai amăng anih ngă hmua pla pơdai, adoh nao rai amăng plơi pla, anih ngui ngor ngă yang rơbang;  tơdah adoh pơ hmua pơdai, jing tơlơi pơtrut pran jua mă bruă, amăng plơi pla pơtrut pran jua blah ayăt pơgang plơi pla ala [ôn. Ră anai, arăng thâo pơ]eh  glăi er tơlơi adoh pơtưh đưm Ví, Giặm hăng hơdră ba pơhmao `u hăng er tơlơi adoh phrâo, hơmâo dơnai gong bro# lu mơta hloh. Hơdôm tơlơi adoh boh pia mơng bruă ngă hmua pla pơjing, tơlơi adoh ngui amăng plơi pla đô], ră anai ba pơdah [ơi anih tơrưng pơdah tơlơi adoh soang, bang bơnga] apui lơtrik pơ]rang, pơplông nao rai adoh soang mơak, samơ\ ăt ngă pơhư] pran jua ană mơnuih mơn.

            {ơi dua boh tring ]ar Nghệ An hăng Hà Tĩnh, tơlơi adoh mơnuih [ôn sang đưm lăi hro\m, tơlơi adoh đưm pơtưh Ví, Giặm lăi hnun mơn, yua hơmâo bruă mă mơng khul djă pioh tơlơi adoh Ví, Giặm [ơi plơi pla yơh, djuai tơlơi adoh soang anai jai hrơi dưi pơlar tui, lu sang ano\, lu plơi pla, sang hră mă yua pơtô tơlơi adoh anai. Ơi Nguyễn Hoàng, Kơ-iang Khua Gơnong bruă pơtô hrăm tring ]ar Nghệ An brơi thâo:

            {ing ]ơđai sang hră hor adoh, nai kai ăt gleng nao mơn, lo\m pơdah tơlơi adoh, lu ]ơđai sang hră pơdah thâo ia rơgơi tơlơi kơhnâo hor adoh tơlơi đưm. {uh rơđah tơlơi adoh đưm jing sa tơlơi kiăng yom biă mă kơ mơnuih [ôn sang lăi hrom hăng [ing ]ơđai ăt hnun mơn. Ta dưi lăi, tơlơi kơtang mơng `u dưi pơtruh kơ [ing ]ơđai rơnuk anai hor, tu\ ư djă pioh hăng pơgang ba, amra jing ano\ kiăng ngă bơmơak pran jua na nao amăng tơlơi hơdip mơda r^m hrơi.

            Ơi Phan Đăng Minh-mơnuih apăn bruă gah gru grua boh thâo să Hưng Tân-tring glông Hưng Nguyên, tring ]ar Nghệ An lăi tui anai:

            R^m blan gơmơi pơphun tơlơi ngui ngor adoh soang sa wo\t. Amăng mông jơnum bưp tui anun, gơmơi lăi pơthâo laih anun pơtă pơtăn hlơi thâo pơ]eh boh pia tơlơi adoh phrâo le\, ba pơdah brơi yơh. Giong anun pơplông, ]om puang, apah bơni, kiăng pơtrut pran jua [ing adơi amai thâo pơ]eh rai boh pia phrâo kơ tơlơi adoh, mơng anun pơ hư] jai hrơi lu mơnuih mut khul adoh soang.

            Hơmâo rơbeh 40 er tơlơi adoh đưm laih anun ăt pơđ^ kyar na nao, thâo pơ]eh phrâo, tơlơi adoh pơtưh đưm Ví, Giặm ăt do\ na nao amăng tơlơi hơdip mơda, bruă mă, tơlơi ngui ngor amăng mơnuih [ôn sang kual Nghệ Tĩnh mơng đưm truh ră anai. Yua kơ anun, bruă ba tơlơi adoh anai pơtô amăng sang hră, pơđ^ kyar tui hơdôm khul adoh soang jing sa bruă mă djă pioh pơgang kjăp klă hloh pioh kơ er tơlơi adoh pơtưh Ví, Giặm kual xứ Nghệ do\ na nao amăng pran jua mơnuih [ôn sang./.

                                     Pơblang hăng pôr : Nay Jek

Tags:

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC