Hlâo dih Kroong, hasa lơm kơ hdôm să tơnăp tăp hloh tring glông K’Bang, mrô sang ano\ mơnuih [ôn sang [un rin truh rơbeh 80%. Tơlơi mă bruă nga\ hmua le\, [o\ng huă ma\ pô, tơlơi mă bruă ngă hơmua do\ mluk mgu. Dưi hơmâo tuh pơ alin mơng kơnuk kna laih anu\n tring ]ar Gia lai, ama\ng hdôm thu\n giăm ha\ng anai, [o# mta să Kroong pơblih rơđah rơđong. Jơlan nao rai hluh abih, abih ba\ng sang ano\ neh met wa leng hơmâo yua apui lơtrik kơnuk kna. Dơng juăt ngă hasa tơlơi pla pơdai đô], truh ra\ anai, neh met wa pơblih pla djuai pla hơmâo s^ nua prăk yôm, ba glăi lu gơnam tam.

            Kiăng djru brơi neh met wa gir run đ^, găn gao h^ tơlơi rin rơpa, hđo\ng tơlơi hd^p mda, hdôm thu\n giăm anai, tring glông K’Bang ngă hro\m tu\ yua bia\ ma\ jơlan hdră gơ`a\m mơng lo\n ia, kah ha\ng jơlan hdră mrô 135, jơlan hdră 167, jơlan hdră r^t [ôn lan phrâo, pơtô bruă ma\ brơi mơnuih [ôn sang [ơi plơi pla... Lu hơbo# bơvih [o\ng huă phrâo ba glăi tu\ yua, ngă hla tui lu anih ano\m, kah ha\ng pla phu\n cao su, pla kyâo boh Mắc ca, boh kruăi mih, phu\n sa nhân, rông akan [ơi pơnăng rông, hmua pơdai pro\ng ba glăi tu\ yua...{u djơ\ hơja\n să Kroong đô] ôh, samơ\ tơlơi hd^p mda mơnuih [ôn sang 8 boh să tơnăp tăp kơ tring glông K’Bang, hơmâo lu tơlơi pơblih phrâo. Ơi Tống Văn Giang, mơnuih [ơi să Đăk Hlơ ruai glăi, dơng mơng hrơi ba djuai tơbâu djuai phrâo, laih anu\n ngă tui boh thâo ia rơgơi, yua ha\ng măi mok ama\ng tơlơi ngă hmua, tơbâo hơmâo mơng 60 tấn tơbâo a`rong/ha đ^ truh 100 tấn tơbâu a`rong/ha, [ơi ano\ hơmâo truh 130 tấn tơbâu a`rong/ha. Ră anai ơi Giang hro\m ha\ng 15 boh sang ano\ mơnuih [ôn sang pơ\ ko\n, [ơi să Đăk Hlơ, hlăk ngă lông lăng hmua pro\ng, truh 13 ektar:

            “ Tơdang sang măi brơi rai jơlan hdră ako\ pơdơng hơbo# blah hơmua pro\ng, dơng mơng anu\n yơh kâo iâo pơthưr neh met wa, neh met wa tu\ ư ngă tui. {uh tu\ yua hloh gah rơngiao, [ơi hmua blah pro\ng, ara\ng  hmâo tu\ mă kmlai, prăk tuh pơ alin le\ sang măi djru huăi ma\ kmlai. Tal 2 le\ kmơk, glut hlu\ ngă hiam lo\n, sang măi pha đô]. Kay hmua le\, rơdeh sang măy kay brơi dlăm, hiam hloh”.

Hro\m ha\ng tơlơi pơblih phrâo ama\ng tơlơi pơmin ma\ bruă, ha\ng pran jua pơyơr pô, mơnuih [ôn sang ama\ng să hur har hgum gôp hrơi ma\ bruă, hgum gôp gơnam tam, prăk kak, man pơdơng jơlan nao rai [ơi plơi pla, jơlan nao truh pơ\ hmua pơdai. Hmâo rơbeh 90% jơlan nao truh pơ\ să. Hơja\n să Đăk Hlơ, hmâo tuh ha\ng ktăk dro\ng ksu, ha\ng bê tông. Neh met wa nao rai, pơdu\ pơgiang gơnam tam amu` ame\. Ơi Nguyễn Thanh Phượng [ơi plơi Thôn 3, să Đăk Hlơ brơi thâo:

“ Mơnuih [ôn sang ama\ng plơi pla hur har bia\ ma\, yua dah jơlan anai hlâo dih răm, hlu\ glut, mơnuih [ôn sang nao rai tơnăp tăp, tơdơi hơmâo jơlan hdră man pơdơng plơi pla phrâo, kơnuk kơna djru ba, mơnuih [ôn sang mă bruă hro\m hb^t, mơnuih [ôn sang hơk kơdơk bia\ ma\. Dơng mơng đưm [u hơmâo ôh jơlan anai, bơ ră anai gio\ng laih, [uh laih plơi pla hiam hơdja\, rim pô đô] mơak”.

Sa\ Kon Pne, tring glông K’Bang, tring ]ar Gia lai le\ să kual ataih braih kơbưi, laih anu\n tơnăp tăp hloh tring ]ar Gia lai. Hlâdih, ara\ng rơbat ha\ng tơkai abih sa hrơi kah ma\ truh pơ\ tring glông. Jơlan hdră mrô 135 , tuh pơ alin hdôm pluh klai prăk, pơkra jơlan glông rơdeh pro\ng nao rai, ba apui lơtrik nao truh pơ\ să, laih anu\n [ơi djo\p plơi pla. Hơmâo rơbeh 100 ha hmua ia dua bơyan, hmâo tơju\ pla pơdai pơboh jor, pơboh lu, tum brơi braih huă plơi pla. Ơi Nguyễn Văn Tư, khua g^t gai ping gah să Pne brơi thâo: “Hrơi anai, să hơmâo pơmin kơsem lăng, ba pla lông lăng phu\n ca phê, phu\n bơr, hơmâo kơ]a\u bruă lu anih ano\m, [ơi lo\n hơmua mơnuih [ôn sang djuai ania [ia\”.

Gia Lai pioh brơi 1000 klai prăk, pioh man pơdơng phrâo ha\ng pơkra glăi 880 km jơlan nao rai truh pơ\ plơi pla, rơbeh 30 boh bơnư\ ia rô, giăm 760 ring bruă ia hơdja\ yua...Bia\ ma\, tring ]ar hơmâo pơgep hro\m jơlan hdră 135 hro\m ha\ng lu jơlan hdră pơko\n kah ha\ng; man pơdơng plơi pla phrâo. Jơlan hdră mrô 30a. Kiăng pơđ^ thim prăk kak tuh pơ alin brơi hdôm să tơ năp tăp. Gơnang mơng anu\n yơh, hdôm jơlan hdră bơvih brơi tơlơi ma\ bruă nga\ hmua, laih anu\n tơlơi hd^p mda mơnuih [ôn sang tum truh pơ\ hdôm plơi pla ala [ôn kơ mơnuih [ôn sang. Ơi Hyu` [ơi plơi Phung 1, să Biển Hồ, [ôn pro\ng Plei Ku, [u pơdo\p ôh [o# mta hơk mơak, tơdang jơlan anai pơkra gio\ng lăi:

 Jơlan anai hlâo dih, glut hlu\ bia\ ma\, neh met wa nao rai tơnăp tăp. Bơ ră anai hơmâo laih jơlan pơkra ha\ng bê tông pơkra gio\ng laih, neh met wa mơak bia\ ma\. Tui ha\ng kơ]a\u bruă, jơlan anai hmâo do\ giăm 5, 6 met laih. Neh met wa [u hơmâo prăk pơ]ruh tah, kơnong djru hrơi nao ma\ bruă đô], sa dua boh sang ano\ pơyơr brơi lo\n đô], ]uk lui truh pơ\ rơgong, neh met wa mơak laih”.

Gơnang ngă hro\m tơlơi gum djru ma\ bruă mơng jơlan hdră mrô 135, hdôm đang lo\n glai, lui raih klaih ]ar, lo\n hơmua pơdai, pơkra ]uk glăi, hdai pla đang kyâo boh troh, kuâo pơtâo tu\ yua hloh, kah ha\ng pla cao su, ca phê, tiu, tơbâu, phu\n bơr...Lu sang ano\ mơnuih [ôn sang djuai ania [ia\, jing h^ sang ano\ pơdro\ng asah hloh, yua mơng pơblih djuai pla, kah ha\ng sang ano\ Rơmah Blao, [ơi plơi Mới, să Ia Dơk, tring glông Đức Cơ, hmâo 15 ha đang cao su, laih anu\n đang ca phê, pơhrui glăi truh 1, 5 klai lơm sa thu\n. Hdôm rơbâo boh sang ano\ pơhrui glăi 300 klăk prăk rim thu\n. Gia Lai brơi rai tơlơi jao pơkă 6700 boh sang ano\ găn gao rin rơpa, pơhro\ h^ sang ano\ [un rin gah yu\ 15% ama\ng thu\n 2015 pơ\ ana\p anai. Yă Trần Thị Hoài Thanh, khua g^t gai [irô wai lăng ma\ bruă, tơhan rơka rơka], mơnuih mơnam tring ]ar Gia Lai brơi thâo:

“ Tring ]ar lăng glăi abih băng jơlan hdră s^t nik, ngă hiưm pă iâo pơthưr abih bang mơnuih, prăk kak, yua dah pơhro\ brơi hdôm mơnuih [un rin, jai hrơi brơi mơnuih, sang ano\ tơnăp tăp bia\ pơhro\ rin rơpa. Bôh nik jơlan hdra\ gum djru brơi mơnuih [ôn sang djuai ania [ia\, pơblih tơlơi pơmin, tơlơi ma\ brua\. Tal 2 prăk kak, năng ai kho\m pơđ^ thim tơlơi brơi ]an prăk kak, tơdah brơi ]an [ia\ đơi, tơnăp biă ma\ ga\n gao h^ tơlơi rin rơpa hđo\ng kơja\p.” ./.

                           }ih pơblang tơlơi  Jarai: Rơluch Xuân