VOV4.K’ho-Bơta càn priă sa priă cồng uă geh làm gùt ală [òn lơgar tàm ù tiah càr Dăk Lăk dê neh lơh gơlik ală jơnau gơlời wơl kơn jơ\ kơn ju\t ngan bè lơngăp lơngai ờdo ờdă, lơh gơlik bơta ờ suk ngan tàm mpồl bơtiàn. Mờ broă lơh ai càn priă sơrbac mhar, [ươn ngan uă làng bol neh gơtìp gơhoài gơ jà mờ tơmu\t tàm broă càn priă sa priă cồng uă. Khi pal kis tàm rài kis kơlôi rcăng, ngòt rơngơ\t ngan, pal lòt dô pồn tus tiah ndai tu\ gơtìp uă cau pơhìn lùp dồs mờ priă cồng uă ngan.

Bi H’Bhuốt Niê, deh nam 1972 ơm tàm [òn Phơng, xã Ea Tul, kơnhoàl Cư Mgar, càr Dăk Lăk tu\ kung gam ờ jơ\t rơngòt sơl tu\ hìu bơnhă bi gơtìp mpồl cau jà` tus lùp dồs. Jơnau sơnđờm gơlik bơh nhai 7 nam 2018 tài rài kis hìu bơnhă kal ke, ờ geh priă jền den tàng bi neh cèng sră ngui ù hìu bơnhă dê tus dùl đại lý tàm do dan càn 10 tơlak priă blơi phơng ơn kơphê in.

            Ală pang sră yal tơngi\t hòi jà ai càn priă mờ sră nggal [ươn ngan geh lir làm bă tiah

Nhai 11 nam 2018, bi kờ` ai wơl sră ngui ù den tàng neh jà dùl nă cau kuèng tàm [òn yal anih càn priă cồng đah bơdìh. Cau do neh dan bi H’Bhuốt ai càn bal dùl sră ngui ù 30 tơlak tai nàng tơm dồs ngân hàng neh rlau tơngai tơm. Tơnơ\ hơ\, bi geh jun tus [òn dờng Buôn Ma Thuột nàng tìp dùl mpồl cau ai càn priă. Pin dờn jơnau cau kuèng dê đơs, bi H’Bhuôt neh cih tàm sră cih càn dồs mơya ờ go\ gi\t tàm sră hơ\ geh cih bơta lơi. Tơnơ\ tu\ jơh lơh sră nggal càn priă, jơh ală priă jền ndrờm geh jàu cau kuèng tàm [òn in, ai bi den mpàng tê soh rê gời.

3 nhai tơnơ\, tus nhai 3 nam 2019, geh 2 nă cau muh mat krơi cèng bal sră cih càn dồs geh cih to\p tềl tê bi H’Bhuốt dê mờ sồr hìu bơnhă pal tơm 30 tơlak priă tờm bal mờ 15 tơlak priă cồng. Ờ geh priă tơm, ală cau do pơhìn mờ sồr, dilah tơnơ\ dùl poh mờ bi ờ geh priă tơm dồs den pal tăc hìu, tăc phan bơna dilah ờ den jơh dùl hìu gơtìp cau gơ sơ\t. Tài bơh rơngòt ir, ùr bơklau bi neh dô pồn bơh hìu, 3 nă kòn dềt kung pal sơrbì bơsram lòt jat bal mè bèp bal sơl.

Khai kờ` càn priă nàng tơm 30 tơlak dồs neh pơgơl mờ sră ngui ù. Neh ai sră ngui ù nàng càn priă ngân hàng. Neh càn priă ngân hàng tơm wơl 30 tơlak priă ne. Den tàng neh lòt càn 30 tơlak sa priă cồng đah bơdìh, 30 tơlak do là bơh bol ai càn priă sa priă cồng uă dê.

Ki\ sir jơh sră pơ àr, khi ai a` in li\p tê, a` bal mờ 4 nă cau, neh jơh li\p tê tàm sră là cùp rùp. Bol khai đơs là a` lòt tus [òn dờng Buôn Ma Thuột nàng ai priă. A` ờ gi\t loh geh nđờ priă. Ai priă tàm mho hơ\ tơn, bi jơnhoa ne ai khai in dùl kùk priă, ai a` in kung dùl kùk sơl. A` neh jơh ai priă den khai ai jơh priă mờ tơmu\t tàm nok mpha.

Hìu bơnhă mò Lại Mỹ Dung ơm tàm [òn Niêng 3, xã Ea ~uôl, kơnhoàl Buôn Đôn, càr Dăk Lăk kung gơ ơm tàm rài kis geh hìu mơya ờ khin rê sơl. Mò Dung yal, bồ nam 2018, tài bơh gơ jal ir priă jền nàng jun bơklau lòt kham kòp, mò Dung neh geh cau sơnđan là H’Loan, cau dùl [òn bal, ai càn 10 tơlak priă mờ priă cồng 500 rbô đong dùl ngai. Tơnơ\ rlau dùl nam, priă cồng sơlơ gơguh uă, priă mờ mò Dung dồs ùr H’Loan dê neh gơguh tus 80 tơlak.

Ờ gi\t jòi priă tàm tiah lơi nàng tơm dồs, mò Dung gơtìp ùr H’Loan ai cau tus pơhìn tơnơ\ sa kuề jơh phan bơna mờ sồr mò Dung pal ki\ tàm sră càn dồs mờ priă 100 tơlak den khi ờ go\ lơh pờng. Du\t gùng den tàng mò Dung pal ki\ tàm sră càn, mờ tu\ do gam ơm tàm rài kis geh hìu mờ ờ khin rê ơm tài bơh ngòt bol cau jà` tus lùp dồs.

Bơklau a` kòp den ùr H’Loan geh pà sơl a` in càn 10 tơlak priă. Tơnơ\ dùl tu\ tơngai den đơs ngan là kung ờ hềt geh sơl priă jền nàng tơm bơh 10 tơlak gơlik tus wơl 80 tơlak, a` kong priă cồng 1 tơlak là 500 rbô dùl ngai. Den a` đơs a` dan tơm rơhời den kòn bơh ùr H’Loan dê lam klau Tiến mờ klau Thông mu\t sò tàm hìu a`, bol khi rồn bơklơn, ai tê jơklơn tềng ngko bơklau a` dê mờ đơs là ồng neh kra ồng gam kờ` kis tai bàr pe nam lah ờ?

Ngai tơnơ\ den khai lơh krà` ngan, khai cèng rơndeh tus khai pơndiang àu mpha, ti vi, bồ măy, đơs bal là tàm hìu a` phan ngui lơi khai ndrờm ku\p ai jơh. Mang hơ\, khai ku\p bơklơn ùr bơklau a`, khai đơs là tu\ do pal cih tàm sră dồs khai in là 100 tơlak. Den a` đơs ngan là tu\ hơ\ ùr bơklau a` rơngòt ngan, den đơs là tu\ do gi\t lơh bè lơi den ci\h ngọ khai in, tơnơ\ hơ\ den kơlôi tai.

         Mìng pal geh sră kim ta, sră cih mat hìu bơnhă tiah ơm kis, sră măy rơndeh là làng bol gơtùi [ươn ngan geh càn priă

Ờ mìng hìu bơnhă bi H’Bhuốt mờ mò Dung lơm mờ tàm bàr pe nam rềp ndo tàm uă ngan [òn lơgar, tổ dân phố tàm càr Dăk Lăk gam gi\t nđờ rhiang nă cau ndai kung neh geh tu\ gơtìp pơrlồm kai bơh ală mpồl cau ai càn priă sa priă cồng uă dê, gơtìp bol khi rồn bơklơn lơh tus dồs kơnòl mờ priă cồng uă ngan tơnơ\ hơ\ pơhìn nùs nhơm, rồn bơklơn sồr pal pơgơl mờ sră pơ àr hìu, ù. Broă mìng geh sền go\ tu\ ală cau ja` do tus hờ hìu lùp dồs.

Bi Phạm Thị Bích Thúy, Chủ tịch Mpồl cau ùr xã Hoà Phú, [òn dờng Buôn Ma Thuột pà gi\t, tàm xã Hoà Phú kung geh uă sơl hìu bơnhă gơrềng tus càn priă sa priă cồng uă, mơya xã kung mìng gi\t geh jơnau yal bơh bàr pe nă cau dê lơm.

Tàm cau ùr tu\ do là geh 5 nă cau dô pồn geh gơrềng tus càn priă sa priă cồng uă. Tu\ do, geh bàr pe hìu sền go\ tus tu\ bol ai càn priă sa priă cồng uă lòt jòi tus hờ hìu lơh pờng, rồn bơklơn sồr tơm dồs den he hơ\ sồng sền go\ ală hìu bơnhă hơ\ geh gơrềng tus càn priă sa priă cồng uă. Mờ càn priă sa priă cồng uă den gơ lơh ndơp mpồn ngan, mè càn den bơklau, oh kòn ờ gi\t, kòn càn den mè bèp ờ git tus dì tu\ khi jòi tus hìu lùp dồs den hơ\ sồng gi\t broă do gơlik geh.

Thượng tá Nguyễn Văn Quý, Phó Kuang atbồ Phòng Kảnh sát Hình sự, gơ wèt Kuang àng càr Dăk Lăk dê pà gi\t, bơh nhai 8 nam 2018 tus tu\ do, Kuang àng Dăk Lăk neh sền go\ 41 anih, 51 mpồl cau bal mờ 214 nă cau tàm hơ\ geh 29 nă cau lơh broă dềt rah rài gơrềng tus broă lơh càn priă sa priă cồng uă. Bal mờ cau ai càn priă sa priă cồng uă tàm do gam geh ală mpồl cau bơh uă càr, [òn dờng bơh tiah đah tô dà lơgar tus càr Dăk Lăk lơh bal mờ ală cau lài do neh lơh tìs gơtìp ku\p jàm nàng lơh broă bal.

Ală cau do sùm lơh pơrlồm bè mpồl lơh sa kă bro, công ty dong kờl bơto pơlam lơh broă priă jền, ai apah rơndeh ô tô, rơndeh măy, càn priă pơgơl mờ phan…nàng yal tơngi\t, phàt sră pang, hòi điện thoại tơn mờ cau kờ` càn priă bal mờ jơnau hoài jà bơkah lơngồt ngan bè lơh sră nggal càn priă [ươn ngan, ờ duh pal pơgơl mờ phan bơna mờ mìng geh sră kim ta, sồ điện thoại là di. Nàng pleh adat boh lam, ală cau do sùm ờ go\ cih loh priă cồng tàm sră pơrgon; sùm tam gơl anih ơm kis, lơh gơlik bơta kal ke ai mpồl lơh broă geh gơnoar in tàm tu\ sền go\ lùp khàu.

Jat Thượng tá Nguyễn Văn Qúy, bơh càn priă sa priă cồng uă neh gơlik geh uă broă lơh tìs kơrnoat boh lam bè ku\p krơ\ cau tìs mờ kơrnoat boh lam, lơh aniai jơtài, lơh roh bơta lơngăp lơngai tàm [òn lơgar, jơnau ờ niam mpồl bơtiàn…Bulah Kuang àng càr Dăk Lăk neh jòi ku\p geh gi\t nđờ jơ\t mpồl cau, gi\t nđờ rhiang nă cau gơrềng tus broă lơh ai càn priă sa priă cồng uă, kuang àng kung neh lơh sră nggal, jòi tơrgùm cơng tàng mơya kung gam ờ hềt tơl bơta pal jat bơh kơrnoat boh lam dê nàng lơh glài ku\p jàm gơ wèt mờ cau ai càn priă sa priă cồng uă.

Jat Thượng tá Nguyễn Văn Quý đơs: Jơnau sồr tu\ do bơh kơrnoat boh lam dê lơh glài dùl êt ngan bè tìs ai càn priă sa priă cồng uă.

Jat jơnau cih bơh Adat Lơh tìs glài ku\p jàm dê tu\ do gam ngui den bè lơh glài bè tìs ai càn priă sa priă cồng uă tàm broă làng bol den khà lơh glài kơn jơ\ ngan rlau jơh gơ wèt mờ broă lơh do là 3 nam jàm. Do là cau lơh tìs ờ huan kơn jơ\, mờ jat jơnau cih bơh Adat lùp khàu lơh tìs glài ku\p jàm dê tu\ do den anih lơh broă lùp khàu mìng geh ngui broă lơh kơryan bơh tìs kơn jơ\ rlau hơđang, mờ dilah tìs dùl êt den bol a` geh sơl sồr ku\p jàm den Viện Kiểm sát làng bol ờ go\ ai. Dilah mìng ai càn priă sa priă cồng uă den ờ gơtùi ku\p jàm ờ, mờ yal yă nàng bơdìh mờ bơta pơhìn ờ pràn, dơ\ bàr là ờ lơh geh bơta ring bal bơh làng bol dê.

Broă lơh càn priă sa priă cồng uă neh lơh gơlik uă jơnau gơlời wơl ờ niam gơ wèt mờ rài kis mpồl bơtiàn. Kơlôi ngan, bal mờ broă tam gơl wơl ală jơnau cih bơh kơrnoat boh lam dê bè khà lơh glài tàm gah ai càn priă sa priă cồng uă den dùl tàm ală gùng dà broă lơh kuơmàng ngan nàng kơryan jơnau geh ngan ai càn priă sa priă cồng uă là pal bơsong jơh broă “ờ geh priă ngui tàm broă lơh sa bơh” làng bol dê; tơnguh bơta tơl pràn càn priă bơh làng bol dê là dùl broă lơh geh kuơ ngan rlau jơh nàng tơrmù càn priă sa priă cồng uă.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến