VOV4.K’ho- Ală kuang bàng, cau ling lài do neh geh tu\ lơh gùng kềng kuơmàng đah tô đah jum, gơl lòt gan càr Dăk Nông kung gam ờ gơtùi hu\i sơl geh tu\ tơngai kah yau bơh ngai 30/10/1960 dê. Hơ\ là tu\ tơngai 2 đah sòl gùng đah tô đah jum tìp mat bal. Mờ tus dì tu\ do, bulah sơnam neh dờng, să jan ờ gam pràn tai, mơya jơnau kah bè ală ngai nhai khin cha jak chài hơ\ kung gam kah sùm tàm nùs nhơm bồ tơngoh ală cau ling yau dê.

Dùl ngai tàm gùl nhai 5 do, kềng tơrnhang kah kir sơnrai Tiah tềl kah yau dà lơgar- anih sơnđờm tàm yal tơngi\t sơnđờm lơh gùng Trường Sơn- Gùng Hồ Chí Minh tàm [òn Cây Xoài, thị xã Gia Nghĩa, càr Dăk Nông, li\p lơ\p mpờl să jan cau ling yau gam ơn bơkàu mờ chu `àng [ô thồm kah kơlôi ală oh mi lòt ling bal kờ` gơboh bơh he dê neh chơ\t phi să tàm do tàm ală nam nhai sơnđờm lơh gùng.

                                                              Anih bơyai lơh cribơyai

Cau ling yau hơ\ là ồng Lê Trúc Phương, lài do là kuang bàng đoàn C200, mpồl ling geh jàu kơnòl jòi gùng tàm tơrbo\ bal gùng kuơmàng đah tô- đah jum. Kah wơl ală ngai nhai pơgăp mờ do 60 nam, tu\ ồng bal mờ oh mi lòt ling bal gơ wèt mpồl ling B90 tìp mat bal tàm anih kah yau do, 2 đah mat bơh ồng dê gơhòr dà mat nhìm suk nhìm sul.

Ồng Phương yal, broă sòl gùng, lơh gùng, sơnđờm lơh gùng Trường Sơn tàm ù tiah Tây Nguyên tu\ hơ\ là dùl kơnòl broă kuơmàng dờng màng ngan mơya kal ke, bòl glar ngan gi\t lơh. Tu\ geh Dà lơgar jàu kơnòl, să tờm ồng bal mờ mpồl ling ồng dê kơlôi rcăng ngan, mơya mờ bơta gi\t wa\ tài bơh tiah đah jum pròc mhàm tờm, tài jơnau kơ\p kờ` tơrgùm ù tiah dà lơgar, sơrlèt gan ală ngai “sa tàm brê, bi\c bơnơm” tus dì tu\ mpồl ling bơh 2 đah, đah tô mờ đah jum tìp mat bal sơnđờm lơh gùng kuơmàng là dùl jơnau kah ờ go\ tu\ lơi gơtùi hu\i.

Tu\ sền go\ mờ tìp mat bal, a` mờ ală oh mi ờ hềt gi\t muh mat, jơi nòi, mìng gi\t là bi ơm tàm B90, a` ơm tàm C200 lơm den tus tàm ùt tam kuar `o\ chờ hờp, geh oh mi den nhìm. Sùm jơh dùl mang hơ\ chu ồs tàm rềp dà croh nàng yal bơh jơnau do tus jơnau ne, tiah đah tô lùp tiah đah jum, tiah đah jum lùp còp tiah đah tô, 2 đah boh bơr yal jơnau sùm bal mờ gơ\p jơh dùl mang àng tơn. Sền bal là kơnòl kấp hơđang jàu neh jơh lơh nàng hơ\ sồng bơh hơ\ cribơyai, kờp du\, pơn jat tai rơndăp tăp sèng gơl gùng gơ gơs ală gùng kềng niam ngan nàng jun rò ală mpồl ling bơh đah tô mu\t đah jum.

Jòi rê mờ cau lòt ling bal 60 nam lài, ồng Lê Trúc Phương lam gùng bol a` lòt còp bal ồng Lương Văn Ca, lài do là cau ling mpồl B90, gam ơm kis tàm thị xã Gia Nghĩa. Tu\ do, să jan ồng Lương Văn Ca dê neh lơbơn te\ uă ngan, sơnam neh dờng neh lơh ồng gơtìp aniai bơh kòp as sồt klờm. Nsàng gar phàu cuh gơmu\t tàm bồ neh lơh ồng tu\ kah tu\ ờ, uă mang gơtìp jê, rơđơh sùm ờ gơtùi bi\c mơya tu\ tìp wơl cau lòt ling bal, jơh ală jơnau kir sơnrai lài do bè ngai sòl gùng nam yau gơlơh kah jơh wơl, ồng Ca yal: Lài mờ tu\ sơnđờm yal tơngi\t mờ C200, mpồl ling B90 tàm bơta tiah tam lơh pa mờ krơi ngan, pôs đồng kăc màng ờ hềt geh, trồ tiah Tây Nguyên tàm tu\ hơ\ mu\t tàm kàl mìu, dà croh tih jơnhoa mờ gơhòr jơnhăng ngan. Broă jòi gùng nàng lòt gan brê là kal ke ngan tài bơh ờ geh phan dong kờl, jơh ală ndrờm kơnờm jơh lơm tàm bơta mờng chài.

                                 Ală cau ling yau, ơruh pơnu lam lài rài lơh gùng Trường Sơn

Ală mpồl lơh broă pal jòi lùp tơn [òn, lùp jơnau tơl nă làng bol, pal rcăng is phan sa tàm tu\ lơh broă. Lơh geh cồng nha dùl bơnah là kơnờm bơh làng bol [òn lơgar neh dong kờl piang sàu, anih ơm, lam gùng den tàng gùng kềng kuơmàng geh lơh di gùng, ờdo ờdă mờ tơn ru\c lơyah geh tu\ tơngai.

Jơh ală kal ke, bòl glar, nàng lơh geh bơta lơngăp lơngai is khat gơboh is jat jơnau Bác Hồ, ờ ngòt phi să bòl glar kal ke, bal mờ bơta dong kờl bơh làng bol kòn cau dê, cau lam gùng, dong kờl jơh ală bơta bè phan bơna mờ nùs nhơm. Dilah ờ geh làng bol den mbè gơtùi mờ he kis, gi\t gùng, git brê bơnơm nàng lòt.

Kung ndrờm bè ală cau lòt ling bal bơh he dê sơl, ồng Nguyễn Văn Khanh, lài do là kuang bàng dong broă càr Quảng Đức lài do tu\ do là càr Dăk Nông yal wơl: Tu\ hơ\, pal bơ\t bơtàu mpồl ling, lơh gùng tai, hòi jà làng bol pơgồp bal lơh bè lơi nàng gàr kơ\ gùng kềng, nàng bơh hơ\ gùng pơndiang phan dong kờl phan sa, gar phàu, sơnơm tơm ba ai tiah đah jum dà lơgar in geh gơtùi lòt rê niam sùm.

Lơh jat kơnòl broă dờng màng nàng dong kờl ai tiah đah jum pròc mhàm in, ală cau ling pal sơrlèt gan gi\t nđờ bơta kal ke, bòl glar, kong jơgloh tơhìr, ndul jơgloh, boh bơsàp, gơtìp bol sò tơm wàng se ku\p kơryan, mơya kuang bàng, cau ling sòl gùng kung gam kơ\ dơn nùs nhơm lòt gùng brê jòi gùng lơh gùng, bơ\t bơtàu pôs đồng kăc màng, rơhời lơh geh gùng kềng pơndiang phan kuơ màng pa.

Lòt tàm gơl gùng kal ke bòl glar ngan, jơh dùl ngai gơtìp phan brê, sơmack, plờm kăp. Nhai 9 nam 1960, ồng Trần Văn Thời là dùl nă kuang bàng gam kơnòm să bơh Đoàn B90 dê tiă dà croh nàng lòt yal tơngi\t mờ đah ne den gơtìp dà cò pơrdô phi să. Bơh hơ\ nàng kờ` oh kòn kòn sau sền go\ krơh do là bơta bòl glar kal ke bơh bèp ồng lòt lài dê, dà kơlhề bơh Đảng, bơh Bác Hồ dê, làng bol he neh bơ\t bơtàu den lơh ngan sền gàr.

Jơnau neh rlau geh ờ tu\ lơi hu\i, bơta phi să bơh ală cau ling lơh gùng Trường Sơn dê đơs bal mờ ală cau ling lơh kơnòl broă sòl gùng kềng kuơmàng đah tô- đah jum ngai hơ\ neh gơ gơs ndu gơnrơh. Nam nhai neh lòt gan, mơya jơnau kah yau khin cha jak chài, dà kơlhề tam lơh dờng ngan bơh gơl gùng ndu gơnrơh Trường Sơn- gùng Hồ Chí Minh dê, bè ngai sơnđờm lơh gơl gùng kuơmàng geh sùm là bơta pơrya bơh bơta pràn, nùs nhơm tam klac, bồ tơngoh jak, nùs nhơm khin cha jak chài “blah bơnơm Trường Sơn dong klàs dà lơgar”.

Ngai do, gùng Trường Sơn- Gùng Hồ Chí Minh tàm tơrbo\ bal dùl sèng ală càr Tây Nguyên mờ tiah ring đah jum mat tơngai mu\t neh mờ gam geh lơh gơs bơta pràn pa ai kơnhoàl ù tiah Tây Nguyên khin cha jak chài.

Ală ngai nggùl nhai 5, pơrjum kơnă dà lơgar “Gùng Trườmg Sơn – Gùng Hồ Chí Minh rùp rài bơh bồ tơngoh kờ` tơrgùm bal dà lơgar” neh geh bơyai lơh tàm càr Dak Nông, dùl dơ\ tai tơl^k go\: Gơl gùng do là broă ai go\ bồ tơngoh ngăc ngar, kơ\ kơl jăp, khin cha jăk chài bơh gùt jơi bơtiàn kòn cau ai tiah đah jum tơnklàs, dà lơgar tơrgùm bal… Kờ` dong kờl làng bol…bal mờ ală cau ling wă loh rơlao tai bơta kuơ màng bơh gơl gùng tơnơ\ mờ 60 nam dà lơgar tơrgùm bal, bol a` neh geh dơ\ lùp Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị ling klàng làng bol Việt Nam.

-Ơ Thượng tướng, tài geh bơta lơi mờ tàm dơ\ tơnkah 60 nam Gùng Trường Sơn – Gùng Hồ Chí Minh, he rơwah càr Dak Nông lơh anih bơyai lơh pơrjum kơnă dà lơgar Gùng Trường Sơn – Gùng Hồ Chí Minh?

Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa: Tơnkah 60 nam pờ gùng Trường Sơn – Gùng Hồ Chí Minh, den jăt jơnau đơng lam bơh Ban Bí thư Đảng dà lơgar, ală bộ, gah lơh broă tềng đăp mờ broă đơng lam bơh Ban Tuyên giáo Dà lơgar bal mờ broă pơgồp bal nền nòn bơh Bộ Quốc phòng mờ geh lơh tơn là Tổng cục Chính trị ling klàng làng bol Việt Nam mờ ală Bộ, gah lơh broă bal mờ ală càr, kuơ màng là ală càr geh gùng Hồ Chí Minh lòt gan neh bơyai lơh uă broă lơh kờ` tơnkah tus mờ broă lơh kuơ màng do.

Den tàm hơ\ geh pơrjum cri bơyai kơnă Dà lơgar, gùng Hồ Chí Minh, rùp rài bơh bồ tơngoh ngăc ngar kờ` geh bơta krơi is khăt gơboh dà lơgar he dê. Tài geh ală broă lơh mờ he neh rơwah càr Dak Nông lơh anih pơrjum cri bơyai tài gơwèt mờ càr Dak Nông là dùl càr kuơ màng ngan, mờ là anih tơrbo\ bal bơh Tây Nguyên, tiah đah tô mu\t tàm Tây Nguyên, mờ đah jum Tây Nguyên mờ tiah Đông Nam Bộ mờ tiah ring dà dờng Cửu Long.

Tàm rài tam lơh, càr Dak Nông kung là dùl tiah tàm broă pơgồp bal nền nòn ngan tàm ală tiah tam lơh mờ lơgar Lào bal mờ lơgar Campuchia. Kuơ màng tơnơ\ mờ tu\ lơh jăt broă đơng lam bơh Đảng mờ pơn jăt tơn là Quân uỷ Dà lơgar den ală mpồl ling, tàm hơ\ geh bal tiah đah tô pờ gùng Hồ Chí Minh kờ` mu\t tàm tiah đah jum mờ đah jum rơwah mpồl kuang bàng kờ` lơh gùng tơrbo\ mờ gùng Hồ Chí Minh, mờ gơtùi đơs là, anih pơrgon kah yau hơ\ den geh tơn tàm càr Dak Nông he dê, do là broă lơh geh kuơ màng ngan mờ Ban Tuyên giáo Dà lơgar, Bộ Quốc phòng bal mờ Tỉng uỷ Dak Nông geh pơgồp bal bơyai lơh pơrjum cri bơyai kuơ màng do.

- Ơ Thượng tướng, bè hơ\ pơrjum cri bơyai neh lơh tơngo\ loh làng ală broă tòm lơi?

Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa: Gơtùi đơs là, tàm ală broă lơh, ală broă lơh rài kah yau den Đảng he, tàm hơ\ uă ngan là Ban Bí thư geh sền gròi ngan. He neh uă dơ\ bơyai lơh ală broă tơnkah ngai chờ bơhiàn bơh cau ling Trường Sơn, mơya nam do là tơnkah 60 nam kờ` dùl dơ\ tai he ai go\ gùng dà, broă đơng lam di pal ngan bơh Đảng he dê, kuơ màng là gùng dà, broă lơh bè ling klàng, bè tam lơh làng bol bè bơta niam ling klàng, bơta niam chài bơyai lơh ai mpồl ling.

Tàm hơ\, bota tòm ngan là tơnguh geh bồ tơngoh ngăc ngar bal mờ nùs nhơm kờ` gơboh mờ dà lơgar bơh ling klàng bal mờ làng bol he dê.

Gơtùi đơs là, bè tơngu me bơh dơ\ pơrjum cri bơyai neh cih, gùng Hồ Chí Minh gơtùi đơs là nùs nhơm kơ\p kờ` krơi is khăt gơboh, nùs nhơm bơh broă kờ` tơrgùm bal, nùs nhơm bơh bơta ring lơngai, tơl^k dùl tơngu me, nùs nhơm khin cha jăk chài kăc màng mờ nùs nhơm kờ` gơboh mờ dà lơgar bơh ling klàng bal mờ làng bol he geh tơl^k mờ cồng nha bơh gùng Hồ Chí Minh tàm 16 nam tam lơh mờ ling lơgar Mỹ sò tơm tơnklàs dà lơgar.

-Ơi, bơh tu\ hơ\ den pơrjum neh lời wơl bơta kuơ màng bè lơi gơwèt mờ dà lơgar, jơi bơtiàn kòn cau, tàm hơ\ uă ngan là tàm rài pa?

Thượng tướng Nguyễn Trọng Nghĩa: He geh pơn jăt tai lơh loh rơlao broă đơng lam jăk chài bơh Đảng, lơh loh rơlao bơta niam chài rơgơi bè broă bơyai ngui mpồl ling klàng, kuơ màng là tơnguh bơta niam chài tam lơh làng bol tàm rài pa.

Mờ gùng Hồ Chí Minh den he gơtùi go\ là, hơ\ là dùl gùng dà di pal ngan kờ` he ai mờ dong kờl bơta pràn kơl dang să jan ai broă tam lơh đah jum dà lơgar in, ai geh dùl bơta pa, pràn pa kờ` geh lơh geh cồng nha bơh dơ\ tam lơh mờ ling lơgar Mỹ sò tơm cui rơcai ngan, glar bòl mơya jăk chài dà lơgar he dê.

Bơh pơrjum do, kờ` he pơn jăt tai bơto bơtê nùs nhơm kờ` gơboh mờ dà lơgar, bơta pràn tam klăc bal gùt jơi bơtiàn.

Bơh pơrjum do, pơn jăt tai tơnguh bơhiàn ờs mờng bơh ồng pàng he dê kờ` tơnguh broă bơ\t bơtàu gùt làng bol sền gàr dà lơgar bal mờ broă tam lơh làng bol tàm rài pa.

-Ơi, dan ưn ngài Thượng tướng!

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến