VOV4.M’nông - Tă lah druh ndăm xung phong rơh tâm lơh tâm su kăl e nơh, a[aơ plơ\ s^t đah nău rêh ngăn, âk druh ndăm xung phong ơm ta n’gor Dak Lak nha mpư n’hao nuih n’hâm gơih nđơr tâm pah kan jan sa đo\ng, rah rơch tâm pah kan nsum mpôl n’hanh trong leo lam rêh jêng kon nu^h t^ng trong r[o\ng “Mom ndăm mơ\ mih ngom, bu\nh ranh leo jăp gơih.

Năm aơ le\ 73 năm deh, yơn wa Nguyễn Hữu Mại, ta thộn 2, xă Ea Bhôk, nkuăl Cư Kuin, n’gor Dak Lak hôm e nsrôih pah kan jan sa, hun hao wa\ng sa rnăk wâl n’hanh rgop soan tâm ntrong kan nsum mpôl ta [on lan. Tă [ư druh ndăm xung phong rnôk tâm lơh mprơh Mỹ, wa Mại mô dơi chuêl ăp nar khay o\k r’ah, phit klach ta ăp trong kuih bom bu\l ntu, soih luh trong. Ur sai wa mô klach, [ư ăp ntil nău bah manh neh tuch tăm, hăn dônh ndơ sat tât tăch tơr, ntêm nkrem rgop rwa\t geh du lôk neh jêt tăm cà phê srah tơm đêt nar, so\k đêt nar mât jông nar. Âk năm nsrôih, tât a[aơ, rnăk wa geh rlău 1ha n’gul neh tăm tiêu hun hao ueh nđir, r^ng geh rlău 700 rkeh prăk du năm. Ăp kon wa le\ têh jêng da dê n’hanh geh nău rêh đăp mpăn. Săk ranh, n’hâm soan mô hôm geh kơt bah năp, ur sai wa Mại mât ueh nuih n’hâm druh ndăm xong phong đah nău nsrôih râng tâm ăp nsum mpôl ta [on lan, rgop prăk nkrem gay kơl ăp nu\ih hôm e jêr jo\t manh prăk hun hao wa\ng sa. Wa Nguyễn Hữu Mại lah:

A[aơ rnăk wâl geh prăk dơi đăp mpăn oi hôm, gâp râng t^ng ntrong kan nsum mpôl, râng rgop prăk nkrem an ăp nsum mpôl, râng ntrong kan yor mặt trận n’hanh đảng uỷ n’gluh an, nt^t nsa kơt ăp rơh mpeh tahen ơm kuăl jă ăp nu\ih rgop ntil tiêu an oh nô tâm rmôt [ư yơng ntil ri ăp nu\ih ta ăp chi hội khân pơng tât jay gâp so\k.

Wa Trần Xuân Bình, Kruanh Rmôt kan druh ndăm xung phong xă Hoà Khánh nkual [on têh Buôn Ma Thuột lah druh ndăm xung phong, [ư kan pơk trong hăn tâm lơh tâm su mprơh Mỹ bah năm 1965 jêh ne\ hăn pah kan tâm tahen, râng tâm lơh ta ăp ntu\k tâm lơh Tây Nguyên, n’har bri mpeh Bắc, [ư kan dak bah dih ta dak băl Campuchia. Plơ\ s^t đah nău rêh ngăn rnôk đăp mpa\n, wa Trần Xuân Bình săch neh Dak Lak kơt [on tơm tal 2 bah nơm. Đah nău kan [ư kruanh Rmôt kan druh ndăm xung phong xă Hoà Khánh, ring 2 nar du pơh, wa Bình kâp ta ntu\k kan rmôt m^n joi sam [u\t, m^n njêng ăp trong kơl an druh ndăm xung phong ơm. Hôm nar [a [a\, wa hăn ăp jay chop khâl gay g^t nu nău rêh bah ăp nu\ih, nkoch trêng ăp naư ntru\nh mhe gay ăp nu\ih g^t n’hanh [ư t^ng. Knơm ne\, nău [ư bah Rmôt druh ndăm xung phong ơm xă Hoà Khánh nar lơ hun hao. Bah rnôk ndâk njêng tât a[aơ, rmôt le\ ndâk [ư geh 3 mlâm jay tâm rnglăp khlay 300 rkeh prăk an 3 nu\ih geh nău rêh jêr jo\t, tâm hôm tâm nchră ăp gưl mkra nău kơl an 59 nu\ih tâm rmôt, ăp nău dơi geh kơl bah nu\ih tâm rmôt dơi rmôt [ư t^ng di. Bah năm 2012 tât a[aơ, tơm prăk nkrem tâm kơl oh nô ta xă yor wa ndâk njêng n’han kuăl jă rgop le\ kơl an âk rnăk tâm rmôt rlet rlău jêr jo\t, rklaih ach o. wa Nguyễn Thị Thanh Hồng, Kruanh Rmôt tahen druh ndăm xung phong ơm nkual [on têh Buôn Ma Thuột uănh lah:

Bah rnôk ndâk njêng rmôt, đồng chí [ư kruanh tât a[aơ, an lah aơ du he kon nu\ih du\t gơih, pah kan le\ nuih n’hâm đah rmôt, đah nu\ih. Đồng chí wât mpeh rmôt, mpeh ăp trong kơl, g^t ăp nău ntru\nh bah Đảng, Ngih dak đah rmôt druih ndăm xung phong, bah ne\ dơi rgum rmôt druh ndăm xung phong n’hanh râng ndrel đah ăp ngih pah kan ngih dak mkra ueh ăp nău kan an druh ndăm xung phong ơm.

Mô kanu\ng nsrôih tâm nău [ư rêh jêng kon nu\ih, wa Bình hôm ntrong leo tâm hun hao wa\ng sa. Ta rnoh neh 1ha neh bah rnăk wâl, rlău ma tăm cà phê n’hanh 300 n’gâng tiêu, wa hôm tăm srah na, bơ n’hanh mât djăr. Du năm, nklu\m prăk do\ng, wa geh rlău 100 rkeh prăk.

Đah nău nsrôih n’hanh du\t n’hâm râng trong kan, wa Trần Xuân Bình le\ dơi dơn âk ndơ rnê nkhôm khlay kơt: Rnê nkhôm kruanh rmôt g^t blău, dơi kruanh dak an nkhôm huân chương kháng chiến hạng nhì, huân chương chiến sĩ vẻ vàng hạng 3 n’hanh âk bằng khen bah ăp gưl hội. Nkoch mpeh ăp nău blău ơm bah săk nơm, wa Trần Xuân Bình lah:

Lor bôk năp lah an nsrôih n’hanh mô rwan, ntu\k tât [ư ri jêng tât ne\. Bar tay lah mô ji hek. Tâm nău rêh [ư sa ri gâp geh âk tơ\ mô jêng, kơt tăm cà phê, ju\r thuk hôm geh 4 rbăn, gâp hôm e mât, chăm cheh phân. Jêh ne\ pơng rgâl mbrơi mbrơi, rnoh hao đăp mpăn ri nău rêh rnăk wâl hao. Bar tay, tâm nău rêh ân gơih, ân nsrôih n’hanh g^t ntêm nkrem, g^t tâm pă. Ur sai, oh kon g^t tâm rnglăp, gơih râng ăp nău [ư bah [on lan, jêh ne\ ntrong leo pah kan jan sa gay ndâk njêng wa\ng sa rnăk wâl.

Rlet rlău ăp năm tâm lơh tâm su hô, ăp druh ndăm xung phong kăl e le\ dơi gâp tiăr nti nău m^n, mô klach rvê jêr jo\t. A[aơ rnôk đăp mpăn, bôl n’hâm soan le\ hu\ch yơn ăp druh ndăm xung phong ơm hôm e nsrôih rgop soan nơm tâm ăp nău kan nsum bah [on lan. Khân pơng lah ntrong leo ueh ang mpeh nău rêh “Rnôk druh ndăm ntrong leo lor, s^t ranh ntrong leo ntoh ang”.

Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja