VOV4.M’nông: Tă bah nău rêh kăl e an tay, nu^h Bunong ta Dak Nông dơn geh moh săk dơm ma mô geh rnoi deh, n’hanh nchih săk săp bah kơi lah Y, Điểu, K, H, Thị bah năp săk ntơ gay g^t năl bu ur bu klô. Yor kơt nê| ma âk nu^h Bunong mô g^t mpeh tu tơm luh rnoi deh bah he. Nău geh du\t âk nu^h tâm tru\p moh săk le\ [ư jêr jo\t an pah kan mât rnoh nu^h, nău hăn nti bah oh kon. Ta năp nău ngăn geh dja, n’gor Dak Nông le\ rdâk njêng đề tài “Năl ntu\k nsing khoa học [ư ntu\k nsing an nău nchih săk rnoi deh nu^h Bunong”, n’hanh ntơm bah năm 2010 [ư nău nchih rnoi deh an nu^h Bunong:

            Mhe t^ng [ư bơi 200 phiếu ôp uănh nău rgop bah kônh wa uănh năl mpeh nău nchih săk rnoi deh nu^h Bunong t^ng nău dăn đă bah UBND n’gor Dak Nông, yuh H’Oanh Buôn Krông, ta [on U3, thị trấn Ea Tling, nkuâl Cư Jut, an g^t, kônh wa ta [on du\t rhơn nđơr đah trong nchrăp bah n’gor:

            Nău moh săk geh rnoi deh ri du\t dơh tâm nău gu\ rêh, dơh tâm nău hăn nti bah oh kon, dơh g^t năl n’hanh mô tâm w^ rnôk tâm tru\p moh săk, he g^t đo\ng n’hanh dơh tâm năl rnoi deh, nchih nău nkoch yău, yor bol ma tâm tru\p săk ri dơh g^t lah kon său bah nu^h rnoi deh, nu^h de oh kon đo\ng. nt^t kơt ta aơ lah rnoi Kpơr, Buôn Krông, Ayun, Preng….ri dơi g^t da dê. {ư ăp săm[u\t sămtra ta ntu\k dơh đo\ng, mô klach tâm w^.

            Tât a[aơ, ta thị trấn Ea Tling, le\ geh rlău 300 nu^h nchih săk rnoi deh Bunong, lơn âk lah kon se đăng ký khai sinh, n’hanh du đêt kon se (t^ng rnoi me mô lah bơ\ nu^h rnoi êng [a [a\) dăn rgâl tay rnoi nu^h Bunong. Wa Lê Quang Ngọc, cán bộ tư pháp hộ tịch thị trấn Ea Tling, nkuâl Cư Jut, an g^t, mô geh nău jêr jo\t tâm nău nchih rnoi deh an nu^h Bunong ta ntu\k, yor trong nchrăp dja du\t tâm di đah nău u\ch ro\ng bah kônh wa, lah nchih rnoi deh na nê|:

            {on lan hăn tât ta aơ lah dơi oh nô nt^m nti ăp to\ng. Tâl bar lah geh rơh mom ndăm a[aơ hăn nti tât lôch tât du\t, geh rnôk me bơ\ mô g^t săm[u\t ri le\ geh oh kon hăn t^ng gay ma nchih săm[u\t mbơh. Khân păng lah nău dja du\t tâm di đah [on lan, gay nchih rnoi deh kloh na nê|. Lah rnoi deh nchih t^ng nău way bah kônh wa da dê, way lah nchih săk lor- rnoi deh bah kơi, nt^t kơt Y Quang Bkrông, H’An Knul…

            Nău nchih rnoi deh an nu^h Bunong le\ dơi n’gor Dak Nông an [ư lam hvi ntơm bah năm 2010. Bah năp nê, n’gor le\ t^ng [ư đề tài gu\ m^n “Ntro\ng năl ntu\k nsing khoa học [ư ntu\k nsing an nău nchih rnoi deh Bunong”. T^ng nê, rnoi Bunong geh le\ rngôch 40 rnoi deh. Ăp rnoi deh nkre đah ăp nău nkoch kăl e êng êng, dơi kuăl t^ng bri dak, si gle yôk yang, [on lan êng êng…wa Hà Thị Hạnh, Kruanh Ban dân tộc n’gor Dak Nông, an g^t:

            Ntơm bah nău u\ch geh ngăn ngăn bôk năp lah u\ch ro\ng kônh wa nkah mpeh tu tơm luh bah he, tâl bar lah tâm nău oh kon hăn nti geh du\t âk nău jêr; tâl pe lah tâm nău mât uănh hộ khẩu ri geh âk nău tâm tru\p, n’hanh geh âk ndơ êng [a [a\ geh tât văn hoá đo\ng, jêng Ban dân tộc le\ mbơh kơl t^ng [ư Đề án nchih rnoi deh an nu^h Bunong. Lôch rnôk uănh năl gay saơ ăp nău kan le\ dơi [ư tâm ban kơt ăp nău ko\ kol, mpôl hên mbra kan nsum đah ăp n’gâng kan geh tât, kan nsum đah Sở Tư pháp t^ng [ư tay đề án dja jru hvi lơn, kơl kônh wa g^t dơi nkô| khlay bah nău mât ndray săk ntơr văn hoá bah rnoi he, n’hanh nău khlay lah nchih rnoi deh bah he.

            T^ng nchih rgum  mô ho\ ăp to\ng, tât a[aơ le\ geh rlău 1000 nu^h Bunong ta n’gor Dak Nông t^ng [ư nchih kloh rnoi deh. Bol ma kơt nê|, nu^h dơi nchih lơn âk lah đăng ký khai sinh an kon se n’hanh kon se nti tât năm hăn nti dơm. Đah bu kuâng, tă bah nău rgâl moh săk geh tât ăp ntil săm[u\t êng [a [a\, jêng rnoh nu^h [ư mô ho\ âk tât dah lău ti, bol ma du\t âk nu^h u\ch ro\ng dơi nchih kloh rnoi deh bah he. Wa Điểu Kré, ta [on Bu B^r, xã Quảng Tín, nkuâl Dak Rlâp, nkoch: ăp oh kon păng dơi nchih rnoi deh ăp to\ng da dê. Yơn săk păng nơm n’hanh kônh wa Bunong ta ntu\k ri mô ho\ dơi rgâl rnoi deh an di, yor săm[u\t [ư du\t âk, roh huach âk le\ mpeh mông nar n’hanh prăk kaih. Wa Điểu Kré nkoch:

            Saơ kalơ săm[u\t ri ăp rnoi êng [a [a\ geh rnoi deh da dê, êng nu^h Bunong mpôl hên ri mô geh nchih rnoi deh tă bah ntơm nơh mô g^t. Gâp u\ch ro\ng Đảng, Ngih dak kơl bu kuâng mpôl hên nchih rnoi deh ăp to\ng, yor geh âk săm[u\t geh tât.

            A[aơ, UBND n’gor Dak Nông dôl [ư hăn ôp uănh, so\k nău rgop uănh năl bah kônh wa ta ăp [on lan tâm lam n’gor mpeh nău nchih rnoi deh nu^h Bunong, gay geh ăp trong [ư di ngăn ngăn, na nê| lơn tâm let năp aơ tay. N’gor ntro\ng năl nău nchih rnoi deh an nu^h Bunong lah ngoăy tâm ăp trong nkra gay mât ndray, rdâk [ư n’hanh mpư n’hao ue\h tay nău way ơm văn hoá rnoi nu^h ta ntu\k, nkre ma kơl mât njrăng nău dơi n’hanh nău geh bah nu^h Bunong t^ng quy định bah Hiến pháp, pháp luật./.

Nu^h rblang: Điểu Thân