VOV4.Mnông: Kơt mpôl hên le\ nkoch tâm bôk nău ntuh nar naơ, nău ntrong [ư rgâl 100 rbăn ha bri mô jêng an tăm cao su bơi 10 năm bah năp ta Tây Nguyên le\ rgop nkra nău kan, ju\t n’hu\ch ach o, n’hao đăp mpăn nău rêh ndâk njêng ntung trong, ngih sam [u\t, ngih dak si, điện ndâk njêng rnă njrăng bri dak nâp nâl. Yơn lah nău rgâl bri an tăm cao su hôm e âk nău jêr, rgâl jêng nău geh êng nơm.
Nău nchih “Cao su ju\r thuk, doanh nghiệp jăng lơi” nthoi tay bah ăp nău nchih “Dơi geh-roh rnôk rgâl 100.000ha bri an tăm cao su” bah rmôt nchih nău Rađiô TNVN ta Tây Nguyên [ư.
Nău nchih 2: “Cao su ju\r thuk, doanh nghiệp jăng lơi”
(Ua\nh tay nău nchih 1 ta aơ):
Rnoh prăk u\ch geh gay ntuh kơl an tăm du ha cao su ntơm bah rnôk tăm tât rnôk ntơm tor rtăk hao bơi tât 150 rkeh prăk. Rnôk năm 2008, 2009 du tấn cao su rnoh khlay rlău 100 rkeh prăk. R^ng ăp ha cao su ăp năm tor geh 1, 5 tấn rtăk. Ndr^, du năm tor nu^h tơm ntuh kơl mplơ\ tay tơm prăk hôm. Đah trong [ư t^ng “kơp ndơ tâm nău roh huach” dja, mô geh ndơ tăm sa geh dah cao su. Jêng, ăp nu^h tâm rlong joi neh tăm cao su. Doanh nghiệp têh dăng ntuh kơl tăm cao su le\ mô hôm lah, ăp doanh nghiệp đêt tơm prăk, mô ho\ tă g^t kan rvoah rvoăch joi an geh neh gay tăm đo\ng. Tơm cao su dơi tăm ta le\ rngôch ăp ntil neh, sop nkăp, trôk nar duh nđik…Rlơ\ tay lah cao su tăm geh bar pe năm ri rnoh khlay ju\r thuk, ntơm bah 100 rkeh du tấn, ju\r hôm ta nâm 30 rkeh prăk. Mô dơn nê, ntơm bah rnôk tăm tât rnôk tor rtăk, jo\ tât 7 năm. Âk doanh nghiệp rnôk dơn bri, mu^h kăl n’hanh tăm geh mir cao su ri tu\p tâm nău jêr jo\t kroh tơm prăk.
Ta nkuâl Ia H’Drai- du ntu\k du\t ue\h gay ma tăm cao su yor mir tơm nđ^r ue\h wa\r năm, săk geh rtăk cao su ta aơ ntơm bah 1,7 tât 1,9 tấn/ha, du\t âk lam dak. Yơn ta Ia H’Drai nơm geh nău doanh nghiệp hươi soan yor mô to\ng tơm prăk đo\ng. Du đêt doanh nghiệp ntlơi lêng mir tơm mô mât chăm, mô lah mât chăm đê| đa\ dơm. Geh doanh nghiệp nchăm rnon mir tơm; mô dơn nê tăch ndăm gay bah ir khuch khat. Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên cao su Dak Lak geh trong nchrăp rgâl 2000 ha bri tăm cao su ta Ia H’Drai, n’hanh le\ tăm geh rlău 1.200 ha. Năm e nơh, le\ rngôch trong nchrăp kan dja le\ tăch an du công ty êng. Wa Huỳnh Ngọc Hưng, Groi Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Chư Moray, nu^h rvăt tay mir cao su bah Công ty cao su Dak Lak, an g^t:
“Công ty le\ ndơn mât tay mir bah Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên cao su Dak Lak [ư ta n’gor Kon Tum bơi 1 rbăn bar rhiăng ha cao su. Rnôk dơn mât ri công ty le\ ôp uănh tay le\ rngôch, nsing kalơ nê công ty sreh tăm tay neh cao su i mô ue\h jêng n’hanh tăm mhe tay rlău 300 ha đo\ng. Mpeh le\ rngôch bar trong nchrăp kan bah Công ty ri bơi 5.200 ha, le\ rngôch rnoh khlay ntuh kơl tât rnôk dja lah bơi 850 rmen prăk”
Công ty TNHH Cao su Duy Tân ta nkual [on têh Kon Tum dơi pă an săm[u\t rgâl bơi 14 rbăn ha bri ta Ia H’Drai tăm cao su. Wa Lê Đức Thảo, giám đốc Công ty Duy Tân an g^t: Ăp năm rlău aơ, rnoh prăk ma công ty le\ ntuh kơl gay mu^h kăl bri n’hanh tăm 9.665ha cao su hao tât rlău 1 rbăn rmen prăk. Rnoh khlay rtăk cao su ju\r thuk, ăp ngân hàng tăch rgâl êt lhăt n’gluh an prăk manh nar lơn ma jêr jo\t an doanh nghiệp. Duy Tân hươi soan, dơn g^t ntuh kơl n’gul wah dơm, jêng rnoh âk phân poh an mir tơm geh koh hu\ch đo\ng. Ăp ndơ [ư kơt nău ton lah: {ư ntung trong, ntu\k [on lan gu\ ân manh rlu da dê. Năm 2008, Hội đồng nhân dân n’gor Kon Tum uănh an do\ng nghị quyết so\k ăp ntu\k rgâl bri tăm cao su ta n’gor, ăp ha lah 16 rkeh prăk. Jêr jo\t mpeh prăk kaih jêng công ty Duy Tân du tơ\ tay đo\ng mô ho\ nộp prăk dja. Năm 2015, rgâl bah hôm ma nộp 108 rmen prăk, Duy Tân ndơ\ an UBND n’gor Kon Tum 970 ha cao su. Khay wai mhe aơ, UBND n’gor Kon Tum le\ do\ng an 1 rmen 300 rkeh prăk an [ư trong nking u\nh sa. Công ty TNHH một thành viên Lâm nghiệp Đăk Hà dơi UBND n’gor Kon Tum jao an mât njrăng rnoh neh cao su dja gu\ dâk mô đăp đo\ng. wa Ngô Văn Hải, gáim đốc Công ty Lâm nghiệp Đăk Hà, lah: mir tơm ngai đah nhih pah kan rlău 30km, rvê njrăng n’gang u\nh sa le\ rlău ir soan. Công ty mô geh nu^h kan, tơm prăk n’hanh nău ơm g^t kan gay mât chăm mir tơm. Wa Hải lah:
“Nău jêr bah mpôl hên lah kon nu^h, nău ơm g^t kan n’hanh nkô| nău tơm prăk. Công ty Đăk Hà lah nhih pah kan [ư nău kan an do\ng nsum. Nău kan mât njrăng tay 1000ha cao su tă bah UBND n’gor jao an, lah trong nkra ta năp măt dơm”.
Ta Tây Nguyên, dơn geh du hê n’gor Kon Tum [ư so\k 16 rkeh prăk/ha neh dơm, rnôk doanh nghiệp [ư rgâl neh bri tăm cao su. Nău u\ch bah nău so\k prăk dja lah gay ma ntuh kơl [ư ntung trong ntu\k ntô ndơ do\ng tâm nkual tăm. Wa Lê Đức Thảo, giám đốc Công ty TNHH Cao su Duy Tân du\t n’huach rnôk nchăm rnon bơi 1 rbăn ha cao su.
“Prăk do\ng ntuh kơl he so\k luh an 1 ha cao su năm tâl 5 lah 150 rkeh prăk. A[aơ he rnon 108 rmen prăk ma nộp 1 rbăn ha ri kơt lah he roh dơm 50 rmen prăk. Rnôk ho\ jao hôm ri n’gor jao an sở tài chính tâm ôp đah ăp ntu\k gay ma tăch”.
Phâm nkra đah bơi 1000ha tơm cao su ma Công ty TNHH Cao su Duy Tân le\ jao an n’gor, tâm rơh pah kan đah phóng viên Radio nău ngơi Việt Nam, wa Nguyễn Hữu Hải, groi kruanh Rnâng kan UBND n’gor Kon Tum lah kloh:
“HĐND n’gor geh nghị quyết u\ch an n’gor so\k ma prăk mô lah so\k ma ndơ. Công ty Duy Tân dăn đă nô nău du\t jêr jo\t jêng u\ch jao an tay ma n’gor dja mir tơm cao suc tăm năm tâl 5. N’gor le\ uănh năl tay săk ue\h jêng mir tơm n’hanh jao an Công ty TNHH MTV Đăk Hà mât njrăng. Hôm tâm let năm aơ tay, n’gor le\ geh trong nchrăp tăch tay mir dja an nu^h i u\ch rvăt. A[aơ le\ geh bar pe nu^h dăn rvăt tay mir dja. Nău nkra rmal mir tơm Công ty Duy Tân ri n’gor nkra rmal du\t jôn rbăn, geh nău tâm yô|, geh nău tâm di. Nhih pah kan jêr jo\t mpeh prăk do\ng ri n’gor dơn mir tơm. N’hanh lah ôi tay klak nhih pah kan wa\ng sa geh hao oi lơn ri n’gor mplơ\ jao an tay mir tơm n’hanh so\k 108 rmen prăk”.
Rnôk t^ng [ư nău rgâl bri mô săk jêng tăm cao su, ăp doanh nghiệp ton da dê đah nău u\ch bah n’gor ndơ\ luh lah: wa\ch rgum [on lan rnoi mpôl đê| [on tơm ta ntu\k lăp [ư công nhân, rgop jut jăng ji ngot n’hu\ch ach o; rdâk njêng ntu\k ntô ndơ do\ng, ăp ndơ [ư an do\ng nsum. Yơn lah tâm bar pe jât doanh nghiệp t^ng [ư ăp trong nchrăp kan rgâl bri tăm cao su ta bar n’gor Gia Lai n’hanh Kon Tum, dơn geh Binh đoàn 15 t^ng [ư ăp nău ton dơm. Hôm ăp doanh nghiệp êng [a [a\, rnôk cao su ju\r thuk, khân păng ho\ ntlơi lêng le\ ma nău mât chăm, mô lah joi trong tăch tay mir. Nkô| nău rdâk njêng ntu\k ntô ndơ do\ng ntung trong, đăp mpăn lam rêh jêng kon nu^h lah nău mô dơi [ư da dê./.
Nu^h rblang: Điểu Thân
Viết bình luận