VOV4.M’nông: Khay 10 rlău aơ, Chi cục Mât kloh ue\h ndơ tui ka si gle, Sở Nông ngiệp n’hanh Phát triển Nông thôn Dak Nông le\ uănh năl 8 ntil cà phê môi ta ntu\k tăch rgâl, ri le\ rngôch mô di rnoh kah ue\h da dê.

Tâm rnoh dja, geh 2 ntil mô saơ geh dak cafein; ăp ntil hôm [a [a\ geh rnoh âk cafein mô to\ng âk. Na nê|, bar ntil “cà phê môi” mô geh rnoh âk cafein lah bah ntu\k [ư njêng cà phê môi Nguyễn Vũ (ta xã Ea Tu, nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n’gor Dak Lak) n’hanh Công ty cà phê Việt Hoàng (xã Hoà Khánh, nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n’gor Dak Lak).

Aơ lah năm tâl bar mbro Dak Nông ban saơ cà phê môi mô săk kah tăch lêng lang. Năm e nơh, Dak Nông le\ so\k 15 ntil cà phê môi dôl tăch gay njuăl uănh năl rblang. Kêng du\t geh tât 14 ntil mô to\ng di rnoh kah ue\h.

Nău le\ rngôch 8 ntil cà phê môi dah ma so\k ta Dak Nông năm 2016 mô to\ng geh rnoh cafein da dê [ư âk nu^h do\ng klach rvê.

Chi cục mât uănh săk kah ue\h ndơ tuch tăm tui ka n’gor Dak Nông njrăng đă nu^h do\ng ân sơch ăp ntu\k [ư ntoh lư gay sơch rvăt n’hanh ngêt cà phê. Tâm let năp aơ tay, Chi cục kan sum tay đah ăp nhih pah kan geh tât so\k ntil cà phê gay uănh năl, nkra rmal lhăt n’hanh mbơh kloh jêh geh uănh năl ta ăp ntu\k nkoch trêng ăp ntu\k [ư njêng cà phê rlăm.

Gay kơl kônh wa n’hanh băl mpôl g^t wât kloh n’hanh do\ng cà phê đăp mpăn ue\h an n’hâm soan, bah kơi aơ, wa Trần Văn Tùng, Chi cục trưởng Chi cục mât uănh kah ue\h ndơ tuch tăm n’hanh tui ka- Sở Nông nghiệp n’hanh Phát triển nông thôn n’gor Dak Nông, mbra nkoch kloh lơn mpeh nkô| nău dja. Jă kônh wa n’hanh băl mpôl gu\ djăt!

Cà phê moh geh nău tam đah n’hâm soan, n’hanh moh rnôk lơi ir ngêt âk cà phê mêh wa?

Wa Trần Văn Tùng: Cà phê le\ jêng ndơ ngêt way ăp nar bah nu^h [on lan Việt Nam. Nar nău rêh lơn ma hun hao ri lơn ma ngêt cà phê âk yor păng [ư aih bôk rngok, pah kan gơih nđơr lơn, [ư lêk ndơ sa, bah ji b^ch. Yơn lah ăp nu^h dja mô dơi ngêt cà phê: ngoăy lah nu^h hao duh mham, ji play nuih, ji môr khu\ch n’hanh trong proch yor cà phê geh dak [ư lêk ndơ sa, hao duh mham n’hanh ngêt âk mbra jêng ji kro\l ăch.

Ơi wa. A[aơ geh dah âk ntil cà phê bu tăch mêh?

Wa Trần Văn Tùng: A[aơ cà phê geh bu tăch du\t âk ntil ngăn kơt: cà phê môi, cà phê tâm rlu\, cà phê lêk, cà phê ơm trăm ma rcho\k, rlău ma nê ri du đêt dak ngêt geh rnoh cafein đo\ng. Đah ăp nu^h way ngêt cà phê ri khân păng u\ch ngêt ntil cà phê tơm mô ho\ geh tâm pot rlu\ geh n’hôl [ô kah nt^t êng bah cà phê.

Phâm he wa\ mpeh nău lah cà phê kloh ue\h mêh hơi wa?

Wa Trần Văn Tùng: Nău m^n cà phê kloh ue\h mô lah cà phê djơh lah do\ng t^ng nău hôr. Yơn lah cà phê kloh ue\h lah cà phê dơi wâr k^n bah ndơ mô geh o, nđôch, dơi lơh kloh buh neh, mô geh ntưp ăp dak n’hanh kamu\n kaman.

Ngêt cà phê mô đăp mpăn kloh ue\h ri păng khuch tât n’hâm soan phâm mêh hơi wa?

Wa Trần Văn Tùng: Lah ngêt cà phê ma ndơ [ư njêng mô di bah cà phê kơt cà phê rlăm [ư bah nja cà phê, rnih tuh, mbo ri mô ho\ ir khuch tât n’hâm soan yơn kơt nê| lah mplư rlăm tăch rgâl. Du\t klach lơn lah ntil mpli pot bah ăp rnih mô geh tu tơm luh bah tuh mbo kơt mbuh si, ndo\k nja công nghiệp, dak si công nghiệp…

Rnôk saơ ăp ntu\k [ư njêng cà phê mô di rêng kah ue\h, chi Cục le\ phâm geh ăp trong nkra rmal mêh?

Wa Trần Văn Tùng: Tâm bar năm rlơ\ aơ t^ng [ư nău kan mât uănh, Chi cục n’hao dăng groi nđôi ăp ntu\k [ư nkret njêng cà phê đo\ng, yơn dơn ôp uănh ăp ntu\k [ư njêng têh dơm, ăp ntu\k [ư njêng đêt jê| bah rnăk wâl ta ăp nkual [on lan ri du\t jêr jo\t. T^ng tâm pă gưl mât uănh, gưl n’gor dơn mât uănh tât ăp ntu\k dăn [ư njêng tăch rgâl t^ng luật doanh nghiệp, hợp tác xã ma dơi sở kế hoạch pă an săm[u\t tăch rgâl dơm. Hôm ăp ntu\k tă bah nkuâl pă an săm[u\t tăch rgâl ri tâm pă an gưl nkuâl mô lah gưl xã yor khân păng dăch dêh đah [on lan tâm dâng lơn. Nhih pah kan mât uănh ngih dak mô ho\ to\ng soan gay hăn ôp uănh le\ rngôch ăp ntu\k [ư njêng. Dơn geh tât rnôk tăng lư, mô lah nău lư bah nu^h [on lan do\ng ri rnôk nê mơ [ư hăn ôp uănh.

May geh nău njrăng đă đah nu^h do\ng đo\ng?

Wa Trần Văn Tùng: Đah ăp nu^h do\ng ân lah ăp nu^h do\ng g^t dơi tu tơm luh cà phê bah ntu\k [ư njêng đăp mpăn ri ân sơch ntil cà phê nê ngêt, mô lah ăp ntu\k [ư njêng ho\ geh săk ntơ lư kơt: Trung Nguyên, Hêhycô, Mê Trang lah ăp ntu\k [ư njêng nsing nơm. Du\t ue\h lah lăp quán cà phê, a[aơ dôl jêng ăp quán cà phê wâr k^n ta ntu\k ri he ân hăn gu\ ngêt ta nê. Ăp ntu\\k ma nhih pah kan mât uănh ngih dak le\ mbơh njrăng lor mô to\ng di rnoh kah ue\h ri le\ mbơh nkoch trêng lam hvi gay nu^h [on lan sơch do\ng ăp ndơ geh nsing nơm đo\ng. Ntrôl ru\ch kât nkông ăp ntu\k [ư wa\ng sa mô di ngăn ngăn n’hanh mô kah ue\h.

Ơ dăn lah ue\h wa!

Nu^h rblang: Điểu Thân