Nklang bri neh Tây Nguyên têh hvi, ntŭk ăp mir cà phê nđĭr uĕh mbrach jong tĭng jâng yôk, geh du hê nuĭh bu ur rnoi K’ho rŭ hôch wơl geh bok ao nkrơ̆ uĕh bah blah bok cheh tanh way ơm bah rnoi nuĭh he. Nê lah yuh Ka Thuân, ta thôn 5B, xã Hoà Ninh, n’gor Lâm Đồng. Druh choh bok ao dja hŏ n’hanh dôl rgop ƀư mhe ndơ nsoh K’ho ma n’hâm n’hôr dôl geh aƀaơ.   

Thôn 5B, xã Hoà Ninh, n’gor Lâm Đồng ntŭk u che, me bơ̆ yuh Ka Thuân gŭ rêh âk rơh aơ lah ntŭk mât ndray nău kan cheh tanh đŏng. Ntơm bah jê̆, Ka Thuân hŏ way bên đah rup gui sah khiău, bok wăn way ơm bah bu ur K’ho, ăp bok troi, bok n’gut way dŏng yơn săk ntơr.

Năm 2019, rnôk manh rlu nău kan ta công ty gay mât chăm kon jê̆, Ka Thuân ntơm tăch ndơ online n’hanh saơ geh âk nău uănh khlay bah năch mpeh bok cheh tanh way ơm. Tâm jay ơm geh máy choh bok ao, hôm dơi bơ̆ n’hanh yuh trêng nti tay trong n’glai jĭm bah ơm, yuh n’glêh an ti he nơm ƀư jêng ndơ geh ƀư, sŏk săk ntơ lư Ka Thuân Minz. Bôk năp, yuh chok bok ao cheh tanh an săk nơm nsoh hăn ngêt sa, nđăp nsao dơm. Saơ uĕh, âk nuĭh rnê, lôch nê đă săm ƀư. yuh Ka Thuân gơm rum nkoch:

“Lor rnôk gâp pơk choh bok ao cheh tanh way ơm bah rnoi nuĭh K’Ho, ta ntŭk gâp saơ dŭt âk kônh wa he ŭch nsoh ndơ cheh tanh way ơm tâm rlai lăp ndrel đah săk ntô uĕh mhe aƀaơ. Ntơm bah nê geh nău mĭn rlai lăp nsum đah ndơ cheh tanh way ơm đah bok ao uĕh mhe aƀaơ đah nău mpŏng ŭch mât tay rup uĕh văn hóa way ơm bah u che he kăl e, rnôk rơh kơn kon se dŏng ndơ nsoh way ơm dja ri kon său gĭt dơi văn hóa way ơm bah u che bah ndơ nsoh, ntơm bah nê khân păng gĭt mât ndray êng păng. Năch ŭch moh ndơ bok ri he weh ƀư ndơ nê an năch. Rnôk năch đă he chok kơt moh ntil bok ao ri gâp mbra năl trong koh, weh. Năch dŭt ngai bah gâp lah nuĭh gŭ dak bah dih đŏng. Ntŭk choh bok ao gâp tăch ƀư an ăp nuĭh ŭch rŏng, gân djăng đah bok cheh tanh gâp mơ ƀư an khân păng dơm”.

Bah kơi nău dơi bah Ka Thuân ân nkoch tât nău ndrel hăn rŭ hôch bah rnăk wâl. Nô K’Hùng, sai yuh rhơn dơn lĕ rngôch nău kan rnăk wâl gay ur geh mông nar rong an ƀư choh bok ao cheh tanh. Mô dơn kơt nê ăp tơ̆ yuh Ka Thuân ndơ̆ ndơ geh ƀư râng ăp rơh pla n’hơ, nkoch mbơh, nchreng an uănh tâm n’hanh bah dih n’gor nô Ka Hùng hôm ndrel kơl tay ur nău kan jâk r’ah, dơn mât chăm kon jê̆ gay ur rvê tâm nău kan đŏng:

“He n’grŏ tĭng ur gay ur tĭng ƀư nău kan dja. Aơ lah nău kan way ơm bah rnoi nuĭh he, gay rơh kơn bah kơi tay way gĭt tât. He kơl ur đăp mpăn ƀư choh bok ao, ntop geh tay nău kan dja nkơnh n’hơ nkoch mbơh ndơ geh ƀư cheh tanh bah nuĭh K’Ho dơi rêng lam mô dơn tâm dak ma hôm tât dak bah dih gĭt đŏng.”

Ma nău râng ăp nar ƀư nchreng an uăn bok ao, nkơnh n’hơ, nkoch mbơh ndơ geh ƀư cheh tanh ta âk ntŭk lam nuĭh pơk uănh, bok ao cheh tanh bah Ka Thuân nar lơn ma dơi âk nuĭh gĭt tât. Ăp ndơ geh cheh tanh tă bah yuh Ka Thuân rklă ƀư êng mô dơn ƀư nuĭh nsoh nsing nơm ma hôm rdâk tay nău n’hao êng săk đŏng. Năm 2024, nău mĭn ntơm njêng nău kan “Nsĭt ndơ cheh tanh tât ăp nuĭh” bah Ka Thuân geh giải Nhì rơh tâm rlong ntơm njêng nău kan rgâl blău ƀư mhe ta n’gor Lâm Đồng tâl 7. Aơ mô dơn lah nklâm ndơ nkhôm an nău blău njêng mhe, ma hôm lah nău nchih nkah nău nsrôih mât ndray n’hanh ntik n’hao săk tơm văn hóa rnoi nuĭh tâm nău rêh mhe aƀaơ.

Nô K’Vũ ta xã Đinh Văn Lâm Hà, an lah, ta nâm mpang ti jôn rbăn bah yuh Ka Thuân, ăp bok ao cheh tanh nkre mât dơi nuih n’hâm, săk tơm văn hóa Tây Nguyên, nkre geh nău mhe rklă tâm di đah nău rêh aƀaơ:

“Cheh tanh wăch rgum ăp măt uănh yor aƀaơ ăp ndơ geh ƀư kơt aơ lah dŭt đêt. Ăp nar kan têh khlay rnôk he nsoh ndơ dja ri dŭt uĕh reh, way nsĭt an săk he dŭt n’hao êng săk n’hanh dŭt mha êng ngăn. Yuh ƀư dŭt uĕh blău, gay mât ndray dơi kơt aơ ân dŭt ŏ r’ah, mât ndray dơi dŭt lah khlay”.

Gân djăng đah ăp ndơ cheh tanh tă bah Ka Thuân ƀư luh, yuh Hoàng Thị Thanh Huyền, nai ntĭm Nhih nti Phổ thông Dân tộc Nội trú n’gor Lâm Đồng, nklân năl:

“He saơ lĕ rngôch ndơ geh ƀư dja mpơl luh dơi nuih n’hâm, săk tơm văn hoá rnoi nuĭh Tây Nguyên, nău way ơm yơn nha hôm geh nău têh uĕh mhe. Dŭt âk ndơ geh ƀư dơi rklă mhe nsing ta nău way ơm, têh uĕh mhe n’hanh blău ƀư njêng mhe. Săk gâp nơm lah nai ntĭm bah nhih nti Dân tộc Nội trú n’gor Lâm Đồng ri he saơ dŭt n’hao êng săk mpeh ƀon tơm tâl bar n’hanh saơ rup uĕh dja ân dơi mât ndray n’hanh ân dơi ntik n’hao âk lơn đŏng”.

Rngônh êng đah nău kan lah nuĭh blău choh bok ao cheh tanh bah ƀon lan, ăp năm, ta nâm nkăp tray n’hanh mpan ti jôn rbăn bah yuh Ka Thuân, hang rhiăng ndơ nsoh ƀư luh bah bok cheh tanh, ntoh tâm lễ hội, nar nđăp nsao n’hanh ăp rnôk nar têh khlay. Lơn lah, rup gui ăp bu druh rnoi K’ho nsoh bah lơ săk mbân ao cheh tanh đah rup ndrang way ơm lah nău n’hao êng săk dŭt têh đah yuh Ka Thuân.

Nklang nău rêh rgâl tĭng nar bah Tây Nguyên, yuh Ka Thuân Minz nha hôm gân djăng bah meng mpang ti jôn rbăn đŏng, njuăl nău dêh rŏng văn hóa K’ho tâm tĭng trong brai jĭng. Ntơm bah ăp bok cheh tanh rsip rsap bah yôk bri, Ka Thuân Minz dôl cheh tanh jêng nău  wơl geh bok ao nkrơ uĕh – wơl geh mpeh du săk tơm dơi mât ndray, mpư n’hanh n’hanh rêng lam tâm nău rêh nar aơ.