Kuăl brah lăp jay mhe-nău uĕh văn hóa bah nuĭh K’Ho Cil
Chủ nhật, 06:00, 26/07/2026 VOV Tây Nguyên/Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja VOV Tây Nguyên/Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja
VOV.M’nông - Tĭng nău way bâh nuĭh K’Ho Cil ta Lâm Đồng, ăp tơ̆ ƀư jay mhe, ƀon lan lĕ geh ƀư nău way lăp ngih jay mhe, mpơl nău kan khlăy ngăn tâm nău rêh . Aơ lah rơh gay ma ƀon lan, băl mpôl n’hanh ƀon lan ndrel rhơn nsum, mât jăp nău tâm rnglăp. Rlet rlău tă âk rơh kơn nuĭh, nău way nĕ hôm nha geh nuĭh K’Ho Cil hôm nha geh mât rbăy, jêng nău ueh êng mpơl nău way êng nơm ta nkual neh Tây Nguyên.

Wa Liêng Hót Ha Chong (rnoi nuĭh K’Ho) năm aơ lĕ rlău 95 năm, gŭ ta thôn Đạ Kao 2, xă Đam Rông 4, n’gor Lâm Đồng nkoch tay, u che bah wa lĕ trơn gŭ bah n’gor Dak Lak tât Lâm Đồng joi neh njêng ƀon bah rlău du rach năm bah năp. Nău tâm rgop văn hóa jŏ năm kơl ƀon lan ntŭk aơ jêng blău lĕ 3 nău ngơi: Êđê, K’Ho n’hanh Bunong. Ƀư tĭng nău ntrŭnh bah Đảng n’hanh Ngih dak, nuĭh K’Ho Cil lĕ lôch nău trơn ƀư mir trơn ƀon lan bah jŏ. Du rnăk, jrŏng rnoi khân pơng way uănh khlay nău săch nkual neh gay rdâk ƀư jay, đăp mpăn, gŭ đăp mpăn lŏ mir. Rnôk dơi joi lôk neh tâm ŭch ƀư jay, nuĭh tơm jay mbra ôp kuăl brah:  “Ơi ăp Brah neh, brah mih, brah sial, brah dak hăn uănh n’hanh an lôk neh ueh nđik aơ ăp grăp ba, play mbô tŏng hơm, dăn lôk neh aơ an nău đăp mpăn, lơi an rnăk wâl ƀon lan kop ji, dăn an săk soan rnăk wâl, an kônh wa ƀon lan...”.

Lor rnôk rdâk ƀư, rnăk tơm nchrăp mpa geh du mlâm djăr n’hanh du yăng ndrănh gay ƀư brah dăn brah neh. Wa Bon Krong K’Ang ta thôn Đà Nhinh 1, xă Đam Rông 4 an gĭt, nău rêh tĭng brah bah nuĭh K’Ho geh ăp brah nking n’gang, rdâk ƀư jay lah nău khlay jêng an dăn ăp brah. “Dăn Brah yôk, Brah bri, Brah neh, Brah bah ƀon lan uănh an nuĭh tơm jay nar aơ dăn dơi ƀư jay... Aơ lah nău kuăl brah tâm nău ƀư brah lăp jay mhe bah u che mpôl hên n’glơi mô dơi an jăng lơi n’hanh rơh kon sau an geh nău kan mât ndrăy ăp nău way ueh aơ”.

Jêh rnôk jay jêh ƀư, tơm rnăk ntơm ƀư tay brah jay mhe tâm rnăk wâl. Ndơ ƀư tĭng nău way ơm kăl e lah du mlâm so n’hanh du mlâm kik. Mham bah 2 mpa aơ dơi mbrih wăr jay đah ŭch ntru ăp nău mô lap, dăn u che n’hanh ăp nuĭh lĕ roh kơl an jâng neh mhe đăp mpăn uĕh lăng.

Rnôk nău ƀư brah lĕ jêh, jay mhe na nê̆ wơt dơn ăp nău nteh n’gŭr răm bôk năp. Nuĭh tơm jay mbra tŭr chĭng răm gay mbơh an lam ƀon. Tăng nteh chĭng, kônh wa tâm ƀon dăp mông nar tât răm ndrel. Ƀư lăp jay mhe kăl e bah nuĭh K’Ho Cil geh nău nsum mpôl âk. Yơn nău geh rnăk wâl, jay ndrŏng ri sa rpu, ndrôk, sŭr; rnăk wâl mô geh ri knŭng sa djăr. Nău uĕh bah nar aơ mô di lah nău ngêt sa nhŭl, ma nău tâm rgum; bah ranh, mom, bu ur bu klô ndrel nhŭp ty lăp ndrel wăch njroh xoang. Nkah gĭt tay mpeh nău uĕh aơ, wa Rơ Yam K’Jang ta thôn Dà Nhinh 1, xă Đam Rông 4 nkoch: “Mpôl hên ăp rơh kơt aơ kơt rơh rhơn ba mhe, mpôl hên mbra mprơ tòng, mprơ gay ndrel răm đah rnăk wâl, jay geh rpu ri sa rpu, geh ndri ri sa ndrôk.... rnôk nĕ ranh, mom, bu ur, bu klô ndrel ngêt sa mprơ tâm pât n’hanh tâm rnglăp ndrel đah xoang... nĕ lah nău uĕh bah u che mpôl hên n’glơi an mô dơi ntlơi, an mât n’hanh ƀư ueh na nao”.

Ƀư brah rdâk jay n’hanh nău răm lăp jay mhe bah nuĭh K’Ho Cil ta n’gor Lâm Đồng mô knŭng geh êng lah nău joi ntŭk gŭ đăp mpăn, ma hôm geh nău răm an boăt nthoi nsum mpôl n’hanh nău ryơk đah bri krŏng yôk têh, u che. Nĕ lah tu tơm văn hóa khlay, lah nău uĕh brah yang n’hanh tâm rnglăp ƀon lan nâp rjăp kơl nău uĕh bah nuĭh K’Ho Cil mro mrăng hôm e ndrel năm khay.

 

 

 

 

VOV Tây Nguyên/Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC