VOV4.M’nông: Ê mâp geh ôh yan cà phê ma nu\ih [on lan tăm cà phê ta nkuăl Đăk Hà, n’gor Kon Tum lo\ mâp nau jêr đah nau kan ih cà phê kơt năm aơ. Nkô| nau lah yor rlơ\ đah ăp năm, tât lôch khay 11 hôm ma tâm nkuăl hôm geh mih, [ưn  rhiăng rbăn tấn cà phê mhe pe\ bah kônh wa ih mro ma mô saơ sơh. Uănh cà phê mô geh duh nar ho\ ôm, tâm krêp yor geh dak mih, nô Phạm Văn Quyết, ta Thôn 5 xã Đăk Mar, ngơi:

 ‘Năm aơ [ư cà phê saơ geh nau rngănh ngăn. Bri mih mro ri khuch ngăn tât nau ih cà phê, [ư păng ôm. Nar ih ri lơn ma jo\. Ăp năm ri nơm ih nklapư 20-25 nar lah ueh hôm, yơn năm aơ ri mih sial mro ri mra lah 30-35 nar ih mư di\ng sơh”.

Ih cà phê jo\ nar yor bri mih.

Ndrel đah nau jêr tâm nau ih cà phê, nu\ih tăm cà phê ta nkuăl đăk Hà hôm du nau rvê têh lơn. Nê lah nau kan ăp tơ\ mih tâm yan vai ho\ [ư tơm cà phê luh cao tâm rnôk play du\m hôm klơ tơm. Nau aơ ngăn lah mra khuch tât nau geh âk play bah năm ba kơi tă. Wa Vũ Thị Nga, nu\ih tăm cà phê ho\ âk jêt năm ma aơ, yơn hôm geh cà phê nkhu\t dơm tâm neh Đăk Hà, ngơi:

 ‘Rnoh kao aơ păng mra mô geh kơn ôh. Nau tă gi\t saơ âk năm ma geh mih ri păng dang kao lah ăp ntil kao dang nkre tâm khay he hôm pe| ri păng mra roh dơm. Ri nơm nkre pe\ ri nkre geh go\ ngăn tâm păng ri păng ru\ng , ma lo\ mô tâm di đah bri mih, nar kơt aơ ri panưg mô geh kơn ôh play, jêng lah năm ntaơ tă păng mô âk play ôh”.

Ti\ng nau uănh năl bah N’gâng kan tuch tăm nkuăl Đăk Hfa, ân saơ, nau geh bah cà phê năm aơ bah nkuăl tâm ăp năm dăch aơ geh jêng nau lơn n’huch. Ngăn lah, kơt tâm năm e, nau geh tâm du ha ntơm 13-15 tấn play rih yơn năm aơ n’huch nklăp 20% nau geh play. Ti\ng wa Nguyễn Văn Hậu, Groi Kruanh Jrâu kan tuch tăm n’hanh hun hao [on lan nkuăl Đăk Hà, ndrel đah nkô| nau aka mir cà phê ranh ê geh ndâk tăm mhe, ri hôm du nkô| đo\ng khlay ngăn lah yor nau rgâl mhe trôk nar, ngăn lah nau duh phang jo\ jong tâm yan mih, hôm yan vai ri lo\ geh mih:

Mih ndal [ư tơm cà phê luh kao tâm rnôk play du\m hôm klơ tơm.

 ‘Bôk năm ri El Nino, du\t năm ri lah La Nina nau aơ mpơl ngăn. Nau geh jêng năm aơ n’huch ko\ yor nau khuch bah El Nino. Yor bri duh nar âk, nar duh hô tâm rnôk ma cà phê dôl ma hao săk ri ko\ lah nkô| nau tơm [ư cà phê n’huch. Bôk khay 11, tâm khay 11 n’hanh ăp nar dăch khay 12 mhe nơh ri mih mro. Bol ma rnoh mih mô têh, yơn lah tâm ban, păng khuch ngăn tât nau geh jêng bah play cà phê. Tơm cà phê geh dang kao ko\ mô dơi kơn play gay ma jêng âk play ơm”.

Bah năp nau khuch bah rgâl mhe trôk nar, nu\ih tăm cà phê ta Kon Tum lah êng n’hanh nkuăl Tây Nguyên lah nsum dôl rdâng đah nau ntuh kơl âk lơn nu\ih pah kan, phan poh, nau mât chăm…ri mư geh rnoh âk play, săk play âk. Mpeh jo\ jong, du nau ntul rlong tay đo\ng ndơ\ luh ân ntu\k tăm cà phê tâm nkuăl, nê lah gay ndâk njêng geh nau kan tuch tăm, ê nkra mhe ri mư dơi to\ng rdâng đah nau rgâl mhe trôk nar ri mư dơi hun hao bah ntu\k kan cà phê ân nâp nâl kơt lah nau nchrăp luh mbơh./.

Nu\ih rblang: H’Thi