Không còn là những con dốc khiến nhiều người e ngại như vài năm trước, đường lên Son Bá Mười giờ đã thuận tiện hơn. Từ Hà Nội, chỉ hơn ba giờ chạy xe là có thể đặt chân tới bản người Thái nằm giữa vùng lõi Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông.

Khách tìm đến nhiều hơn. Nhưng ở Son Bá Mười, người dân vẫn lên nương, trẻ nhỏ vẫn đi học, chiều xuống khói bếp vẫn bay lên từ những mái nhà sàn.

Son Bá Mười là tên gọi chung của ba bản Son, Bá và Mười thuộc xã Cổ Lũng, tỉnh Thanh Hóa. Những nếp nhà nằm nép mình dưới chân núi đá vôi. Buổi sáng, người dân lên nương, trẻ nhỏ đến trường. Chiều xuống, khói bếp bắt đầu lan trên những mái nhà, tiếng nói cười vang lên từ những hiên sàn. Du khách có mặt ở đó nhưng không làm xáo trộn nhịp sống của bản.

Sau nhiều lần trở lại, điều còn đọng lại không phải là những bức ảnh săn mây hay mùa hoa.

Mà là nhịp sống của một bản người Thái vẫn bình yên giữa vùng lõi Pù Luông.

Mỗi mùa, Son Bá Mười lại mang một vẻ đẹp riêng. Mùa xuân có hoa đào, hoa mận. Mùa hè mát mẻ hơn nhiều nơi bởi nhiệt độ chỉ khoảng hơn 20 độ C. Đầu thu là mùa mây phủ kín các triền núi, còn cuối thu, những cánh đồng lúa dưới chân núi chuyển dần sang màu vàng óng.

Đi lại thuận lợi hơn cũng mở ra cơ hội để người dân làm du lịch cộng đồng.

Nếu trước đây khách đến chủ yếu nghỉ nhờ nhà dân thì nay Son Bá Mười đã có thêm một số homestay và điểm lưu trú như Son Bá Mười Ecolodge, Ing Lả Homestay... Những công trình mới không quá lớn, vẫn hài hòa với không gian của bản.

Son Bá Mười bắt đầu có thêm những người trẻ trở về quê.

Có người học nông nghiệp rồi về bản phát triển các sản phẩm từ nông sản địa phương như mật ong, cam sấy, bột tía tô; có người vừa làm nương, vừa đón khách. Họ không cố biến Son Bá Mười thành một khu nghỉ dưỡng hiện đại, mà chọn cách giới thiệu những gì vốn có của bản làng đến với du khách.

Đến Son Bá Mười, không khó để bắt gặp một mâm cơm của người Thái với gà đồi, cá suối, lợn bản, rau rừng, măng rừng...

Không cầu kỳ trong cách chế biến nhưng đủ để nhiều người nhớ mãi sau chuyến đi.

Nếu muốn hiểu thêm về cuộc sống của người dân nơi đây, hãy thử một lần ghé chợ phiên Phố Đoàn.

Phiên chợ vẫn giữ nếp họp từ sáng sớm. Người dân mang rau rừng, măng, mật ong, nông sản và những món bánh truyền thống đến trao đổi, mua bán.

Chỉ với 10 nghìn đồng, đã có thể mua hai chiếc bánh rán nhân đỗ nóng hổi và bốn chiếc bánh đặc sản của người Thái mà nhiều du khách ăn rất ngon nhưng vẫn chưa nhớ nổi tên.

Đi một vòng chợ, nhìn thứ gì cũng muốn mang về. Cuối cùng chỉ mang về chai mật ong, vài gói cam sấy hay bột tía tô, còn những chiếc bánh thì ăn ngay tại chợ vẫn ngon hơn.

Đường đã mở.

Khách đã đến.

Bản người Thái giữa vùng lõi Pù Luông vẫn giữ được nhịp sống vốn có.

Thế cũng đủ để nhiều người quay lại Son Bá Mười./.