Lối 10 hơnăm lo dêi ing pơlê xiâm Kiên Giang troh rêh ối, pêi cheăng kâ a [uôn Trí B, cheăm Krông Na, tơring {uôn Đôn, rơpo\ng pôa Danh Quân, hdroâng kuăn ngo Khmer hiăng hluăn ing kơtiê, ai tơdroăng rêh ối tơniăn. Chôu vế dêi mâu hâi ki apoăng troh a kố, pôa Danh Quân ăm ‘nâi, tơdroăng rêh ối a kơpong tơnêi nếo kố gá tơpá khât. Ôh tá ai liăn vâ ‘no pêi cheăng kâ, rơpo\ng pôa bu kâ to kơchâi, rơhế tơkâ luâ hâi. Apoăng hơnăm 2015, rơpo\ng pôa Quân châ đông mố đo#i gâk tơkăng kong Sê Rê Pôk to\ng kum ăm 1 to ro kơnốu [ă ro kơdrâi vâ păn ăm piê.

Mố đo#i gâk tơkăng kong kong pơlê Dak Lak đi đo troh hnê mơhno kuăn pơlê túa ki păn roăng, hbrâ mơdât pơreăng ăm ro

Rơtế [ă mê, kăn [o# lêng dêi đông đi đo lăm troh pôu kơ-êng, hnê ăm kih thua#t păn, hbrâ mơdât pơreăng tâ tú. Rôh ai kuăn ki apoăng, pôa châ xo dêi liăn laih vâ chê chât rơtuh liăn. Ai kơxo# liăn, tơ’nôm [ă mâu tơdroăng ki hiăng rơkê ple\ng tung păn roăng sap ing rôh ki ối a pơlê nah, pôa khên tơnôu pêt nhâ tâ tá kơdrum tơvât [ă lối 200 xiâm loăng plâi krui ngeăm, ‘no liăn roê kơmăi tôh têa vâ tôh a rơnó tôu, păn tơ’nôm chu kong lai vâ hơ’lêh tơdroăng rêh ối, pêi lo tơ’nôm liăn ngân. Pôa Quân tối, kơnôm ai đông mố đo#i gâk tơkăng kong loitơngah [ă to\ng kum, mê rơpo\ng pôa ai tơ’nôm ivá vâ tơkâ luâ, mơeăm mơnhông mơdêk cheăng kâ, hlá mơhnhôk mâu rơpo\ng ki ê pêi tiô [ối vâ rơtế hluăn ing kơtiê.

‘’Peăng pá đông mố đo#i gâk tơkăng kong xuân to\ng kum ăm kuăn pơlê. Ngin cho khu ki troh ing pơlê hngế troh a kố, xuân mơeăm ivá vâ mơeăm tơkâ luâ xơpá. Ai ro păn tung kơdroăng, xuân mơeăm pêt nhâ ki kố, ki tá vâ păn ăm gá châ tơ-[rê vâ ăm vâi nho\ng o vâi hlo, vâi loi tơngah vâ xo ah hmôi vâi krâ nho\ng o pin pêi pro [ối, mơeăm rơtế vâ hluăn ing kơtiê’’.

Ôh ti xê to rơpo\ng pôa Danh Quân, hên rơpo\ng ki êa cheăm tơkăng kong Krông Na, tơring {uôn Đôn hiăng châ tơdroăng to\ng kum dêi đông mố đo#i gâk tơkăng kong Sê rê pôk, Trung tă Lê Hải Thanh, Chính trị viên đông mố đo#i gâk tơkăng kong Sê rê pôk ăm ‘nâi, tíu cheăng hiăng mơjiâng hên túa pơkâ kum kuăn pơlê mơnhông mơdêk cheăng kâ môi tiah păn ro ăm ai kuăn, păn ro ăm piê [ă hên ki ê. Vâ pro ai tơdroăng ki châ loi tơngah dêi kuăn pơlê, mâu kăn [o#, lêng dêi đông hiăng rah xo mâu rơpo\ng pro tíu xiâm tung mơnhông mơdêk cheăng kâ djâ troăng ahdrối. Sap ing mê, tối tơbleăng tiô túa ki pơkâ mâu tíu xiâm vâ vâi krâ nho\ng o châ châ [ă mâ, châ hmâng [ă tuăn [ă mơdêk châ tơ-[rê tung hnoăng cheăng tối tơbleăng.

‘’Pêi pro tơdroăng ki mố đo#i gâk tơkăng kong mơjiâng thôn pơlê nếo, tíu cheăng kố hiăng tơku\m po lăm troh a 15 thôn, pơlê, mơjiang túa pơkâ păn ro ăm piê [ă ro ai kuăn. Ki nhên gá cho mơhnôk khu lêng [ă kuăn pơlê dêi tíu cheăng hiăng to\ng kum ăm mâu rơpo\ng păn châ 15 to ro ai kuăn [ă 2 to ro păn ăm piê. Ing mâu túa pơkâ, tơdroăng cheăng pêi kum kuăn pơlê mê, mê mâu kăn [o# đảng viên a mâu thôn, pơlê hiăng mơdêk xêh hnoăng cheăng ki xiâm tung hnoăng cheăng gâk kring tơkăng kong xuân môi tiah mơjiâng tơdroăng cheăng kâ’’

Krông Na cho cheăm kơtiê kơpong tơkăng kong a tơring {uôn Đôn, kong pơlê Dak Lak, kong prâi ôh tá tơniăn, tơnêi tơníu ôh tá le\m mê tơdroăng rêh ối, cheăng kâ dêi vâi krâ nho\ng o ối trâm hên xơpá. Ôh ti xê kum vâi krâ nho\ng o mơnhông mơdêk cheăng kâ, khu lêng mố đo#i gâk tơkăng kong a cheăm kố ối to\ng kum vâ kuăn pơlê ai têa ôu, kâ hum roh rak tơniăn krúa le\m. Jâ Haly Êban, hdroâng kuăn ngo Rađế, a [uôn Ea Mar, cheăm Krông Na ăm ‘nâ, hdrối nah vâ ai têa ôu, kâ hum roh, kuăn pơlê tung pơlê kố athế lăm xo têa ki a tíu hngế vâ xúa. Têa kroăng, têa pró gá ‘mêi ó khât, tâng chiâ kloh têa bu ai tung pơla rơnó mê tê, la to êak krêng.

Jâ Haly Êban sôk ro drêng ai têa krúa vâ xúa plâ hơnăm, ôh tá tôu tuăn lăm xo têa sap ing hngế xếo

Sap ing hơnăm 2012, [uôn Ea Mar châ Khu hnê mơhnhôk ‘’To\ng kum pro hngêi ăm mâu ngế kơtiê a tíu tơkăng kong’’ kong pơlê Dak Lak, ối tung Khu pơkuâ ngăn mố đo#i gâk tơkăng kong hbru pong ăm têa klo [ă kế ki ‘măn têa, tơdroăng ki ‘na têa ôu, kâ hum roh ăm vâi krâ nho\ng o hiăng ai, bô bố xuân sôk ro.

‘’Hdrối nah têa ôu kâ hum roh, gá tơpá khât, athế lăm xo a hngế, xúa kung kếo dâ. Sap ing Khu pơkuâ ngăn lêng mố đo#i gâk tơkăng kong to\ng kum tíu ki pong chiâ têa kloh a kố, vâi krâ nho\ng o sôk ro xua hiăng ai têa xúa tơ’lêi, ôh tá lăm xo têa a hngế xếo, mê nếo tơdroăng ki hum roh, xuân hiăng chía niân tâ. Têa a kố krúa, ôh tá ai êak krêng’’.

Cheăm Krông Na nôkố ai vâ chê 1.500 rơpo\ng [ă lối 5 rơpâu 500 ngế pơ’leăng mâ mơngế, ối tung 13 hdroâng kuăn ngo rơtế rêh ối. Kơnôm châ tơdroăng to\ng kum dêi mâu khu râ, kơvâ cheăng [ă khu lêng mố đo#i gâk tơkăng kong ki ai tíu cheăng a cheăm mê mâu hơnăm hiăng luâ, mơhé ối trâm hên xơpá la tơdroăng rêh ối dêi mâu kuăn pơlê rế hía rế châ hơ’lêh, pêi lo liăn rêm ko mơngế lói 12 rơtuh liăn tung hơnăm. Pôa Đặng Văn Hà, kăn pho\ pơkuâ ngăn cheăm Krông Na, tơring {uôn Đôn mơnhên tối:

‘’Tung tơdroăng ki xiâm hiăng châ k^ tơkêa mê 2 đảng [o# hiăng đi đo tơpui tơno ‘na tối tơbleăng tơdroăng kal a tíu tơkăng kong. Sap ing mê pơkâ mơ’no mâu troăng hơlâ pêi pro ‘na rak vế gâk kring tíu tơkăng kong, mơjiâng tơdroăng gâk kring tơniăn tung kuăn pơlê. Tơdrêng a mê hnối pơkâ mơ’no mâu troăng hơlâ mơnhông mơdêk cheăng kâ rêh ối, rak tơniăn pơlê pơla, cheăm bêng tung pơlê ăm tơtro. Sap ing tơru\m cheăng mê tung pơla hdrối kố nah hiăng pro ai pơxúa châ tơ-[rê mê cho tung tơdroăng cheăng dêi khu kăn pơkuâ mê hiăng pêi pro châ tiô tơdroăng ki pơkâ mơ’no, [ă tơdroăng ki mơnhông mơdêk cheăng kâ rêh ối pơlê pơla, mơdêk pêi lo liăn kuăn pơlê rế hía rế châ hơ’lêh’’.

Ôh ti xê to pêi klêi hnoăng cheăng gâk kring kơpong tíu tơkăng konhg, mâu lêng ki sâp ếo ngiât a đông mố đo#i gâk tơkăng kong Sê rê pôk ối mơeăm ivá kum vâi krâ nho\ng o cheăm Krông Na, tơring {uôn Đôn tăng troăng prôk vâ mơnhông mơdêk cheăng kâ, khu lêng ki ai tơdjâk troh veăng rak vế gâk kring, rak vế tơniăn hnoăng pơkuâ tíu tơkăng kong tơnêi têa.

H Xíu chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng