Ngế ki apoăng ki ngin hiăng châ trâm vâ tăng tơdroăng ki êng mơnhên ăm tơdroăng: hôm ai lơ ôh kăn pơlê Kleng kâ kơhveăm liăn ngân, mê ngin hiăng trâm pôa A In, Ngế cheăng ‘na Măt tra#n thôn, ngế cheăng tung Vi [an Măt tra#n tơnêi têa Việt Nam kong pơlê Kon Tum. Tiâ tơdrăng tơdroăng ki êng ing ngế chêh hlá tơbeăng, pôa A In mơnhên tối, pôa hiăng tâng vâi krâ-nho\ng o tung pơlê ai tối hên tơdroăng pêi pro ôh tá tro dêi pôa A Toanh, Kăn thôn, sap ing hâi ki pôa to pro kăn thôn kơtăn kố ai 10 hơnăm:

‘’Mâu rơpo\ng vâi tối, nếo achê pơla kố, kơnôm ai tơdroăng to\ng kum dêi tơdroăng 755 mê kăn thôn ai xo ki kuăn pơlê, tâng rơpo\ng châ tơnêi têa to\ng kum 15 rơtuh mê kăn thôn athế nâp 1 rơtuh. {ă mâu rơpo\ng ki châ kum 5 rơtuh mê kăn thôn athế nâp ai 500 rơpâu liăn. Klêi mê, troh mâu tơdroăng ki ê. Theh [aoh hiêm kăn thôn pơxiâm cheăng nah pơkâ xo ai 2 rơpâu liăn. Péa hơnăm hiăng luâ, klêi kơ’nâi ai tơdroăng tối tơbleăng dêi kuăn pơlê, vâi tối kăn thôn xo rêm to theh khăm pơlât mê ai 5 rơpâu liăn 1 kơtâ theh’’.

Nâ Y Gô tối dêi nôu tơná hiăng péa hdroh nâp liăn ăm kăn thôn klêi kơ’nâi châ tơnêi têa kum 15 rơtuh liăn

Tơdroăng 755 ki pôa A In, Ngế ngăn ‘na cheăng Măt tra#n thôn ai tơbâ mê ki xiâm ga cho tơdroăng pơkâ 755, hâi lơ 20/5/2013 dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh hiăng k^ pơkâ troăng hơlâ to\ng kum tơnêi ối, tơnêi pêi chiâk pêi deăng, têa ôu hum ăm mâu rơpo\ng hdroâng kuăn ngo ki kơtiê [ă mâu rơpo\ng Xuăn ki kơtiê a mâu cheăm, thôn, pơlê ki malối xahpá.

Tiô tơdroăng ăm ‘nâi ing Vi [an hnê ngăn pơlê kân Sa Thầy, pơlê Kleng ai 15 rơpo\ng ki châ tơnêi têa kum liăn vâ rôe tơnêi pêi chiâk deăng, tung mê, ai 13 rơpo\ng châ kum 15 rơtuh liăn 1 rơpo\ng, 2 rơpo\ng châ kum 14 rơtuh liăn 1 rơpo\ng [ă 1 rơpo\ng châ kum lối 10 rơtuh liăn. {ă tơdroăng ki xo liăn to\ng kum vâ rôe mâu tơmeăm pêi chiâk deăng, lơ tăng pêi mâu tơdroăng cheăng ki ê, pơlê Kleng ai 6 rơpo\ng châ kum liăn ngân ki to\ng veăng tơ’mô dêi pó ai 5 rơtuh liăn 1 rơpo\ng. ‘Na mâu tơdroăng ki tối ăm ‘nâi, mâu rơpo\ng châ xo liăn to\ng kum mê athế nâp ăm kăn thôn châ kâ liăn há, nâ Y Gô mơnhên tối, tơdroăng kố cho ai khât xua nôu tơná nâ hiăng 2 hdroh nap liăn ăm kăn thôn:

‘’Tơnêi têa kum ăm nôu ai 15 rơtuh. Ahdrối nah ăm kăn thôn ai 300 rơpâu liăn. Kăn thôn êng pá 1 rơtuh liăn nếo. Kăn thôn tối prôk [ă mâu kăn cheăm ôu têa’’.

Nâ Y Hlih athế nâp 45.000 liăn nếo châ xo 9 kơtâ theh [aoh hiêm khăm pơlât ăm dêi rơpo\ng

Tiô tơdroăng tối dêi hên ngế kuăn pơlê Kleng, tung vâ chê 10 hơnăm pro kăn thôn, pôa A Toanh hiăng pêi hên tơdroăng cheăng ôh tá tro [ă hiâm mơno kuăn pơlê, hnoăng cheăng ki mê cho vâ tí tăng xo kâ kơhveăm ing mâu rơpo\ng kơtiê, môi tiah tơdroăng ki xo liăn dêi rêm rơpo\ng drêng châ Tơnêi têa bruô hdrê loăng kơxu sap ing 20 troh 25 xiâm; pâ xo liăn tiô kơpêng hr^ng ăm mâu rơpo\ng châ tơnêi têa ki to\ng veăng liăn tung pơla po rơdâ troăng prôk.

Krê to tơdroăng ki xo liăn kuăn pơlê drêng pơcháu theh [aoh hiêm khăm pơlât ăm lối 1.000 ngế tung pơlê kố hiăng hên hơnăm hiăng luâ. Kuăn pơlê ai tối, roh ki bruô theh khăm polât a hơnăm 2018 a khế 1 hdrối kố nah, pôa A Toanh hiăng xo rêm kơtâ theh ai 5 rơpâu liăn. Kơlo ki xo kố kăn thôn hiăng pro tung 2 hơnăm hiăng luâ, mâu hơnăm hdrối nah xo bú ai 2 rơpâu liăn. Rơpo\ng ki ối kơtiê, hngêi ki ai 9 pơ’leăng mâ athế lăm tăng pêi cheăng ăm vâi vâ ai hmê kâ rêm hâi, nâ Y Hlih ối chôu vế drêng lăm troh a hngêi kăn thôn vâ xo theh [aoh hiêm khăm pơlât:

‘’Kăn thôn ai krếo á nâ lăm xo theh [aoh hiêm khăm pơlât. Môi kơtâ theh ai 5 rơpâu liăn. 9 to theh ai 45 rơpâu liăn. Á lăm tăng pêi cheăng ăm vâi môi hâi bú châ 100 rơpâu, á nâp ăm ga ai 45 rơpâu liăn, ối pá 55 rơpâu liăn djâ vêh a hngêi’’.

Tơpui tơno [ă ngế chêh hlá tơbeăng ‘na mâu tơdroăng ki kuăn pơlê ai êng, pôa A Toanh, Kăn thôn Kleng tối ăm ‘nâi, mâu tơdroăng ki ôh tá ‘nhó le\m xua kuăn pơlê ai tối tơná, xua ai mâu ‘nâ vâi rêng, tăm nâ kơ gá mê vâi khoh tơpui tối mâu tơdroăng ki ‘mêi. Maluâ ti mê, pôa A Toanh xuân ai mơnhên tối dêi tơná hiăng ai xo liăn, tối cho liăn rôe têa kơxăng, xua kuăn pơlê mơhno\ng nâp ăm dêi tơná, xua hlo pôa pêi cheăng tơbrêi:

‘’Á ôh tá pro ti mê, xua ai mâu kuăn pơlê vâi tăm nâ kơ á. Á ai pêi pro ki klâi tung kơxo# liăn pơlê, mê tơná kuăn pơlê ki hlo hơ-ui pin, vâi mơhá ăm pin liăn rôe têa kơxăng ai drêng ‘nâ môi chât rơpâu, péa chât rơpâu ti mê tê. Vâi mơhno\ng nâp ăm pin, ti xê á xo kơpêng hr^ng ing vâi ki mê’’.

Troh khế 3 hơnăm 2018, pôa A Toanh-Kăn thôn xuân ối râng 6 kơtâ theh [aoh hiêm khăm pơlât dêi kuăn pơlê

Hơ’muăn tối ‘na kăn thôn Kleng, pơlê kân Sa Thầy, tơring Sa Thầy, kong pơlê Kon Tum tro kuăn pơlê tối, hiăng ai pêi pro hên mâu tơdroăng ki ôh tá tro, tơdroăng kố hiăng tâng troh a pơlê ki ê. Tiô tơdroăng pâ thế dêi kuăn pơlê, pôa A In, Ngế cheăng ngăn ‘na Măt tra#n thôn hiăng mơnhên tối tơdroăng cheăng tung môi hneăng hôp [ă Vi [an măt tra#n tơnêi têa Việt Nam dêi kong pơlê Kon Tum.

Khu kăn pơkuâ pơlê kân Sa Thầy, tơring Sa Thầy xuân hiăng ‘nâi nhên tơdroăng kố [ă dế êng mơnhên ngăn. Kơvâ {aoh hiêm pơlê pơla xuân hiăng mơnhên, ôh tá ai tơdroăng pơkâ, kuăn pơlê ki rôe [aoh hiêm khăm pơlât athế mơhá liăn drêng xo theh. Pói tơngah tơdroăng kố kô châ pro mơnhên vâ ngế ki ai xôi ‘nâi ‘mâi rơnêu  dêi tơdroăng xôi, [ă kuăn pơlê Kleng châ ‘nâi nhên mâu tơdroăng ki tro lu\p xêh tung to lâi hơnăm kố.

Khoa Điềm chêh

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng