Kơtăn kố ai lối 10 hơnăm, Đông gak tíu tơkăng kong Ia O, ối tung Khu pơkuâ ngăn Mô đo#i gak tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Gia Lai hiăng rah xo păn rak môi ngế muăn kơdrâi, inâi cho Siu Hly, ối a pơlê Kuk, cheăm Ia O, tơring Ia Grai. Drêng mê nah, nôu pâ muăn Hly tro vâi pơloăng, tơmâng tiô khu ki ‘mêi pơlông djâ, ôh tá  xâu tơdroăng xâu xía, vâi hiăng pro plong [ă kơlá vâ tơkâ luâ têa kroăng Pô Kô, kơtâu tơkâ luâ troh a kong têa Kul. La ôh tá mơhúa, plong kơlá mê hiăng tro kơdup, tâi tâng rơpo\ng muăn Hly ai vâ chê 10 ngế, tro têa kroăng Pô Kô mơhiu hnối hía.

La krê muăn Hly mơhúa tro têa hiu kreăng a chuăn tơdế têa [ă hiăng châ Mô đo#i gak tíu tơkăng kong dêi đông Ia O to\ng xo. Drêng hlo ai tơdroăng ki khéa hơ’nêng mê, Đông gak tơkăng kong dêi Ia O hiăng xo păn roăng muăn Hly pro kuăn roăng [ă pơtroh ăm pôa Rơ Lan Bin, o xiâm pôa peăng muăn Hly rak ngăn. Pôa Rơlan Bin tối ăm ‘nâi, mâu vâi tăm Mô đo#i gak tíu tơkăng kong hiăng chiâng mâu ngế ki má péa dêi muăn Hly, mâu tơdroăng to\ng veăng ki kơnía git ‘na hiâm tuăn xuân môi tiah kế tơmeăm dêi mô đo#i hiăng kum ăm muăn Hly re\ng kân:

‘’Á ‘ló [riê phoih tung hiâm mơno, Đông gak tíu tơkăng kong Ia O ôh tá xê to kum muăn châ rêh mê ối xo roăng ga pro kuăn roăng, to\ng kum, rak ngăn krâu khât troh ăm tơdroăng rêh ối dêi muăn. Đông gak tơkăng kong Ia O cho le\m tro păng ‘nâng, mâu ngế ki tro hyông troăng, prôk ôh tá tro la xuân ối xo rak ngăn, păn roăng. Á mơnê hên ‘nâng. Á kô mơ-eăm mơhnhôk vâi krâ nho\ng o pôi tá kơtâu kong têa ê, athế kơdo mơ-eăm pêi cheăng kâ, mơnhông mơdêk pêi kâ a pơlê pơla, chiâk deăng dêi tơná’’.

Xuân môi tiah muăn Hly, dế nôkố, Đông gak tơkăng kong Ia O dế xo păn roăng 6 ngế muăn ki ê xuân ai tơdroăng rêh kâ ối xahpá. Krê to a pơlê Klong, cheăm Ia O ai péa ngế muăn xiâm rêi Kul la rêh ối a Việt Nam, mê cho Kpuih Hiếu [ă Kpuih Mơi hiăng châ mâu kăn [o#, mâu lêng dêi Đông xo păn roăng. Tá prế muăn ki mê pơrá kuăn tê nôu pâ xap ing tơx^n, nôu hmâ châi tamo đi đo mê tơdroăng rêh kâ ối khoh chiâng trâm pá. Nâ Kpuih H{i, nôu dêi muăn Kpuih Mơi tối ăm ‘nâi, kơnôm ai tơdroăng to\ng veăng kơhnâ khât dêi mâu vâi tăm mô đo#i gak tíu tơkăng kong, mê kuăn nâ khoh nếo kâi châ pơtối mơhriâm:

‘’Kuăn á ga hâk vâ hriâm ‘nâng, la rơpo\ng hngêi ngin pá puât ó khât. Kơnôm ai tơdroăng to\ng kum dêi mô đo#i, kơ’nâi mê, á kơdo mơ-eăm ăm muăn hriâm chiâng mơngế ki rơkê, tiô dêi tơdroăng ki tơná ga hiăng pói vâ’’.

Tơná mâu vâi muăn hok tro drêng châ tơdroăng to\ng veăng, to\ng kum xuân hiăng kơdo mơ-eăm tung tơdroăng hriâm tâp. Rêm hâi mâu vâi muăn kơhnâ lăm troh a hngêi trung, kơdo mơ-eăm hriâm chư vâ pôi tá pro khéa hơ’nêng ăm tơdroăng ki pói vâ dêi nôu pâ xuân môi tiah mâu vâi tăm mô đo#i gak tíu tơkăng kong. Hên vâi muăn hiăng hriâm rơkê kơhnâ khât. Muăn Kpuih Hiếu, ối a pơlê Klong, cheăm Ia O, tối ăm ‘nâi:

‘’Á cho inâi Kpuih Hiếu, hriâm lâp 4, hngêi trung râ má môi Bùi Thị Xuân, á muăn pói drêng hiăng kân ah hriâm i rơkê vâ pro ko\ng an’’.

Tơdroăng kơdo mơ-eăm dêi mâu lêng ki krâ kơlo\ng ngiât xuân hiăng kum hên ăm mâu thái cô [ă mâu hngêi trung a cheăm tíu tơkăng kong Ia O tung tơdroăng mơhnhôk vâi o hok tro lăm troh a lâm hriâm. Thái Ksor Linh, Hngêi trung râ má môi Bùi Thị Xuân, cheăm Ia O, tối ăm ‘nâi, kơnôm ai tơdroăng ki rơtế veăng kum, tơveăng dêi khu lêng mô đo#i gak tíu tơkăng kong mê mâu vâi muăn khoh lăm hriâm tu\m đi đo a lâm, a hngêi trung, tơdroăng hnê hriâm xuân kal athế châ mơnhông mơdêk hên tâ:

‘’Tơdroăng to\ng kum dêi đông gak tíu tơkăng kong Ia O hiăng pro ăm mâu vâi o kơhnâ lăm troh a hngêi trung. Tiô á hlo ngăn kố cho tơdroăng cheăng ki ai pơxúa kân khât kal athế pêi pro a mâu pơlê cheăm ối kơpong hơngế hơngo, kơpong tíu tơkăng kong’’.

Thiếu tă Đinh Công Thương, Kăn xiâm ngăn Đông gak tíu tơkăng kong Ia O, ối tung Khu pơkuâ ngăn mô đo#i gak tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Gia Lai tối ăm ‘nâi, mơnhên tối ‘’Veăng kum ăm vâi o lăm troh a hngêi trung’’ mê cho tơdroăng ki to\ng kum pơlê pơla vâ hnê pơchân ăm la ngiâ, cho ki xiâm dêi tơdroăng ki hnê mơhnhôk ki kal, Đông đi đo to\ng kum ngăn khât, pơkuâ rak vế, pêi pro châ tơ-[rê má môi. Ti xê bu kum to ‘na kế tơmeăm, mê mâu kăn [o#, mâu lêng dêi đông ối to\ng kum troh hiâm mơno ăm mâu vâi muăn kuăn cháu. Ing mê, cho vâ re\ng teăm hnê mơhnhôk, kum veăng vâi muăn ki ai tơdroăng rêh ối xahpá châ lăm troh a hngêi trung, ai hiâm mơno kâi châ vâ kơdo mơ-eăm tung hriâm tâp, châ ‘mâi pât hiâm mơno vâ la ngiâ ah chiâng mâu ngế ki ai pơxúa ăm pơlê pơla, cheăm bêng:

‘’{ă tơdroăng to\ng veăng 1 khế ai 500 rơpâu liăn, măng t^ng ki apoăng dêi khế [ă hnối tơru\m [ă tơdroăng koh hlá cơ dêi Hngêi trung, ngin pơrá ăm kăn [o#, mo đo#i chu troh vâ pơcháu ăm tơná vâi muăn, veăng kum iâ êt vâ vâi muăn chía kơdroh iâ tơdroăng ki xahpá. Tung pơla pêi pro tơdroăng mê, mâu tơdroăng pơkâ [ă mơnhên dế nôkố ngin rak vế, pêi pro tiah mê đi đo’’.

Dế nôkố, khu lêng Mô đo#i gak tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Gia Lai dế râng ko, xo rak 48 ngế vâi muăn hok tro ki ai tơdroăng rêh ối kơtiê xhapá a 7 to cheăm kơtiê tiô tơdroăng ‘’Veăng kum vâi o troh a hngêi trung’’. Vâ ‘nâi nhên tâ ‘na hnoăng cheăng kố, ngế chêh hlá tơbeăng Công Bắc hiăng ai êng mơnhên Trung tă Nguyễn Văn Tươi, Kăn pho\ khu hnê mơhnhôk kuăn pơlê, ối tung Đông gak tơkăng kong Ia O. Trung tă Nguyễn Văn Tươi hiăng ai 25 hơnăm cheăng hnê mơhnhôk a kơpong tíu tơkăng kong [ă xuân cho ngế ki xiâm hmâ lăm rơpui tơno, hnê tối, rak ngăn hên vâi muăn hok tro ki ai tơdroăng rêh ối kơtiê xahpá a cheăm Ia O.

Êng: Cho ngế ki hiăng hmâ pêi [ă hnoăng cheăng mơhnhôk a cheăm ton hơnăm, mê ngoh ăm ‘nâi nhên tâ ‘na mâu tơdroăng ki xơpá ki mâu vâi muăn hok tro a tíu tơkăng kong kố hmâ trâm?

Trung tă Nguyễn Văn Tươi: Tơdroăng rêh ối dêi mâu vâi o hok tro hdroâng kuăn ngo a kơpong tíu tơkăng kong ngăn tơdjuôm, xơpá ‘na cheăng kâ cho môi tơdroăng ki xiâm, la ‘na khôi túa, vêa vong mê mâu vâi muăn athế tiô [ối dêi nôu, pâ lăm a chiâk, hrá riu koi. Tơdroăng ki hriâm tâp dêi mâu vâi muăn gá tơpá khât. Nho\ng o ngin hiăng rế ối [ă pơlê, achê [ă kuăn pơlê mê séa ngăn vâ ‘nâi tơdroăng ki hriâm tâp dêi mâu vâi muăn, kum mâu rơpo\ng a kơpong tơkăng kong kố kơdroh iâ tơdroăng ki pá puât.

Êng: Châ ‘nâi, Đông gâk tơkăng kong Ia O hiăng pêi pro tro tơdroăng ki to\ng kum mâu vâi o troh hngêi trung sap ing ton nah, mê pôa ăm ‘nâi ki pơxúa ‘na tơdroăng kố [ă hnoăng cheăng mơhnhôk cheăng tung cheăm?

Trung tă Nguyễn Văn Tươi: Hơnăm 2002, nôu pâ muăn Siu Hly prôk tơkâ luâ ngi kong têa Kul ôh tá tro luât mê trâm tơdroăng xâu xía, mê muăn chiâng kuăn tê tá nôu prế pâ. Kăn [o#, lêng dêi Đông châ hlo muăn a k^ng têa kroăng, mê djâ muăn vêh a hngêi păn roăng kơ ga. Sap hơnăm 2016, muăn hiăng hriâm klêi râ má 2 [ă châ kăn [o#, lêng dêi Đông pro hồ sơ ăm lăm hriâm a hngêi trung hdroâng kuăn ngo ki ai tíu kâ koi ối pơtê Kao đăng hnê cheăng pêi dêi Gia Lai.

Vâ pơtối pêi pro tơdroăng ki to\ng kum ăm mâu vâi o troh hngêi trung hriâm xua Khu xiâm pơkuâ ngăn lêng Mố đo#i gâk tơkăng kong tối tơbleăng mê kăn [o#, lêng ngin hiăng veăng kum, tơdjuôm ivá veăng tung mâu tơdroăng ki xơpá dêi hdroâng kuăn ngo a tíu tơkăng kong. Mê nôkố, ngin hiăng to\ng kum ăm 7 ngế muăn, kăn [o#, lêng dêi Đông to\ng kum ăm hmê, hmân ếo, kum ăm rêm ngế muăn 500 rơpâu liăn/1 khế, vâ vâi muăn roê hlá mơ-éa, [ă kế tơmeăm xúa tung hriâm tâp rêm hâi.

Êng: Pơtối mơdêk mâu tơdroăng ki hiăng pêi klêi, tung hơnăm 2018 kố, Đông mố đo#i gâk tơkăng kong Ia O hiăng ai túa pơkâ klâi vâ pơtối to\ng kum ăm mâu vâi o ki ai tơdroăng rêh ối xơpá a tíu tơkăng kong?

Trung tă Nguyễn Văn Tươi: Pêi pro tiô rơkong hnê mơhno dêi Khu xiâm pơkuâ ngăn lêng Mố đo#i gâk tơkăng kong, Khu pơkuâ ngăn Đông mố đo#i gâk tơkăng kong xuân hiăng hnê mơhno Khu nho\ng o pêi hnoăng cheăng mơhnhôk khu lêng [ă kuăn pơlê pơtối pêi pro châ tơ-[rê hnoăng cheăng kố. Ngin hiăng pơtroh kăn [o#, lêng đi đo lăm pôu ngăn mâu vâi o, vâi muăn, séa ngăn tơdroăng ki hriâm tâp [ă tơru\m [ă mâu thái cô vâ kum mâu vâi muăn hriâm tâp rơkê tâ.

Mơnê kơ êh pôa!

Công Bắc chêh

Nhat Lisa prế Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng