Drêng kong hiăng mot tung rơnó huăn hlá nếo, a mâu hbêa ngo nhâ hiăng rêa, loăng pleăng   tơhnâ reăng mơngiơk khêi lâp kong, mê cho drêng [uôn Ea Mar, cheăm kơpong tíu tơkăng kong Krông Na, tơring {uôn Đôn, kong pơlê Dak Lak mot tung rơnó Hơngui.

Rơnó Hơngui hơnăm kố, [a\ jâ H’A Ly Êban, hdroâng mơngế Rơđế, ối a [uôn Ea Mar mê cho roh ki sôk ro, xua hên hơnăm cho rơpo\ng kơtiê, kố rơpo\ng jâ hiăng châ hluăn ing kơtiê. Thâ pro kêi đeăng môi toăng hngêi hdrối Têt, jâ H’ A Ly Êban hơ’muăn tối, laga kơnôm ai khu kăn pơkuâ to\ng kum ăm 1 to ro kăn, mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong đi đo hnê mơhno túa pêi cheăng kâ, xua mê rơpo\ng hiăng kơdroh pá puât.

Têt hơnăm kố thăm sôk ro xua rơpo\ng jâ châ ối tung hngêi nếo.

‘’Hơnăm nếo, khế nếo, maluâ iâ hên xuân thế ai Têt ăm rơpo\ng sôk ro, mơnho hâi a poăng hơnăm. Tung hngêi rôe iâ kơ-[a\n, troh xah hêi a rơpo\ng hngêi nho\ng o, rơkâu Têt pói vâ hơnăm nếo ivá mo sêi têi ‘răng, pêi cheăng kâ châ tơ-[rê’’.

{a\ rơpo\ng pôa Quyết Văn Khiêm, klêi kơ’nâi lối 30 hơnăm lo ing kong pơlê Phú Thọ troh kơpong tơnêi nếo tăng cheăng pêi, [uôn Ea Mar kố hiăng chiâng pơlê má péa.

Pôa Khiêm tối ăm ‘nâi, mâu kuăn pơrá hiăng xông kân, ai cheăng pêi a hơngế, xua mê hâi Têt cho roh vâ tâi tâng rơpo\ng châ tơkuô. Klêi kơ’nâi môi hơnăm pêi cheăng tơbrêi tơbrêh, hâi mơ’nui hơnăm, kuăn ‘ne\ng tơku\m tu\m, hngêi trăng hiăng mơgrúa le\m, reăng mai châ rơnuâ le\m [a\ mâu on tơhrik ai mơngiơk [a\ kơtong liăn li xi mơngiơk khêi.

Mâu ngế tung rơpo\ng rơtế tơku\m, ngế lăm xo hlá priât, ngế tâm tơxông vâ kơxuô kơ-[a\n tơxông, kơ-[a\n tek. Mơhé hơngế pơlê hiăng ton laga tơdroăng tơdah Têt pơlê xuân châ rơpo\ng rak vế a kơpong tơnêi ki nếo.

‘’Têt xuân môi tiah a pơlê xiâm há, kuăn ‘ne\ng tơku\m tu\m, kơdrâm mơngế, pêi cheăng kâ hơngế vêh trâm nôu pâ tối cho kâ Têt. A pơlê mê ai hên leh ăm vâi krâ troh sôk ro. Hâi Têt hmâ a kơpong pơlê a kố ai môi hâi tơdah Têt lo hơnăm nếo, kâ Têt tơku\m sôk ro ‘nâng, hâi ki mê lo a hngêi hôp tơchuôm pơlê, mâu tăm mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong, mâu khu cheăng ki pro nho\ng o tơku\m po ăm vâi krâ sôk ro Têt, kâ Têt klêi mê chôu on xah hêi, hơdruê xuâng’’.

Ôh tá xê to [a\ rơpo\ng jâ H’ A Ly Êban lơ rơpo\ng Quyết Văn Khiêm, tơdroăng tơdah Têt xuân dế po rơdâ pêng păm to tơdroăng sôk suâ, phiu niu lâp [uôn Ea Mar kố.

Pôa Phạm Thanh Bình, kăn pơkuâ [uôn Ea Mar tối ăm ‘nâi, pơlê nôkố ai 215 rơpo\ng [a\ 800 pơ’leăng mâ mơngế, ki hên cho pêi chiâk deăng, pêt loăng plâi kâ [a\ păn mơnăn mơnôa rêm rơpo\ng.

Mâu hơnăm hiăng hluâ, châ tơmâng to\ng kum dêi Đảng, tơnêi têa [a\ khu kăn pơkuâ cheăm, vâi krâ mâu hdroâng kuăn ngo kơhnâ pêi cheăng kâ, mơnhông mơdêk cheăng kâ. Ki rơhêng vâ tối, tung roh Têt, kuăn pơlê đi đo châ tơmâng to\ng kum dêi mâu ngế ai hiâm mơno hơ-ui kum [a\ khu mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong pro đông tung pơlê.

‘’Tung roh Têt Lo hơnăm nếo ai mô đo#i veăng [a\ kuăn pơlê vâ tơku\m po tơdah rơnó Hơngui [a\ gâk kring tíu tơkăng kong. Têt châ tơku\m po a hngêi hôp tơchuôm ki hên cho pơlê tơku\m laga mơhnhôk kuăn pơlê sôk ro kâ Têt. Pak^ng mê, châ hên khu cheăng a peăng hdroh [a\ mâu khu tê mơdró ki ai hiâm mơno hơ-ui kum hơbruô kơxuô kế tơmeăm khoăng ăm rơpo\ng kơtiê, kuăn ‘ne\ng mâu rơpo\ng kơtiê, rơpo\ng pá puât’’.

Tơdah Têt Lo hơnăm nếo, kâ Têt tơku\m cho roh vâ mâu khôi túa le\m tro mâu hdroâng kuăn ngo châ mơhno nhên má môi. Jâ Nguyễn Thị Hạnh, kăn pơkuâ hnê ngăn chi [o# [uôn Ea Mar tối ăm ‘nâi, tung pơlê ai 6 hdroâng kuăn ngo, cho M’nông, Jarai, Rơđế, Lếo, Xuăn [a\ Mường rơtế rêh ối.

A mâu roh leh Têt, ki má lối cho tung mâu tơdroăng pêi cheăng pơlê pơla, mơngế hdroâng kuăn pơrá veăng ai mâ kơdrâm, vâi xâp mâu hmân ếo dêi hdroâng kuăn ngo tơná, rơtế veăng mâu tơdroăng pêi cheăng tơchuôm, pro chiâng sôk ro:

‘’A [uôn Ea Mar kố mê kơdrâm hdroâng kuăn ngo [a\ mâu khôi túa le\m mê pơrá châ rak vế, ki má lối a mâu roh môi tiah hâi leh, Têt, hâi leh to\n chêng tơgôu koăng dêi hdroâng kuăn ngo môi tiah xối xeăng kleăng kơneăng têa, xối a tơnâp kiâ, xối pâ pêi lo châ hên kế tơmeăm khoăng, tối tơchuôm cho mâu hâi leh mê mâu hdroâng kuăn ngo a pơlê pơrá veăng ai mâ kơdrâm. Vâi sôk ro, hdroâng kuăn ngo ki lâi sâp dêi hmân ếo hdroâng kuăn ngo ki mê, vâi rơtế troh veăng leh rơtế [a\ pơlê’’.

Ôh tá xê to veăng mơnhông cheăng kâ, tơniăn tơdroăng rêh ối, mâu rơpo\ng kuăn pơlê mơngế hdroâng kuăn ngo xe\n ối lo ing tíu ê ối djâ mâu khôi túa le\m dêi hdroâng kuăn ngo tơná, kơpong pơlê dêi tơná rak vế [a\ mơnhông a kơpong tơnêi nếo.

Drêng tơdroăng tơdah sôk ro dêi rơnó Hơngui, mâu khôi túa le\m tro mâu hdroâng kuăn ngo rơtế dêi rơpó chiâng môi um méa Hơngui le\m ro sôk xuâ a tíu tơkăng kong Tây Nguyên./.

            H’Xíu chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng