Kot mâ hơnăm 1943, tung môi rơpo\ng kơtiê, ai 4 ngế nho\ng o a Kông Chro, kong pơlê Gia Lai, inâi cho Krung Dăm Veo, ối khe#n cho Y Veo hiăng trâm hên tơdroăng ki ôh tá mơhúa. Tá hâi châ 10 hơnăm, nôu hlâ lêk, ngế pâ tro khu xâ Pơhlăng rup, mê nho\ng o dêi Krung Dăm Veo đi đo trâm tơdroăng ki xahpá, ôh tá ai kơbố păn roăng, athế mơ-eăm xêh tung tơdroăng cheăng rêm hâi, rêh ối [ă tơdroăng ki xơpá pá kâi tối.

Rêm hâi, hlo mâu rơpo\ng [ă pơlê tro khu xâ Pơhlăng ‘nêk mơ’nêa, pro tuăn hiâm hêng hôu kơ khu xâ rế ó tung tuăn hiâm dêi Krung Dăm Veo. Drêng châ 12 hơnăm, Y Veo trâm kăn [o# Khu tối tơbleăng tơdroăng tơleăng le\m, châ ‘nâi ple\ng tung tuăn hiâm [ă tiô mố đo#i Việt Nam pro kăch măng. Ngế ki kuăn tê nôu roh mê hiăng kơhnâ khât, [e#ng [eăn, châ kăn [o# loi tơngah pơcháu hnoăng cheăng lăm tơpui tối tơdroăng, rak vế, kơtoâ pơkí kăn [o# ki pêi cheăng tung khu xâ. Pôa Y Veo tối:

‘’Hâi ki mê nah, khu xâ Pơhlăng troh a lâi, pro chiâng ai tơdroăng ki châi heăng troh a mê, chôu kuât, ‘nhiê hngêi, ‘nêk mơ’nêa kuăn pơlê ki le\m, malối mot tung rơnó poê báu xo kế tơmeăm, pơklât thế khu kơnốu pro têk, ôh tá ăm ối a hngêi pêi pêt kế tơmeăm, khu rơtăm ai ivá athế lăm pro lêng tâi tâng mâu tơdroăng ki mê pơrá pro pá ăm tâi tâng Tây Nguyên’’.

Pôa Krung Dam Veo [ă dêi cháu

15 hơnăm, Krung Dăm Veo chiâng ngế ngoh mố đo#i, ối tung tíu cheăng 50, khu pơkuâ ngăn lêng kong pơlê Gia Lai. Drêng mơjiâng Kuân khu 6, hdrối nah mê cho mâu kong pơlê Lâm Đồng, Dak Lak, Bình Thuận, Ninh Thuận [ă mâu iâ peăng kơnho\ng dêi kong pơlê Đồng Nai, Krung Dăm Veo châ pơcháu ăm pêi hnoăng cheăng B Trưởng dêi môi tíu cheăng ối tung Sư đoàn 321, Kuân khu 6, veăng hên roh tung rôh tơplâ a mâu tíu Tây Nguyên.

Hơnăm 1961, drêng hiăng châ 18 hơnăm, Krung Dăm Veo sôk ro châ mot Đảng Ko\ng san Việt Nam. Lăm tơplâ, tro rong tâi châ, hơnăm 1967, pôa athế lăm troh a peăng kơnho\ng pơlât [ă hriâm tâp. Troh hơnăm 1972, pôa vêh ngi Gia Lai, veăng tung mâu rôh tơplâ xâ a Tây Nguyên, tá troh hâi châ tơleăng le\m. Hơ’muăn tối mâu tơdroăng ki chôu vế rôh khên tơnôu tung rôh tơplâ xâ Mih to\ng xo dêi tơnêi têa, pôa Krung Dăm Veo hâk tơngăm khât:

‘’Hâi lơ 20 khế 3 hơnăm 1961 á châ mot Đảng Ko\ng san Việt Nam. Kố cho tơdroăng ki sôk ro khât, phiu niu cho hơnăm 1965 á châ diâp Mê dái Lêng khên tơnôu ối má 2, [ă á tơdroăng mê gá kal khât xua pôa Hồ k^ inâi diâp ăm, cho tơdroăng ki sôk ro má môi dêi môi ngế pro kăch măng. Klêi kơ’nâi hâi tơleăng le\m mê sôk ro nếo cho pôa Nguyễn Minh Triết troh pôu a hơnăm 2009, drêng mê nah, pôa dế pro kăn xiâm hnê ngăn tơnêi têa, tung rôh lăm pôu kong pơlê Gia Lai hiăng mot pôu tung hngêi. Châ trâm pôa cho tơdroăng ki sôk ro khât, châ rup ko\ng, sôk ro khât’’.

Pôa Krung Dam Veo hơniâp ro [ă dêi kuăn cháu

Klêi kơ’nâi châ tơleăng le\m tâi tâng peăng hdroh, pro tơnêi têa tơru\m chiâng môi hơnăm 1975, Krung Dăm Veo veăng pêi hên tung tíu cheăng, sap ing tơdroăng cheăng Đoân, khu ngăn kuăn pơlê pêi chiâk deăng, troh tơdroăng hnê mơhnhôk. Cho ngế dêi tơdroăng cheăng, ki lâi, pôa xuân mơ-eăm pêi klêi hnoăng cheăng tơná.

Klêi pro kăn pơkuâ hnê ngăn Đoân droh rơtăm kong pơlê Gia Lai, pôa tro hnoăng cheăng cho kăn hnê ngăn kuăn pơlê pêi chiâk deăng, châ [lêi chiâng kân má môi dêi pôa cho hiăng tơku\m khu droh rơtăm mơhno\ng pleăng dêi hnoăng cheăng, po pông lối 23 rơpâu ha klâng, po rơdâ mâu nông trường pêt chế Bàu Cạn, Biển Hồ [ă hên ki ê, mơhnhôk vâi krâ nho\ng o Bơhnéa, Jarai lăm pro pơlê nếo, hnê mơhno túa pêi chiâk pêi deăng, păn mơnăn mơnoâ, pêt báu klâng. Kơnôm ti mê, tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ nho\ng o rế hía rế hluăn ing kơtiê [ă hbrâ rơnáu tuăn hiâm tiô pôa, môi tuăn [ă hên troăng hơlâ dêi Đảng, dêi Tơnêi têa.

Drêng châ xing xoăng hnoăng cheăng cho kăn pơkuâ khu hnê mơhnhôk cheăng kong pơlê Gia Lai, pôa mơhno\ng pleăng dêi tuăn hiâm, kum vâi krâ nho\ng o hdroâng kuăn ngo ‘nâi nhên tuăn hiâm ki 'mêi dêi khu Fulro ki rêh ối a kong têa ê vâ pro tơ’nhiê pơlê pơla, tơnêi têa. Hên hơnăm hlối, xua ai tối cho ‘’Tơnêi têa Tin lành Đêga’’, mê pôa djâ kuăn pơlê pro tơ‘nhiê lôi mâu tơdroăng tơmiât ki ôh tá tro, klâi pêi cheăng, mơhnhôk, tơpui tối ‘mêi Đảng, Tơnêi têa, tah lôi tơdroăng pơlông djâ vâi krâ nho\ng o tríu tơtrâ, pro ôh tá tơniăn ‘na tơdroăng kal kí, pro tơklâ khu tơru\m hdroâng kuăn ngo tung kơpong tơnêi Tây Nguyên.

Ôh tá tối hâi măng, kong tô lơ kong mêi, pôa rơtế [ă khu kăn [o# lăm troh a pơlê, cheăm, lăm troh a mâu tíu ki xiâm ‘na tơdroăng ki ôh tá tơniăn a Gia Lai vâ hnê tối ăm vâi krâ nho\ng o mâu tơdroăng pro ki ôh tá tro dêi khu ‘mêi tơtrâ tơnêi têa [ă mơhnhôk châ hên ngế ki hdrối mê hía nah pro tơdroăng ôh tá tro vêh tơru\m dêi [ă rơpo\ng hngêi, tơdjuôm ivá mơnhông mơdêk cheăng kâ, mơjiâng pơlê, cheăm.

Pôa Roma, kăn [o# Khu hnê mơhnhôk cheăng Đảng tơring Đăk Đoa, kong pơlê Gia Lai, tối:

‘’Kuăn pơlê hâk tơngăm khât kơ pôa Veo, môi ngế đảng viên hơnăm hiăng krâ châ kuăn pơlê loi tơngah, cho ngế ki hriâm hên, ‘nâi trâu, a chê [ă kuăn pơlê. Pôa kơhnâ khât tung tơdroăng veăng mơjiâng Đảng, khu kăn pơkuâ [ă tá tuăn hiâm, ai pơxúa khât. Rêm tơdroăng cheăng kân k^n a tơring, cheăm pôa pơrá tơmâng ngăn, hnê mơhno. Rơpo\ng pôa xuân djâ troăng a hdrối, kuăn ‘ne#ng pơrá châ hriâm tâp troh tui lui’’.

Troh nôkố, hiăng 75 hơnăm, maluâ hơnăm hiăng hên, ivá pá kâi hro, tíu ki tro rong tung châ chăn nôkố gá vêh châi nếo, prôk lăm tơpá khât, la [ă tuăn hiâm dêi môi ngế đảng viên kơhnâ, 57 hơnăm ối tung Đảng, pôa xuân ôh tá la lâi pơtê. Pôa Y Veo tối tiah kố: ‘’Pơlê, cheăm ối kơtiê, kuăn pơlê ối xơpá mê ngế đảng viên tiah lâi chiâng pơtê’’.

Xua tơdroăng ki mê, pôa pơtối hnê tơbleăng, mơhnhôk kuăn pơlê mơnhông mơdêk cheăng kâ, tah lôi khôi túa tơlá ôh tá tro, mơjiâng tơdroăng rêh ối nếo, hnê tối kuăn cháu hriâm tâp, pôi tá ví hnoăng cheăng pro mố đo#i, pôi tá pro mâu tơdroăng ki ôh tá tro [ă luât hiăng hnê. Pôa Y Veo tối:

‘’Drêng hiăng châ 60 hơnăm á nếo pơtê cheăng, vêh rêh ối a Plei Piơm. La pơlê, cheăm ối kơtiê, kuăn pơlê ối xơpá tiah lâi hmiân tuăn ối pơtê. Pin cho mơngế đảng viên, á djâ troăng a hdrối, pơtối pơkuâ mâu hnoăng cheăng cho mâu ngế hơnăm hiăng krâ, khu ngăn mố đo#i hơnăm hiăng krâ, mơhnhôk kuăn pơlê mơnhông mơdêk cheăng kâ, pêt kơchâi, pêt kơphế, păn mơnăn mơnoâ, mơhnhôk kuăn ‘ne#ng lăm pro mố đo#i. Xut tah mâu khôi túa tơlá ôh tá tro, mơjiâng tơdroăng rêh ối nếo. Kơnôm mê, Plei Piơm hiăng hơ’lêh, kuăn pơlê tơru\m, ôh tá pro xôi [ă tơnêi têa’’.

Cho đảng viên, Krung Dăm Veo hlê nhên hnoăng cheăng veăng kum mơjiâng khu kăn pơkuâ, ‘mot đảng viên ki nếo, malối cho tung kơpong hdroâng kuăn ngo. Tung pơla pêi dêi hnoăng cheăng [ă tá hiăng troh hơnăm pơtê cheăng, pôa hiăng châ hlo, tơbleăng tối lâm hnê Đảng ăm hên kuăn pơlê ki kơhnâ, ai tơdroăng rêh ối le\m. Jâ H’Vao, môi ngế đảng viên ki nếo a pơlê Plei Piơm, pơlê kân Đăk Đoa, kong pơlê Gia Lai, tối:

‘’Pôa Veo rêh ối sôk ro [ă kuăn pơlê ngin, pôa pơkuâ tâi mâu tơdroăng cheăng ki kân ku\n, đi đo hnê mơhno kuăn cháu tơdroăng ‘ló, cho môi ngế đảng viên kơhnâ. Sap ing tơdroăng ki ‘mot đảng viên ki nếo, pôa kơhnâ khât tâi tuăn hiâm hnê tối vâ ngin châ mot tung khu Đảng, rơtế pôu râng mâu hnoăng cheăng mơjiâng pơlê cheăm, tơnêi têa’’.

Ôh tá kâi riân tâi mâu Mê dái ki kơnía git ki Đảng, Tơnêi têa hiăng diâp ăm ngế kăn [o# hơnăm hiăng krâ hiăng lối 55 hơnăm ối tung Đảng, tơdroăng ki sôk ro dêi pôa cho châ kuăn pơlê loi tơngah. Pôa tối, mê cho tơdroăng ki sôk ro kân má môi dêi môi ngế kăch măng. Pôa Krung Dăm Veo tơxâng cho ngế kuăn Bơhnéa khên tơnôu, tơdrăng, cho tơdroăng ki mơhno tối tuăn hiâm tơdrăng dêi mâu hdroâng kuăn ngo a kong ngo Tây Nguyên [ă Đảng, Pôa Hồ.

A Dơng chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng