Hâi mơ’nui hơnăm Đinh Dậu, toăng rơxế Uaz dêi Khu xiâm pokuâ mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Dak Lak pơto ngin lăm pôu tíu tơkăng kong. Sap ing troăng kân Hồ Chí Minh vêh peăng mâ hâi luô, tơkâ hên chiâk deăng kơphế, tiu [a\ plâi kâ, Đông lêng gâk kring tíu tơkăng kong Thuận An hlo a ngiâ, [a\ hlá cơ khêi hlo\ng tr^ng kơneăng tung dế mơngiơk ngiât dêi kong ngo.

Mơni Têt hiăng troh re\ng tâ a kơpong tíu tơkăng kong. Kơdruôm đông lêng hiăng po văng le\m, [a\ mâu kơnâng [a\ loăng ngiât drêh hiăng châ pôe le\m mơnâ mâ ngăn, kơdrum reăng, kơ’lo loăng ki pro mơnâ mâ ngăn ‘măn le\m tro; [a\ng rôl, chêh chư ‘’Koh mơnê Đảng, sôk ro rơnó Hơngui Mậu Tuất’’, ‘’Rơkâu hơnăm nếo’’ kơtúa le\m krip ing đông troh hngêi hôp tơdjuôm [a\ kơ-[a\ng xối pleăng Tơnêi têa.

Đông lêng gâk kring tíu tơkăng kong Thuận An (Dak Nông) tơku\m séa ngăn tíu tơkăng kong

Ki rơhêng vâ tối, ki xú le\m phá tơ-ê dêi Têt cho kơ-[a\n tơxông ngiât [a\ nhang chôu ngôi kơneăng tung khía xú le\m, pro chiâng tơdroăng xối pleăng phá tơ-ê a kơpong tíu tơkăng kong dêi Tơnêi têa. {inh nhất Trần Quang Quân, roh apoăng tơdah Têt a tíu tơkăng kong, [a\ hnoăng cheăng ‘’păn khu lêng’’ tối ăm ‘nâi: kế kâ, kơchâi kâ hiăng tu\m, chât to ro, khu í peâp châ hr^ng to, 2 kơdroăng păn chu rơtế kơdrum pêt kơchâi drêh tu\m túa.

‘’Roh apoăng kâ Têt tung đông kố mê xuân tâ sôk ro. Ai nho\ng o mâu lêng, kăn [o# [a\ nho\ng o tung kố. Tơdah Têt mê xuân kơpuih văng tung đông, pôe [a\ng rôl, te\m chư, rơnuâ loăng mai, krâ pul on tơhrik. Đoân droh rơtăm tơku\m tơ’noăng ivá, hơdruê xuâng. Đông lêng mê tơku\m po kơtú [along, peăng [along [a\ cheăm Thuận An [a\ mâu tíu cheăng ki pro nho\ng o. Á kuăn vâ pơtroh rơpo\ng á kâ Têt tung kố mê ai đông [a\ nho\ng o, pú hmâ ôh tá khéa klâi ôh. Nôu pâ ối a hngêi kâ Têt sôk ro, mo sêi têi ‘răng ‘’.

Khu mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong Dak Nông lăm séa ngăn, gâk kring tơneăn tíu tơkăng kong

Rơtế [a\ khu lêng séa ngăn dêi Đông lêng gâk kring tíu tơkăng kong Thuận An lăm drô têa ku\n Dak Đam, cho troăng tíu tơkăng kong pơla Việt Nam [a\ Kul, ngin troh lăm pôu tơneăn kơxo# 50/2(3). Thươ\ng tă Nguyễn Xuân Dũng – Cheăng kal kí dêi đông tối ăm ‘nâi, pak^ng hnoăng cheăng pơkuâ, gâk kring kơpong tíu tơkăng kong 11 km, hơnăm 2017, ing tơdroăng tâp hdró tơneăn hiăng kêi đeăng, đông rơtế khu lêng gâk kring tíu tơkăng kong peăng ki achê [a\ kong pơlê Mondulkiri, kong têa Kul đi đo tơru\m séa ngăn, pơkuâ. Roh Têt Lo hơnăm nếo kố, đông kô lăm pôu [a\ xah tơ’noăng ivá, hơdruê xuâng, mơhno hiâm mơno ‘’hơniâp le\m – tơru\m cheăng – tơru\m [a\ mơnhông mơdêk’’.

Lâm hnê chư xua mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong tơru\m [a\ kơvâ hnê hriâm [a\ khu kăn pơkuâ cheăm tơku\m po lâm kuăn pơlê hriâm

{a\ tíu ki pro đông cho cheăm Thuận An, tơring Dak Mil, tung mâu hơnăm hiăng hluâ, đông tơru\m [a\ khu kăn pơkuâ cheăng Đảng, khu kăn pơkuâ cheăm, po rơdâ hên tơdroăng ki pơxúa kum kuăn pơlê mơnhông mơdêk cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla, môi tiah: diâp 15 to ro ăm rơpo\ng kơtiê hơ’lêh dêi pó păn, tơdah kum hên hok tro troh hngêi trung [a\ pơtối kum 2 rơpo\ng hdroâng kuăn ngo ki pá puât. Apoăng hơnăm kố, đông hiăng po 2 lâm hnê chư ăm mâu ngế ki ôh tá ‘nâi chư, [a\ lối 60 ngế hok tro a 2 pơlê Sa Pa [a\ Bù Dak. Thươ\ng tă Nguyễn Xuân Dũng – Cheăng kơvâ kal kí Đông mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong Thuận An mơnhên, roh Têt Lo hơnăm nếo kố tơniăn tung pơlê ôh tá ăm ai rơpo\ng ki lâi kơklêa; tơdroăng tơku\m po kâ Têt thế sôk ro, tơniăn le\m khât ‘nâng.

‘’Ngin tơru\m [a\ cheăm vêh séa ngăn mâu rơpo\ng kơtiê, veăng tơbleăng ăm kong pơlê, mâu râ to\ng kum vâi krâ, ôh tá ăm ai kơbố kơklêa tung roh Têt. {a\ mâu đông kô tơku\m po lăm kơ-êng mâu rơpo\ng ai hnoăng, kơ-êng mơhnhôk mâu tôh ki pơkuâ xêh a tíu tơkăng kong, mâu tôh ki pơkuâ xêh a thôn – pơlê. Ngin pơtroh 5 ngế pơtối chu kâ Têt [a\ vâi krâ a pơlê. Tơku\m po pơtâng tối mơhnhôk [a\ pêi pro mâu hnoăng cheăng ki ê tung pơlê, vâ tơniăn gâk kring ăm kuăn pơlê tung roh Têt’’.

Mơ’nui hơnăm, mơhé tơvâ tơvân tung tơdroăng pêi chiâk deăng, hbrâ rơnáu Têt, laga kơmăng kơdrâm vâi krâ hdroâng kuăn ngo a cheăm Thuận An xuân troh hriâm chư, xua đông gâk kring tíu tơkăng kong tơku\m po hnê. On veăng ngoh Y Nhót [a\ nâ H’Brú a pơlê Sa Pa pơrá ôh tá ‘nâi chư, thế pơtroh dêi kuăn ăm dêi nôu ngăn vâ lăm hriâm. Ko\ng hiăng khăng kơ-uâng xua pêi chiâk deăng, ngoh nâ o râng ko\ng dêi rơpó, mơ-eăm pơtâp chêh chư, mơni hngăm tâ râng ‘nêk. Ngoh Y Nhót tối, on veăng a kơchơ rôe kế tơmeăm Têt ôh tá ‘nâi xêo liăn, rôe phon rơvât kơphế xuân ôh tá ‘nâi rôe phon ki lâi.

‘’Á ôh tá ‘nâi chư ôh tá ‘nâi pơkeăng, hbrâ mơdât pơrea\ng kơphế, tiu. Hriâm vâ ‘nâi túa bro cộng – trừ - nhân – chia drêng á Têt hên kế tơmeăm khoăng ki kố ki mê. Hriâm môi măng t^ng, hiăng ‘nâi kơxo#, chư [a\ ‘nâi bro cộng – trừ - nhân – chia’’.

Lâm [inh yân hok vu\

Pôa Nguyễn Văn Cường – Pho\ hnê ngăn Vi [an cheăm Thuận An, tơring Dak Mil tối ăm ‘nâi, hơnăm kố mơhé pêi lo liăn ki xiâm dêi vâi krâ cho kơphế [a\ tiu la chu kơdroh yă, [a\ tơdroăng to\ng kum dêi đông gâk kring tíu tơkăng kong, tơdroăng rak ngăn, to\ng kum Têt ăm vâi krâ châ tơniăn. Rơtế a mê, khu lêng gâk kring tíu tơkăng kong po rơdâ mâu tơdroăng kum kuăn pơlê xăm kơklêa kơdroh kơtiê, kum vâi o troh a hngêi trung hriâm [a\ hnê chư ăm mâu ngế tá ‘nâi chư, kô kum hên vâ hơnăm kố cheăm Thuận An pêi kêi đeăng tơdroăng mơjiâng thôn pơlê nếo.

‘’Krê ‘na tơdroăng kum ăm vâi krâ nho\ng o kơtiê kâ Têt, cheăm hiăng tơru\m [a\ đông gâk kring tíu tơkăng kong tơpui tơno. Troh nôkố ngin mơhnhôk mâu khu ki to\ng kum vâ rak ngăn kuăn pơlê ai môi rơnó Têt phâi tơtô, ôh tá chiâng lôi, ôh tá ăm kơklêa. Krê rơpo\ng kơtiê [a\ vâ chê kơtiê pơrá ai kơxuô kế tơmeăm khoăng. Châ tơru\m dêi đông lêng gâk kring tíu tơkăng kong [a\ Vi [an cheăm po lâm hnê chư ăm mâu ngế tá ‘nâi chư. Vâ pơtối po lâm đi đo tu\m mơngế troh hriâm cho kal khât dêi mâu mô đo#i ki mơhnhôk, veăng kum’’.

Hyôh kong prâi hngíu hngo hâi mơ’nui hơnăm, kong ngo tíu tơkăng kong Dak Nông ai to inôa, chiâng tíu ki tơtô [a\ tơviah le\m a kơpong tíu tơkăng kong Tơnêi têa. Tíu kố, mâu mô đo#i gâk kring tíu tơkăng kong Dak Nông hiăng rơtế [ă vâi krâ mâu hdroâng kuăn ngo kâ Têt re\ng tung tơdroăng ki sôk ro păng ‘nâng. Têk tơ’lo drôu hơngui pêng păm tơdroăng nhua#m pâ khu lêng – kuăn pơlê, mâu lêng đông gâk kring tíu tơkăng kong, khu tê mơdró Thuận An rơtế [ă kuăn pơlê mot hơnăm nếo Mậu Tuất mơ-eăm rak tơniăn hnoăng pơkuâ tíu tơkăng kong tơnêi têa, xăm kơklêa kơdroh kơtiê, mơdêk ăm kuăn pơlê thăm rơkê ple\ng, re\ng kêi đeăng tơdroăng mơjiâng thôn pơlê nếo./.

Quốc Học chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng