Nằm ở nơi biên cương Tổ quốc, xã Hoành Mô sở hữu một kho báu tiềm năng ít nơi nào có được: Khí hậu ôn hòa quanh năm được ví như "Sapa thu nhỏ", cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ cùng bản sắc văn hóa truyền thống độc đáo của 3 dân tộc anh em Dao, Tày, Sán Chỉ.

Trao đổi về định hướng phát triển, ông Hoàng Kiên Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Hoành Mô cho biết, ngay tại Đại hội Đảng bộ xã lần thứ nhất nhiệm kỳ 2025 - 2030, địa phương đã xác định mũi nhọn chiến lược là phát triển du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm, mạo hiểm và đặc biệt là du lịch chữa lành.

"Chúng tôi đang sở hữu những điểm đến rất giàu tiềm năng như khu du lịch vườn hoa Cao Sơn, hay đỉnh Cao Ly cao 1.118 mét cực kỳ thích hợp cho du khách trải nghiệm săn mây. Tỉnh và xã đang tập trung mọi nguồn lực để biến những lợi thế thiên nhiên sạch, mát, trong lành này thành sản phẩm du lịch hút khách" - Ông Trung chia sẻ.

Đến với Hoành Mô, hành trình của du khách không chỉ dừng lại ở việc ngắm cảnh mà còn là chuỗi trải nghiệm đánh thức mọi giác quan. Đó là thưởng thức các món ăn đặc sản đậm đà hương vị bản địa như ngan đen, cá tầm nước lạnh nuôi tại khe, rau xanh vùng cao; hay khám phá thác Khe Tiền 3 tầng ẩn khuất sau rừng già – nơi bảo tồn các loài thảo dược quý hiếm như lan kim tuyến, thất diệp nhất chi hoa. Ngoài ra, di tích lịch sử danh thắng cấp tỉnh Cao Ba Lanh hùng vĩ cũng là điểm đến không thể bỏ qua.

Niềm tự hào lớn nhất của du lịch Hoành Mô vừa diễn ra tưng bừng vào ngày 20/5 vừa qua (tức mùng 4/4 âm lịch), đó chính là Lễ hội Kiêng Gió năm 2026. Đây là tập tục tín ngưỡng lâu đời độc đáo của người Dao Thanh Phán, phản ánh khát vọng cầu mong mưa thuận gió hòa, làm chủ thiên nhiên và đã vinh dự được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Vào ngày này, đồng bào nơi đây chủ động gác lại mọi việc đồng áng, nương rẫy để mở cửa đón Thần Gió vào nhà mang theo may mắn và cùng nhau trẩy hội. Năm nay, ngày hội càng thêm phần kịch tính với chuỗi hội thi văn hóa ẩm thực và thủ công truyền thống lần đầu tiên được tổ chức quy mô:

Hội thi xào phở: Món ăn đặc trưng gắn liền với các phiên chợ vùng cao Đồng Văn cũ. Các đội thi đại diện cho cộng đồng Tày, Sán Chỉ, Dao Thanh Y và Dao Thanh Phán đã so tài từ khâu tráng bánh phở bằng bếp củi đến chế biến. Kết quả, đội Sán Chỉ đã xuất sắc giành giải Nhất với ý tưởng trang trí công phu mang chủ đề "Đêm trăng Cao Ly".

Hội thi thêu họa tiết phục trang: Trong thời gian khống chế nghiêm ngặt chỉ 15 phút, các cô gái Dao Thanh Phán đã phô diễn những đường thêu cực nhanh, khéo léo và chính xác, thể hiện kỹ năng dệt may thủ công tài hoa được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Không khí ngày hội càng thêm thắt chặt tình đoàn kết khi có sự góp mặt giao lưu của đoàn nghệ thuật đến từ Khu Phòng Thành (Quảng Tây, Trung Quốc). Sự kiện cũng lồng ghép lễ công bố quyết định công nhận 26 cây Di sản Việt Nam trên địa bàn xã, các trò chơi dân gian và khu trưng bày sản phẩm OCOP đặc sản vùng biên nhằm kích cầu du lịch mùa Hè - Thu năm 2026.

Không dừng lại ở những thành công bước đầu, chính quyền xã Hoành Mô đang tích cực chuẩn bị cho một lễ hội độc đáo khác sẽ diễn ra vào tháng 9 tới: Hội thi "Nữ hoàng Bí ngô". Đây là sản phẩm du lịch sinh thái mới lạ, gắn liền với mô hình phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại địa phương.

Nói về ý tưởng độc đáo này, ông Hoàng Kiên Trung, Phó Chủ tịch UBND xã hào hứng cho biết:

"Để tôn vinh các sản phẩm nông nghiệp, chúng tôi đã nhập thử nghiệm giống bí ngô khổng lồ từ nước ngoài, có quả đạt trọng lượng tới 96 kg. Xã đã phát giống cho 22 thôn bản gieo trồng để chuẩn bị cho hội thi vào tháng 9 năm 2026. Các quả bí khổng lồ sẽ được đưa lên kiệu để chấm điểm về thẩm mỹ và trọng lượng. Những quả ngoài hội thi đạt từ 20kg trở lên sẽ được vườn hoa Cao Sơn thu mua lại với giá 60.000 đồng/quả để phục vụ du khách tham quan, chụp ảnh."

Bằng việc khơi thông các điểm nghẽn cơ chế và chủ động phát huy tối đa các giá trị văn hóa, nông nghiệp bản địa, Hoành Mô đang từng bước chứng minh rằng: Sức mạnh của một vùng đất du lịch không chỉ nằm ở tài nguyên sẵn có, mà nằm ở tư duy đổi mới và khát vọng định hình thương hiệu từ chính bản sắc của mình.
Thông tin có trong Chương trình Đại Gia đình các Dân tộc Việt Nam (đã phát sóng ngày 26/5/2026)