Giữa những thửa ruộng bậc thang uốn lượn theo sườn núi, bản Lao Chải 1, xã Khun Há, tỉnh Lai Châu hiện lên bình yên với những ngôi nhà trình tường, hàng rào đá và không gian đậm chất văn hóa của người Mông.

Thay vì sao chép mô hình du lịch của nơi khác, người dân nơi đây lựa chọn phát triển du lịch từ chính những giá trị truyền thống của cộng đồng. Tre, gỗ, đá, hạt dẻ rừng hay quả thông khô được tận dụng để trang trí từ cổng bản đến từng ngôi nhà, tạo nên nét riêng độc đáo cho điểm đến.

Theo anh Lù A Nhà, một hộ làm homestay tại bản Lao Chải 1, việc sử dụng các vật liệu tự nhiên từ rừng để trang trí giúp bản làng giữ được nét mộc mạc, khác biệt và thu hút du khách.

Không chỉ gìn giữ cảnh quan, phụ nữ Mông ở Lao Chải 1 vẫn duy trì nghề thêu truyền thống. Những bộ váy áo, khăn thổ cẩm hay sản phẩm lưu niệm thủ công không chỉ phục vụ sinh hoạt thường ngày mà còn trở thành sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Chị Lù Thị Pàng cho biết, cùng với việc học cách làm du lịch, phụ nữ trong bản vẫn duy trì công việc thêu thùa hằng ngày như một cách gìn giữ nghề truyền thống được truyền lại từ nhiều thế hệ.

Du lịch cộng đồng không chỉ mang lại thêm thu nhập mà còn giúp người dân thêm tự hào về văn hóa dân tộc mình. Tại Lao Chải 1, trang phục truyền thống vẫn được mặc thường xuyên, các phong tục, tập quán được duy trì trong đời sống hằng ngày.

Theo anh Cứ A Chu, Bí thư Chi bộ bản Lao Chải 1, địa phương luôn vận động người dân vừa phát triển kinh tế, chỉnh trang cảnh quan để đón khách, vừa bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, tránh nguy cơ mai một bản sắc dân tộc.

Không chỉ Lao Chải 1, nhiều bản làng khác của Lai Châu cũng đang phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa. Ở Sin Suối Hồ, đồng bào Mông giữ gìn những con đường địa lan và chợ phiên vùng cao; tại bản Thẳm, người Lự bảo tồn nghề dệt thổ cẩm và những ngôi nhà sàn cổ; còn ở Vàng Pheo hay Sì Thâu Chải, du khách được trải nghiệm những nét văn hóa đặc sắc của người Thái và người Dao.

Mỗi bản làng mang một sắc màu riêng nhưng đều có chung hướng đi là phát triển du lịch dựa trên chính những giá trị văn hóa cốt lõi của cộng đồng.

Để hỗ trợ người dân phát triển du lịch cộng đồng, những năm qua, chính quyền địa phương đã đầu tư cơ sở hạ tầng, chỉnh trang cảnh quan và hỗ trợ các hộ dân nâng cấp cơ sở lưu trú. Lao Chải 1 hiện đã được công nhận là bản du lịch cộng đồng OCOP 3 sao.

Du lịch Lai Châu đang ghi nhận sự tăng trưởng tích cực. Nếu năm 2025 địa phương đón gần 1,5 triệu lượt khách thì chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026 đã đón hơn 720 nghìn lượt khách, đạt gần 45% kế hoạch năm.

Theo ông Trần Mạnh Hùng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu, thời gian tới ngành du lịch sẽ tiếp tục đa dạng hóa các sản phẩm du lịch cộng đồng, tăng cường trải nghiệm văn hóa dân tộc và đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá, giới thiệu điểm đến.

Giữa nhịp sống hiện đại, những bản làng vùng cao Lai Châu vẫn bền bỉ gìn giữ tiếng khèn, điệu xòe, nghề dệt thổ cẩm và nếp nhà truyền thống. Chính những giá trị nguyên bản ấy đang tạo nên sức hút riêng cho du lịch Lai Châu, nơi du khách không chỉ tìm đến để ngắm cảnh mà còn để cảm nhận chiều sâu văn hóa của các dân tộc nơi đại ngàn Tây Bắc.