Lâu nay, nhắc đến phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), nhiều người vẫn nghĩ về những bóng hình lặng lẽ gùi lưng trên nương rẫy hay nhẫn nại bên bếp lửa. Thế nhưng, đến tỉnh Đồng Nai hôm nay, bức tranh ấy đã đổi khác. Những người mẹ, người chị không chỉ giỏi làm kinh tế mà còn đang từng bước xác lập vị thế tự chủ, phá vỡ định kiến giới và trở thành những "thủ lĩnh" bảo vệ tổ ấm của chính mình trong kỷ nguyên số.

Chiếc smartphone giúp phụ nữ hiểu biết pháp luật

Tại xã Đăk Ơ, tỉnh Đồng Nai, phụ nữ đồng bào S’Tiêng đang tự trang bị cho mình một "lá chắn" vững chắc. Vũ khí của họ nằm ngay trên chiếc điện thoại thông minh. Thông qua Cuộc thi trực tuyến "Phụ nữ Đăk Ơ tìm hiểu kiến thức về phòng, chống xâm hại trẻ em", việc phổ biến pháp luật không còn thụ động chờ đến các buổi họp bản.

Chỉ cần tranh thủ 15 phút nghỉ ngơi dưới bóng râm nương rẫy, hay lúc quây quần bên hiên nhà buổi tối, chị em lại mở điện thoại làm trắc nghiệm. Họ học cách nhận diện thủ đoạn dụ dỗ trên không gian ảo, trang bị kỹ năng tự vệ cho con, và thuộc lòng số Tổng đài quốc gia 111 để tố giác tội phạm. Cuộc thi đã thu hút đông đảo hội viên tham gia, minh chứng cho sức hút từ cách làm mới mẻ này.

Chị Vũ Thị Nguyệt, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) xã Đăk Ơ, tự hào chia sẻ: "Việc tiếp cận chuyển đổi số không những giúp chị em nắm bắt thông tin chính thống từ địa phương, mà còn rèn kỹ năng sử dụng dịch vụ công hay cài đặt các phần mềm hữu ích".

Đồng tình với quan điểm này, Tiến sĩ tâm lý Lý Thị Mai khẳng định, học hỏi công nghệ là con đường tất yếu: "Trong thời đại số, mọi thứ thay đổi chóng mặt. Nếu người mẹ không chịu học, không biết dùng smartphone thì làm sao theo sát và bảo vệ con mình trước cạm bẫy vô hình? Chìa khóa duy nhất là phải học thêm". Rõ ràng, khát vọng vươn lên và tình mẫu tử chính là động lực lớn nhất để phụ nữ vùng cao hội nhập số.

Vận động thay đổi tập quán chăm sóc sức khỏe sinh sản

Không chỉ đối mặt với nguy cơ trên mạng, phụ nữ DTTS còn phải đối diện với lằn ranh sinh tử từ những nếp nghĩ cũ. Thói quen tự sinh con tại nhà bên bếp lửa, hay cắt rốn bằng dao, bằng nứa đã từng là nỗi ám ảnh dai dẳng. Tuy nhiên, tại phường Phước Bình (Đồng Nai), nỗi sợ hãi ấy đang bị đẩy lùi bởi những bước chân không mỏi của mạng lưới y tế cơ sở và cán bộ Hội Phụ nữ.

Chị Thị Duyên, một sản phụ tại khu phố Bình Minh, xúc động kể: "Trước đây tôi chưa biết nhiều, giờ được cán bộ y tế đến nhà tư vấn, tôi sẽ đi khám thai, siêu âm và đến bệnh viện uy tín để sinh con cho an toàn. Trong lúc mang thai hay sau khi sinh 3 tuần, trạm y tế vẫn luôn xuống tận nhà chăm sóc".

Để có được sự chuyển biến đó, ngành y tế đã không đơn độc. Bám sát mục tiêu chăm lo sức khỏe sinh sản thuộc Dự án 8, cán bộ Hội LHPN đã hóa thân thành người "mở đường", lội suối băng rừng, dùng chính ngôn ngữ bản địa để thuyết phục người chồng, người mẹ chồng từ bỏ hủ tục. Sự phối hợp nhịp nhàng này đã tạo nên "tấm khiên" vững chắc, bảo vệ trọn vẹn "quyền được làm mẹ an toàn".

Bình đẳng giới bắt đầu từ chia sẻ việc nhà

Sức khỏe được chăm lo, tri thức được mở mang, phụ nữ Đồng Nai đang tiến tới mục tiêu lớn lao hơn: Giải quyết nạn tảo hôn và xây dựng bình đẳng giới thực chất.

Tại các Câu lạc bộ "Thủ lĩnh của sự thay đổi", những bé gái vùng cao không còn rụt rè. Các em tự tin diễn kịch truyền thông, dõng dạc nói "Không" với nạn tảo hôn và việc bỏ học giữa chừng.

Song song với việc bảo vệ trẻ em gái, các cấp Hội Phụ nữ Đồng Nai xác định, "bình đẳng giới" phải được vun đắp từ chính góc bếp. Định kiến "việc nhà là của đàn bà" đã tước đi cơ hội phát triển của phụ nữ. Để chị em có 15 phút thảnh thơi học dùng điện thoại hay tham gia sinh hoạt cộng đồng, rất cần người đàn ông sẵn lòng xắn tay áo nấu cơm, bế con.

Bà Bùi Thị Hạnh, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Đồng Nai, nhấn mạnh: "Để lan tỏa thông điệp chia sẻ trách nhiệm, điều quan trọng nhất là phải thay đổi cách nhìn, coi việc vun vén tổ ấm là trách nhiệm chung của tất cả thành viên trong gia đình".

Từ việc làm chủ chiếc điện thoại thông minh, bài trừ hủ tục sinh đẻ, đến việc nam giới chung tay làm việc nhà – những đổi thay của phụ nữ DTTS Đồng Nai đã chứng minh sức sống mãnh liệt của Dự án 8. Khi định kiến bị gỡ bỏ, mỗi nếp nhà vùng cao sẽ thực sự trở thành những tổ ấm tiến bộ, bình đẳng và ngập tràn hạnh phúc./.