Dơ̆ Duh kah mò pàng lơh boh tàm Tuyết Diêm
Thứ bảy, 06:00, 10/10/2026 Cau mblàng K’Hạnh/ Cau cih: Cau lơh broă bal Lê Biết/VOV – Tây Nguyên Cau mblàng K’Hạnh/ Cau cih: Cau lơh broă bal Lê Biết/VOV – Tây Nguyên
VOV.K’Ho- Ƀòn Tuyết Diêm, sàh Xuân Cảnh, càr Dăk Lăk geh lơh tơnggơs bơh bồ rài 19 mờ kis gơs tus tơngai tŭ do. Lòt gan mờr 200 nam, làng bol tiah do kung gam ơm bal tàm ù tiah, tàm ƀòn do nàng sền gàr broă lơh boh ờs mờng. Mờ bè hơ̆ sùm nhai 8 nam he dê pah nam, làng bol tơrgùm wơl tàm Hìu duh khoai ƀòn dê nàng bơyai lơh dơ̆ Lơh Duh kah mò pàng lơh boh. Do là bơhiàn niam chài niam bơnĕ mpồl bơtiàn krơi is ngan, geh sền gàr mờ mblàng lời wơl bơh uă rơnàng mờ là tiah lơh tam klăc bal mpồl bơtiàn.

 Hìu duh khoai ƀòn Tuyết Diêm, sàh Xuân Cảnh, hô hơng ngan tàm Dơ̆ duh kah mò pàng lơh boh. Làng bol tơrgùm wơl tàm hìu duh khoai ƀòn nàng rcang phan, lơh Yàng duh khoai... Cau klau rcang broă chu ñàng, pơdơng bơkào, cê, plai chi; cau ùr rcang sơlào phan ơn pơdơng tus mờ mò pàng lơh boh dê. Tŭ tơl broă lơh neh sir jơh là tŭ broă lơh Yàng duh khoai geh lơh yŭ rơyùm jat bơhiàn ờs mờng bơh yau dê.

 Jat tơl nam mờ ală cau dờng sơnam tàm ƀòn rơwah tiah lơh Yàng duh khoai ai gơ in di pal, mơya sùm geh bơyai lơh tàm tơngai 10 ngai nggùl nhai 8 nhai he dê. Do là dơ̆ nàng oh kòn kòn sau in tơngŏ nùs nhơm ki ngàm tus ală cau lòt lài neh geh dà kơl hề tơnggơs ƀòn, tơnggơs broă lơh boh. Ồng Diệp Thế Sơn, Mpồl atbồ Hìu duh khoai ƀòn Tuyết Diêm, pà gĭt, bơhiàn geh ală rơnàng tàm ƀòn tàm pơrdờn sền gàr:

"Bơhiàn lơh Yàng ngan ngồn là làng bol lơh is blơi is phan ơn pơdơng, chu ñàng, cê, plai chi nàng lơh phan ơn pơdơng duh khoai ai Yàng Thành hoàng Bổn xứ in- cau geh dà kơl hề tơnggơs, jơm glòm, sền gàr làng bol”.

  Nàng geh ngai Dơ̆ duh kah mò pàng lơh boh, Mpồl atbồ Hìu duh khoai ƀòn ñă ntào rcang broă phan ơn pơdơng. Làng bol lơh boh pơgồp bal dà kơl hề, pơgồp bal phan bơna. Tŭ do, cau lơi kung rơndăp broă lơh tus tàm Hìu duh khoai ƀòn nàng chu ñàng tàm tiah duh khoai ală cau neh geh dà kơl hề lơh geh broă lơh boh mờ jơh ală nùs nhơm ki ngàm. Dơ̆ duh kah mò pàng lơh boh geh bơyai lơh tàm tơngai trồ tiah neh sơnđờm geh mìu, kàl lơh boh gơ lơh bè neh jơh. Den tàng, làng bol lơh boh tơrgùm wơl tàm Hìu duh khoai ƀòn gal ngan mờ sền bè ngai chờ kwơ màng bơh ƀòn boh dê. Dùl nă làng bol ƀòn Tuyết Diêm pà gĭt:

"Ồng mò he đơs là “sa plai kah cau tam chi”. Ală cau neh lơh geh ƀlàng boh, bơt bơtàu geh mờ lời wơl ai he in geh broă lơh nàng drơng rài kis”.

  Tàm rài kis làng bol Tuyết Diêm dê, broă lơh boh ờ mìng là broă lơh lơm mờ gam lơh geh tai kir sơnrai, bơhiàn mờ bơta tam klăc bal mpồl bơtiàn. Jat sră nggal kah yau, ƀòn lơh boh tơnggơs nam 1832. Bơh dà hăng tiah bŏ Cù Mông, làng bol lơh geh broă lơh boh, lời wơl broă lơh lơh gơlik boh mờ tê bơh uă rơnàng dê.

Mờr 200 nam lòt gan, broă lơh boh bal mờ ală jơnau yal bè tiah Cù Mông kung gam geh mblàng lời wơl, tàm hơ̆ geh jơnau “Boh Cù Mông 30 đông dùl gar”. Ală rơnàng kir sơnrai hơ̆ lơh geh bơta kwơ is ngan bơh ƀòn lơh boh dê, pờ geh gùng lòt bơtàu tơnguh bơh dùl phan bơna broă lơh sa suơn sre gơ gơs phan bơna niam chài, lòt nhơl. Jat hơ̆, năc lòt nhơl ờ mìng sền gĭt broă lơh boh lơm mờ gam jòi gĭt kah yau ƀòn lơh boh, hìu duh khoai ƀòn mờ dơ̆ duh kah mò pàng lơh boh. Do kung là pơlam gùng dà geh Rơndăp broă lơh bơtàu tơnguh li la phan bơna boh Tuyết Diêm, bơh broă lơh bơtàu tơnguh Liên hiệp quốc UNDP Việt Nam dê dong kờl, kơlôi sơnơng lam lơh.

 Mò Trần Thị Lan, cau gĭt wă jrô mpồl UNDP Việt Nam pà gĭt:

 "Tŭ do, bol añ gam pơgồp bal mờ gơnoar atbồ sàh nàng ràng tơlik mờ yal tơngĭt phan bơna ai làng bol in. Bol añ rơ̆p pơnđơl pràn lơh ngan ai tơlik pơgăp 15 phan bơna bơh broă lơh boh dê. Ală bơta lơi gơ jat bal mờ mò pàng lơh broă, bol añ rơ̆p cèng tus ràng tơlik. Bơdìh hơ̆, bol añ rơ̆p ràng tơlik ală dơ̆ lòt nhơl, gơl gùng, phan bơna lòt nhơl halà ală tiah tus sơn rờp ai năc tàm tiah do in. Bol añ rơ̆p lơh dùl anih tờm yal tơngĭt lòt nhơl sơn rờp bơh ƀòn dê. Tŭ năc tus, bol añ rơ̆p yal tàm do geh ală dơ̆ lòt nhơl, gơl gùng niam lơi, lòt tiah lơi, sa tiah lơi mờ ơm bĭc mbè lơi?

  Bơh dùl broă lơh sa ờs mờng, Tuyết Diêm gam geh tŭ tơngai niam yal jơnau yal bè ù, dà, tơngai, gar boh mờ ală cau neh rềp mềr bơh mờr 200 nam. Tŭ phan lời wơl broă lơh boh geh tơmŭt tàm ală dơ̆ lòt nhơl, làng bol sơlơ pal gĭt wă gàr geh ù tiah lơh broă, kir sơnrai mpồl bơtiàn mờ ală broă lơh niam chài neh geh tàm pơr dờn.

 Dơ̆ duh kah mò pàng lơh boh tài bơh hơ̆ ờ mìng là dơ̆ kah kơlôi mò pàng lơm mờ gam dong mpồl bơtiàn sền gĭt ală bơta kwơ gam geh nàng sền gàr mờ tàm pơr dơn wơl ai rơnàng tơnơ̆ do in. Tŭ cau lơh boh gơ gơs cau tờm yal jơnau bơh he dê, phan lời wơl hơ̆ sồng mơlà làng geh prap gàr, mơlà nàng gơ gơs bơta pràn ai broă lơh sa tŭ do in.

Cau mblàng K’Hạnh/ Cau cih: Cau lơh broă bal Lê Biết/VOV – Tây Nguyên

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC