Tàm dòr bơnơm hờ đah jum măt tơngai măt Mŭt bơnơm A Man dê (gơwèt sàh Tuy An Đông, càr Dăk Lăk) geh dùl tiah ƀồc yau mờ di pơgăp 200 bơtô ƀồc, geh tàm bă ù ơnàng 1 lồ nggùl. Bơh tiah ƀồc yau do gơtùi sền tus jơh dùl ƀòn ơm kis gal ngan mờ tiah ring geh broă lơh sa pas gơs ngan gùt nam tềng jơng bơnơm A Man. Cau lơh broă kơlôi sơnơng niam chài rài lài do là ồng Nguyễn Danh Hạnh pà git: “Tŭ kơlôi sơnơng ù tiah tàm do, bol añ gŏ do là dòr đah măt tơngai mŭt bơh bơnơm A Man dê, sền mù tàm dùl tiah ring den geh gŏ pas gơs ngan, mờ tềng đăp geh dòng dờng. Tiah bơh đang do sền tus niam măt ngan. Jăt cau rài yau đơs, tiah do geh bă ù kwơ màng ngan, gam sơnđan là bơta niam, den tàng cau rơwah tiah do nàng lơh ƀồc tơ̆p cau”.
Tiah ƀồc tàm dòr bơnơm A Man geh 4 bơta rùp tờm, là ƀồc ừn ơseh, ƀồc bơkào sen, ƀồc kơrmai kòp mờ ƀồc rơkàng hìu. Geh ờ uă ƀồc kung gam geh rùp bè ờs, chi bơka, mơya geh uă ngan neh gơtìp but bùi jăt mờ tơngai. Dùl pang sră cih bơh cau lơh broă kơlôi sơnơng cau lơgar Tây là ồng Anbert Laborde geh bơh rài XX đơs là, ală ƀồc ừn ơseh mờ ală ƀồc geh rùp bơkào sen geh gơrềng tus mờ đah jăt yàng Phờk dê. Tàm hơ̆ geh ƀồc bơkào sen là rùp rài bơh cau Phờk. Ƀồc ừn ơseh cèng geh bơta là sơseh cèng huềng soàn cau chơ̆t rê tàm tiah “Đah măt tơngai mŭt niam bơnĕ”.
Ală cau lơh broă kơlôi sơnơng đơs là, geh ờ uă ngan 5 bơta geh sền gròi bè bơta kwơ tàm mpồl ƀồc yau A Man, hơ̆ là tiah niam, rùp rài bơh ală bơtô ƀồc, phan lơh mờ cau geh tơ̆p, geh tơngai lơi… Phó pơgru dờng, Tiến sĩ Bùi Văn Liêm, Phó Kwang lam bồ Anih jòi phan kwơ yau Việt Nam đơs bè ală ƀồc yau do: “Broă jòi sền phan kwơ yau bol añ dê sơnđan do là broă lơh bơtô ƀồc tơrgùm dùl. Broă lơh bơtô ƀồc tơrgùm dùl do mờng geh tàm rài bơh rài XVII tus rài XIX. Do là ală bơta phan yal bè broă tơ̆p jăt bơhiàn, mờ kwơ màng là rài kis lơh sa, phan bơna, niam chài, nùs nhơm, tàm hơ̆ geh bal jơh nùs nhơm pin dờn bơh làng bol lơgar Việt Nam tàm tiah tàm gùl lơgar Việt Nam dê”.
Jòi sền bè niam chài rài lài do tàm ù tiah do pà gŏ: tiah đah jum dà dờng Sông Cái tàm dùl tơngai jŏ neh geh tŭ là tiah tờm lơh broă sră nggal tờm bơh ù tiah Phú Yên bơh rài 17 tus lồi rài 19. Tàm rài yau, tàm tiah do neh geh dùl mpồl cau geh bơngă tàm mpồl bơtiàn; cau kă bro, cau chài lơh phan pas gơs. Di gơlan ală cau do là cau tờm bơh ală ƀồc yau tàm dòr bơnơm A Man dê. Phó pơgru dờng, Tiến sĩ Bùi Văn Liêm đơs là, broă kơlôi sơnơng tiah ƀồc do rơ̆p ai tơngŏ ală cơng tàng bè rài lài do, rài kis lơh sa niam chài phan bơna, broă tìp bal niam chài bơh dùl bă ù. “Lài jơh, he pal bơyai lơh kơlôi sơnơng nền nòn ngan rơlao bè tiah ƀồc do, bơh broă lơh uă, bè bơta ƀồc, phan lơh hìu ƀồc tus mờ rài bơh cau tờm do dê; rơhời lơh sră nggal rơndăp tăp sèng ală kấp nàng sền gàr, prăp gàr, ngui bơta kwơ mờ lơh geh ală bơta pràn bơh phan lời wơl niam chài dê”.
Viết bình luận