Kòi mìr pa toès sir, rlau 4 rbô nă làng bol làm ală thôn jà gơ̆p rê chờ hờp pơrjum tàm anih tờm sàh Phước Chánh, Đà Nẵng. Ờ gŏ rơcăng, ờ geh mpràp, ngai chờ mìng ƀươn soh là ală phan ngui, ơm kis ờs mờng pah ngai bơh làng bol Bhnong dê lơm (dùl jơi gơ wèt kòn cau Jeh Trêng): hìu rơng, hìu prăp phan, hìu ƀềp lơh wơl bè tàm ƀòn sơl; bơnhă tiar phan hìt ồs; bơrnơ̆ tàñ ồi ntas kềng mum hìu. Mờr bè jơh dùl ƀòn Bhnong geh lơh tơnggŏ wơl. Cau chài Lê Thị Oanh, sàh Phước Chánh, yal:
“Tus ngai chờ niam chài Bhnong, thôn bol hi kờñ yal uă, yal tơnggĭt bơta niam chài bè cing mồng, sơnggơr, ồi…Do là bơta niam chài is cau Bhnong dê”.
Cau Bhnong cèng tàm să he jơh dùl gơnru niam chài kơldìng tàm brê: bơh broă tiar phan, hìu rơng, hìu prăp phan, tus broă tùc tam, sih tam gar tàm mìr: jơh ală ndrờm geh lơh tơnggŏ wơl duh hồl, ngan ngồn ngan tus tơl jơnau dềt rơhền ngan. Tàm gùl ală cơldŭ phan nggồr chờ hờp săp ñŏ nhơl, dùl nă ùr ơruh ờ ru ngan kềng bơrnơ̆ tàñ. Cau chài kơnòm să Hồ Thị Trang, sàh Phước Chánh, yal:
“Cau kơnòm bè añ chờ hờp ngan, pơniờ să ngan tŭ tus lơh chờ pơgồp bơnah prăp gàr niam chài ƀòn lơgar he dê”.
Ală gơnru niam chài bềng bơhiàn niam chài is là bè hơ̆, mơya pah tŭ dùl nă cau chài dờng sơnam chơ̆t, kung là tŭ dùl bơnah jơnau kah wơl mpồl bơtiàn geh pơhìn hŭi roh tĕ. Bơh ngai gơnoar ătbồ ƀòn lơgar 2 kâp mŭt lơh broă, tàm ờ ru ngan broă, đơng lam ală sàh tiah bơnơm ƀòn dờng Đà Nẵng dê lời uă bơta jơh nùs ai sền gàr niam chài in. Tơl nơm goòng lŭ, tơl nơm păng cing, drăp yăng yau gơ ơm rah rài tàm làng bol neh geh kờp sền wơl, tơrgùm kờp, geh broă rơndăp lơh sền gàr tềng đăp jơnau jòi, tăc blơi phan yau. Mờ gơnoar ătbồ tiah do, niam chài ờ gŏ di là bơta nàng ràng tơlik, mờ là jơtài, là phan lời prăp ai jơh mpồl bơtiàn in. Ồng Lê Đình Tài, Chủ tịch Anih duh broă Làng bol sàh Phước Chánh, yal:
“Gĭt nền niam chài là bơta pràn gơn kơnờm nàng bơtàu tơngguh lơh sa niam chài mpồl bơtiàn kơnhăp jŏ, is ồn lơh loh làng geh Jơnau lơh nền tàm pơrjum 80 Ƀộ Chính trị dê bè bơtàu tơngguh niam chài Việt Nam mŭt tàm mùl màl rài kis, bol hi lời bơta pràn nàng bơyai lơh ngai chờ niam chài ờs mờng bơh yau”.
Tàm tiah bơnơm Đà Nẵng, niam chài ờs mờng bơh yau bơh kòn cau Cor dê geh tŭ tồn là hŭi roh tĕ. Bè hơ̆ mờ ngai do, pah tŭ tus lơh chờ, sa tềp geh tơnhàu phan tam, lòt mŭt tàm ală ƀòn cau Cor dê, cau sền gŏ tai klau pơnu, ùr ơruh soh phan kòn cau, iang ngan tàm bơhiàn tàm pơrlòng dròng cing bềng nùs nhơm chờ hờp. Bơh ngkời bơta kis wơl hơ̆ là cau chài jak ồng Dương Lai, kis tàm sàh Trà Liên, ƀòn dờng Đà Nẵng. Rlau 30 nam jòng, ồng ngềt ngơ̆t lòt làm gùt ală ƀòn đah tô ƀòn đah đơm, lời tŭ jiơ, tơngai pràn, priă jền, mìng nàng lơh geh wơl tơl jơnau pơnđik, tơl bơta phan ngui đơs crih. Tus tŭ do, ală gơnru niam chài kòn cau Cor neh kis wơl mờr ndrờm bè gam bè ờs jơh lơm. Cau chài jak ồng Dương Lai ngoh rơngăc:
“Bơhiàn niam chài is là he dê, bè hơ̆ là añ lòt mblàng yal, hòi jà làng bol lơh ngan sền gàr bơhiàn niam chài is”.
Ală cau bè ồng Dương Lai gơgơs anih àng tàm tiah jơnhoa Đà Nẵng. Ai cau chài lơh cau tờm, jơh dùl tiah niam chài gam rơhời geh pờ àng, kis wơl. Jơnau hơ̆ ờ mìng gơ ơm tàm tê ală cau chài dê lơm mờ gam geh gơnoar ătbồ lòt bal, bơtơl pràn.
Lơh broă gơnoar ătbồ ƀòn lơgar 2 kâp, ƀòn dờng Đà Nẵng ờ mìng rơcăng piang sàu ào soh ai làng bol tiah bơnơm in lơm mờ sền gròi uă rlau rài kis nùs nhơm. Tơnơ̆ tơrgùm dùl càr Quảng Nam, uă sàh, sơnah ƀòn tiah ring Đà Nẵng neh lơh oh mi, tam pà, lơh broă bal mờ ală sàh tiah bơnơm, mơkung dong kờl gơ̆p bơtàu tơngguh lơh sa – mpồl bơtiàn, mơkung tìp măt lơh kwèng, tàm tơrbŏ ală tiah niam chài. Uă lơh chờ ờs mờng bơh yau geh lơh wơl tơn tàm dơlam mpồl bơtiàn; ù tiah lơh, ù tiah prăp gàr geh ai lài bơ̆t bơtàu, ai niam chài rê tus tơn kâp hơđơm nàng làng bol in là cau tờm mơkung là cau dờp ngui tơn phan lời wơl bơh he dê. Hơ̆ kung ngan là nùs nhơm mờ Jơnau lơh nền tàm pơrjum 80 Ƀộ Chính trị dê bè bơtàu tơngguh niam chài jơi bơtiàn kờñ lơh. Ồng Nguyễn Mạnh Hà, Kwang Lam bồ Sờh Jơi bơtiàn mờ Pin dờn jăt yàng ƀòn dờng Đà Nẵng đơs nền:
“Ƀòn dờng Đà Nẵng sền gròi ngan bè niam chài, sồr lơh jăt niam Jơnau lơh nền tàm pơrjum 80 Ƀộ Chính trị dê bè bơtàu tơngguh niam chài. Tơngai do, uă sàh lam lơh Jơnau lơh nền tàm pơrjum do loh làng ngan”.
Tơnơ̆ tơrgùm bal dùl mờ Quảng Nam, ƀòn dờng Đà Nẵng ờ mìng dờng rlau bè bă ù, mờ gam cèng tàm să he dùl jơtài niam chài dờng ngan: 2 phan lời wơl niam chài dunia, 1 phan lời wơl ờ di phan bơna ala măt kòn bơnus gùt dunia dê, 28 phan lời wơl niam chài ờ di phan bơna dà lơgar dê, 4 tiah tềl lời wơl dà lơgar is ồn. Is tiah bơnơm, geh đơs crih di đơs di, tam ya tung tung da dá, broă tàñ ồi cau Cơ Tu dê, halà bơta chài bơka tờm gơnơng cau Cor dê…jơh ală ndrờm neh geh jờng rơ muh măt là phan lời wơl niam chài ờ di phan bơna kâp dà lơgar dê.
Bơh ală ƀòn dềt tàm tiah jơnhoa, dùl kơ̆p kờñ dờng ngan gam geh mpờl gŏ: ai Đà Nẵng gơgơs ƀòn dờng phan lời wơl – bơceh lơh – bềng bơhiàn niam chài is, tiah tơl nă làng bol ndrờm là cau tus bal, là cau tờm ngan ngồn bơh phan lời wơl he dê gam sền gàr tơn.
Viết bình luận