Ngai pah ngai, mò Trần Thị Lan, 90 sơnam ơm tàm ƀòn Bến, sàh Ô Loan, càr Dăk Lăk kung gam sing ồs tàm hìu ƀềp dềt he dê nàng trŭ gơm phan sa ai mò mờ bơklau mò dê nam do neh 95 sơnam. Hìu ƀềp dềt mờ cơ gang 3 nơm jơng, yô duah gle, 5 nơm cơ gĕ tàñ mờ che rơyah, ding khồm ồs neh klàr, 2 gơl nrang gle yồng jơnhua hơđang nàng ơn nđờ nơm nir gle, prap phan sa bal mờ nđờ nơm glah tơr ñòi nhŭ. Ală phan ngui hơ̆ tŭ do ờ gam sền gŏ tai tàm jơh ală hìu bơnhă, mơya kung gam mpờl gŏ tàm do. Bơh hìu ƀềp do, ală dơ̆ sàu sa geh tŭ den piang phe, geh tŭ den bơrlŭ mờ bùm blàng, kơnuh bùm mờ mò Lan neh ròng dờng 7 nă kòn mò dê. Gơ wèt mờ mò Lan, gơ ờ mìng là hìu ƀềp mờ gam là anih prap wơl rùp hin hìu bơnhă bơh ală ngai kal ke: “Añ geh 7 nă kòn, añ ròng bol khi dờng jơh. Tŭ do gàr wơl hìu ƀềp nàng geh anih rê wơl, là bơhiàn bơh yau, hìu ƀềp kung bè màng kis he dê, hìu he dê sơl, hìu lơi kung geh hìu ƀềp sing mờ lòng tus tŭ do”.
Gơ wèt mờ ồng Trần Kim Thiên, bulah ờ di pah ngai sing ồs nàng trŭ piang bè mò, mơya bơh nrang gle, bơh nir, yô duah tàm hìu ƀềp, ding khồm ồs tus ală phan dă ơn glah mờ che rơyah,.. ndrờm bơh mpàng tê ồng mòn is lơm. Ală phan ngui neh bal mờ ồng mò lòt jơh sơnam kơnòm să mờ pơn jat tai lòt bal mờ gơp tàm ală nam nhai neh kra. Hìu ƀềp yau mờ tơl phan ngui neh cih kah git nđờ jơnau kir sơnrai bè dùl gùng tam bau lòt gan rlau 50 nam: “Añ rê tàñ phan mờ gle. Kồih yô duah gơm phan, bau mờ ai kung gam jơngkah. Phan dă nàng ơn glah den he lòt tàm brê jòi che rơyah nàng tàñ, bơh yô yau, mò pàng he dê kung ngui phan do, là geh phan dă nàng ơn glah ờ gơtìp duh”.
Tàm uă ƀòn lơgar càr Dăk Lăk, pah ngai, bơh ală bơnhă ồs tơnơ̆ hìu, ală gùng nhŭ kung gam gơ par jat dòr bơnơm, suơn bùm, tờm ju. Gơ wèt mờ hìu bơnhă ồng Phan Hữu Lộc ơm tàm thôn Phú Mỹ 1, sàh Ô Loan halà hìu bơnhă mò Trần Thị Lịch tàm thôn Phú Hữu, sàh Hoà Thịnh, den bơh bơ tik dà gơm mờ nha pah drim, tus glah pòr sau dềt in halà dơ̆ piang sa cèng bơta bơkah krơi is ƀòn lơgar dê kung geh trŭ gơm bơh hìu ƀềp hơ̆. Geh ală hìu ƀềp geh mblàng wơl bơh rài do tus rài ndai mờ tŭ do kung gam geh ồng mò, mè bèp gàr wơl nàng bulah lòt tiah lơi, ală kòn, ală sau kung gam kah mờ rê wơl. Gơ là huềng ƀòn tờm, là jơnau kah kir, là rùp hin mờng kwèng hìu bơnhă dê. Mò Lịch ngoh rơngac: “Hìu ƀềp sing ồs hìt neh ròng jơh hìu bơnhă, trŭ gơm phan hơ̆ sồng kòn sau rê sa. Sa tềp den hìu ƀềp do di ngai 1 sa tềp sơn đờm sing lòng, halà ơn dồ êt chah tàm bơnhă ồs, tŭ lơi gơ kung hìt ồs bè hơ̆. Nđờ nă sau dềt đơs là sàu piang tềng lơi kung ờ ndrờm mờ piang mè gơm. Bulah piang tàm ƀòn, phan sa ờ ndrờm mờ ƀòn dờng, mơya piang mè trŭ tŭ lơi kung bơkah, den tàng bol khi lòt ngài ƀòn kung sùm kah bè mè bèp”.
Bi Phạm Văn Long, lam bồ thôn Mỹ Phú 2, sàh Ô Loan pà git, hìu bơnhă bi bơh jŏ neh tam gơl ngui bơnhă ga mờ pa do neh ngui bơnhă đèng. Bi yal, rài kis tam gơl, hìu ƀềp ală hìu bơnhă kơnòm să dê ngai sơlơ pa rlau, mơya pah tŭ sền gŏ ală hìu ƀềp ƀòn, bi gơ loh bè rê wơl mờ ală nam nhai geh mè, geh mò kơlôi rơcang tơl dơ̆ sàu sa, bic lơhă. Nhŭ ồs tŭ do ờ lơh hòi mat tai, tài gơ lơh he ngoh rơngac ngan:“Rài yau mò pàng he dê sing lòng nàng trŭ gơm phan sa, tŭ do bàr pe nă ồng mò kung gam gàr bơnhă ồs, trŭ piang mờ bơnhă ồs sing mờ lòng lơm. Pah tŭ sền gŏ bơnhă ồs den nisơna gơ loh kah ƀòn, he kah tŭ gam dềt he dê, kah ƀòn tờm, niam chài mờ bơhiàn ờs mờng Việt Nam he dê. Bơnhă ồs sing hìt den chờ hờp, gơ lơh he ram mhŭ rlau”.
Cau lơi neh geh tŭ deh, dờng tàm tiah ƀòn lơgar, dờng, lik bơh ƀòn, tus dùl ngai nisơna sền gŏ rùp nhŭ bơnhă ồs gơ par bơh dùl đah hìu, tờm ju ngkời hìu, par tàm ală dòr bơnơm, ƀòn lơgar halà nisơna rơ hềp ƀô nhŭ bơnhă ồs bơh lòng ro, chu rơhe, dà mat nisơna gơ hòr mờ ờ di tài bơh ƀô nhŭ. Rùp hin hơ̆, bơta ƀô hơ̆ bulah ờ di là bơta lơi kas màng, mơya gơ ơm wơl jŏ ngan, jrô ngan tàm nùs nhơm tơl nă cau dê nàng bulah lòt ngài tus tiah lơi he kung gam kah sùm.
Viết bình luận