VOV4.M’nông: {on Đăk Vớt ơm lah [on ơm yău Hơ Moong, lah ntu\k gu\ rêh jo\ jong bah nu^h Bahnar mpôl Rơ Ngao, mpeh thị xã Kon Tum, tât bah kơi nơh tâm pă s^t mpeh nkuâl Đăk Hà (n’gor Kon Tum). Deh luh n’hanh têh jêng tâm klo\ng rgum văn hoá way ơm bah nu^h Bahnar, wa A Thút ơm u\ch ro\ng ăp nău mpât mprơ, ro\ng nău ch^ng gong bah rnoi nu^h he. Ntơm bah jê|, păng le\ t^ng i bơ\, du hê nu^h mprơ ndrong geh nău lư lam nkual nu^h Bahnar ta Kon Tum, tâm ăp măng mprơ ndrong du măng rsol.

            Rnôk ngih dak [ư dak bât thuỷ điện Plei Krông, kônh wa [on Đăk Vớt nkoch mpeh ntu\k gu\ mhe mpeh xã Hơ Moong, nkuâl Sa Thầy, n’gor Kon Tum. Ăp bu ranh ho\ [rơch [rơch s^t t^ng drô phan, bu druh mom u\ch ro\ng nău njroh mprơ mhe lơn lah mpât mprơ ơm bah rnoi he. Nău nê le\ ntru\t ntrôl wa A Thút ân [ư du ntil ndơ nê nơh gay mât tay văn hoá, ăp nău way ơm ue\h lăng bah rnoi nu^h dôl mbrơi geh roh hêng:

            Bah kơi năm 1995, gâp saơ trong r[o\ng bah nău rêh, bu druh mom khân păng du\t u\ch ro\ng nău njroh mprơ mhe. Jêng, gâp ân rgum joi tâm ăp [on lan, ôp ăp bu ranh gay he g^t lôch nê nchih jêng nău. Jêh aơ nơh, ntơm bah năm 2000 lah bu druh mom plơ\ tay, khân păng u\ch mpêt mprơ ơm yău, ch^ng gong. Păng nha geh nău khlay mpeh văn hoá way ơm đo\ng.

            Dơi g^t, may hôm rgum joi du\t âk nău ot ndrong bah nu^h Bahnar đo\ng, moh ndơ [ư may u\ch ro\ng đah ăp nău kan dja mêh?

            Gâp râng [ư nchih jêng săm[u\t mprơ ndrong Tây Nguyên, rblang nău mprơ ndrong Tây Nguyên ntơm bah năm 2001 tât năm 2005. Nơm geh mprơ ndrong ma gâp g^t wât tay. Tâm nău mprơ ndrong păng nkoch du\t na nê| jêng he g^t wât tay mpeh nău way, nkre ma, he saơ dơi ngăn ngăn bah kônh wa gu\ rêh, pah kan jan sa way ăp nar tâm [on, lan, ntơm bah mir ba tât gu\ rêh.

            Nău hăn rgum joi n’hanh nchih nău way ơm văn hoá bah rnoi nu^h he kơt nê| du\t o\ r’ah n’hanh jêr jo\t. May mbra nkoch ăp nău nkah tâm ăp tơ\ hăn kơt nê đah băl djăt radio đo\ng?

            Ăp ntil moh ndơ [ư, lor bôk năp he mâp đah khân păng, he ân mpơl nău ro\ng đo\ng. Mô dơn nê, nău way bah nu^h Bahnar, bol ma o ngăn du\t n’hâm đê| geh du lon mhât đo\ng, nău ôp lor lah jă khân păng ngêt du ly dak, du lon mhât. Lor bôk năp lah kơt nê|. Lôch nê mơ hăn lăp tâm nkô| nău, he ân ôp gre\ gre\, khân păng mơ mbơh an he nău lư, he mơ nchih. Du\t o\ r’ah ngăn. Lah he mô blău ôp, khân păng lah “Ơ, gâp chuêl hôm, gâp mô geh mông ma nkoch an may ôh”. Du\t jêr jo\t. He ân geh nău blău ôp bah he, lah an khân păng saơ yô| nđach, lah an khân păng ro\ng gay an he geh dơi nău kan.

            Rnôk hăn rgum joi kơt nê|, may tă geh mâp jêr jo\t mô lah geh kop ji n’gul trong đo\ng?

            Nău nê lah geh. Gâp hăn rblang bah [on he tât [on nê, nu^h blău mprơ ndrong rlău 20km. Tâm khay mih đo\ng, gâp hăn mir njâr ngăn. Rnôk hăn tât ta [on nê, gâp ntơm ma rhôp nău mprơ. Gâp b^ch tay măng nê, gâp geh ji kop. Nu^h mprơ ndrong nơm nê săm mât chăm tay an gâp nơm. Lah “Ơ, gâp nkoch, may mô rhôp nău, may mô nchih, jêh aơ tay roh le\. A[aơ, gâp măt chăm an may ngăch dăng, gay an may nchih tay nô. Jêh aơ tay, kon său mơ g^t che păng, wa păng nkoch”. Khân păng lah rlơ\ tay kơt nê|, he saơ du\t rhơn.

            Ơ, ơi kônh wa n’hanh băl mpôl, ăp nău ch^ng ơm yău kơt “Rhơn năch”, nău ch^ng kh^t, nău ch^ng rhơn sa ba mhe…; ăp nău mprơ n’h^r oh, oh rhơn peh phe, h^l ma ngêt ndrănh roh kuăt ndrôi…le\ dơi păng nchih tay na nê| tâm ăp tơ\ hăn joi kơt nê|. Ăp lễ hội way ơm le\ geh roh chuêl kơt [ư Lễ dăn an ngăch lăng, rhơn sa ba mhe…dơi păng nchih rgum n’hanh kan nsum đah n’gâng kan tâm dâng kơl kônh wa rdâk [ư tay. Nơm geh kơt nê| ma rơh mom ndăm nu^h Bahnar ta Đăk Vớt geh ndơ g^t tât ăp nău way ơm văn hoá bah rnoi nu^h he./.

Nu^h rblang: Điểu Thân