VOV4.M’nông: Cân, 30 năm deh ta [on A Lao b^ch ur ntơm bah 19 năm deh, a[aơ geh tât 4 hê kon, 2 bu ur, 2 bu klô. Tâm jay mô geh ndơ i khlay rlău ma tivi ơm. Ta n’gul jay lah bar pe bao ba mhe lôch rek. Păng an g^t bar pe bao ba dja dơn to\ng sa an 1, 2 khay dơm, ăp khay bah kơi nê ri hăn kan an bu, joi t^ng mbâr sa!

            Nău rngot lơn đo\ng lah kon ndăm dak bôk mhe 11 năm deh ho\ ntlơi nti bah năm jrô 2, ăp nar t^ng me bơ\ luh mir ba, tiăp ndrôk mô lah gu\ ta jay jôk oh, yơn păng mô geh du nău ntru\t đă oh kon hăn nti đo\ng. Âk kon, nău rêh hôm krit jêr yơn ur sai nô Cân mô ho\ tă m^n tât trong njrăng der bu\n gay geh mông nar mât chăm oh kon n’hanh hun hao wa\ng sa rnăk wâl. Nkah nău đă deh đêt kon, nô Cân kuach bôk rnhâk:

            “Nu^h ma dơi g^t! U|ch rlu ta 4 kon dơm đo\ng yơn nkhêp păng ma geh tay ri phâm blău lơh? He mô g^t trong njrăng der…Nău rêh ri ntơm nơh ach o, a[aơ ach o đo\ng!”

            Rnăk nô Yân ta [on A Lao geh 6 bâr sa yơn dơn kâp nơm tâm le\ 2 sào lo\ kro ntang, bar pe jât tơm bời lời moh ntơh ma geh dơm đo\ng. Nău rêh du\t n’hâm jêr jo\t, ân nchuăt joi t^ng mbâr sa, nô Yân dơn ngăn đo\ng:

            “Nău rêh jêr jo\t ngăn, geh phe ba sa dơn to\ng bar pe khay dơm, lôch nê ri hăn kan an bu, joi t^ng mbâr sa”.

            Ach o ji sât ji ngot, yơn du\t âk ur sai nha mpo\ng kâp geh du\t âk kon său đo\ng. yuh Ní, deh năm 1979 dôl plôk ntô tơm bời lời, ih kro gay ma tăch. Bol ma le\ geh său bă n’hanh nău rêh mô to\ng ăp ntil, yơn nha u\ch geh tay âk kon, âk său đo\ng:

            “Gâp u\ch geh âk kon său, kon său âk nău lah rhơn răm, lah nău geh mpeh kon nu^h. Bol ma đêt kon nha ach o deh đêt kon, khoah ăp ntil đo\ng. geh âk kon său ri ue\h lơn păng…”

            Deh âk, bă srêt [ư an nău rêh bah nu^h [on lan ta [on A Lao le\ ach o hôm lơn ma krit jêr tay đo\ng. Lam [on geh 145 rnăk, đah rlău 840 nu^h yơn geh rlău 60 rnăk ji ngot ach o n’hanh dăch kêng ach o. Rnoh rnăk ach o hao mbro, năm 2013 geh 30 rnăk ri năm 2014 hao 42 rnăk. Tâm nê, âk rnăk ji ngot 4, 5 khay, lơn âk lah tă bah deh âk kon, kơt rnăk nô Yân deh 4 mblâm kon, nô Lội 9 mblâm kon, nô Khap 11 mblâm kon…

            Nkoch mpeh nău nkoch trêng đă deh đêt kon ta [on Alao, wa Đinh Thị Lan, Kruanh Hội bu ur xã Lơ Pang lah: “Gâp mô ho\ tă saơ jêr jo\t o\ r’ah kơt hăn rgo\ jă do\ng trong der bu\n kơt ta [on Alao. Cán bộ hăn tât jay kônh wa nt^l mpông, lôch nê tâm nkoch hôch lah: Do\ng trong der bu\n lah tih đah nău way deh nse êng, mbra geh âk kop ji, nklăp mô ue\h an n’hâm soan…”

            Nău m^n tih dja lah ngoăy tâm ăp nkô| [ư kônh wa mô u\ch đah ăp trong der bu\n, djăt ma deh tât rnôk păng le\ êng ri găp hôm. Yor kơt nê| du\t âk ur sai deh 7, 8 hê kon, mô dơn nê geh nu^h tât 10 hê kon. Wa Đinh Thị Lan nkoch nău o\ r’ah krit jêr rnôk rgo\ jă kônh wa:

            “Rnôk he hăn tât nkoch trêng ri kônh wa ôp rlơ\ tay: Ndr^ n’ơh u che he kăl e nơh mêh? Deh dah âk ri mât dah nê, a[aơ moh d^ng nchâp đă bu deh đêt kon, đă bu lên kon, mô an deh kon. Mô, mpôl hên mô t^ng [ư ôh, kơt nê| ri geh nău tih, mpôl hên mô u\ch [ư nău kan geh nău tih!?”

  Kruanh Thôn Yôh dơn ngăn đo\ng nău rngot ta [on Alao:

            “Cán bộ nkoch trêng an kônh wa deh 2 kon dơm, yơn kônh wa mô djăt, ăp nu^h deh âk da dê. Rơh mom ndăm a[aơ tâm gu\ nsum deh 2, 3 hê kon. Rơh mpôl hên ri 5, 6 hê; ntơm nơh đo\ng lah 7, 8 hê, hôm rơh bu ranh geh ur sai deh rlău jât hê…Nău rêh dơn mpo\ng to\ng sa rlău ăp nar dơm, kơt nti ri mô tât lôch tât du\t, tâm [on kon său hăn nti tât jrô 8, jrô 9 du\t đêt. Hao têh đêt lah hăn luh mir, bu ur 14, 15 năm deh lah u\ch joi sai, ntlơi nti…”

            Kêng măng rngot dôl nhâp mbrơi bah kơi yôk [on Alao. Âk ur sai deh âk kon nha ru\k nhu\k gu\ kan ta mir ba dah ro\ng an oh kon mbiach ji ngot ji hir dôl kâp piăng sông măng ta jay. Nău rêh let lăp aơ tay bah kon se [on Alao mbra phâm jêng? Me bơ\ moh ndơ geh do\ng prơ ta ăp kon se mô geh hăn nti bah jê|? Aơ lah ăp nău ôp nê m[ui t^ng mbro [ư mpôl hên luh bah [on âk kon ach o jêr jo\t dja./.

Nu^h rblang: Điểu Thân