Việt Nam geh tay 2 drăp ndơ ơm yău ntlơi an văn hoá lam ntu\r neh:

          Nar 23/6, ta thủ đô Doha, Qatar Uỷ ban drăp ndơ ơm yău ntlơi an lam ntu\r neh mpeh ntu\k mât bôk kan nt^m nti, khoa học n’hanh Văn hoá bah Liên hợp quốc (UNESCO) le\ ntơm nchih săk ndru bri dak yôk nor ue\h măt uănh Tràng An (Ninh Bình) bah Việt Nam lăp tâm săk nchih drăp ndơ ơm yău ntlơi an lam ntu\r neh. Ndru bri dak yôk nor ue\h măt uănh Tràng An le\ rngôch pe nkual tâm ntêng lêng nsum lah drăp ndơ ơm yău cố đô Hoa Lư, Nkual bri dak yôk nor ue\h măt uănh Tràng An- Tam Cốc- Bích Động n’hanh bri kro\ng Hoa Lư. Rnoh khlay lam ntu\r neh bah ndru bri dak yôk nor ue\h măt uănh Tràng An dơi Uỷ ban drăp ndơ ơm yău ntlơi an lam ntu\r neh kơp dơn nsing ta pe n’gâng tơm khlay quy định ta săm[u\t nt^m nti t^ng [ư Công ước mpeh mât ndray drăp ndơ ơm yău ntlơi an văn hoá n’hanh bri dak lam ntu\r neh.

            Nău mprơ nt^t hôr Nghệ Tĩnh dơi UNESCO nchih săk lah ndray drăp ndơ ơm yău ntlơi an văn hoá mô mpơl săk ntơh măt bah ntil kon nu^h tâm rơh họp nar 27/11/2014, ta Paris, Pháp tâm rnôk uănh năl mpeh hồ sơ nău mprơ nt^t- hôr bah Việt Nam, ntơh măt Ban uănh năl di tay gưl bah lơ hồ sơ lah rjăp: Drăp ndơ ơm yău to\ng di đah UNESCO ndơ\ luh; drăp ndơ ơm yău geh suan rêh n’hanh suan ring tam dăng, geh ăp rnoh khlay tâm lam [on lan nu^h Việt, dơi t^ng [ư tâm âk nău kan bah nău rêh [ư lo\, cheh tanh rui brai, mprơ n’h^r oh bê…

            “Châu bản Triều Nguyễn” dơi nchih tâm săk Drăp ndơ ơm yău săm[u\t ơm ntlơi an bôk nău kannchih nkah lam ntu\r neh nkual châu Á- Thái Bình Dương bah UNESCO.

            Nar 14/5/2014, ta rnôk tâm nchră rgum le\ rngôch tâl 6 bôk nău kan nchih nkah lam ntu\r neh nkual châu Á- Thái Bình Dương, hồ sơ “Châu bản Triều Nguyễn” ntơm nchih ngăn tâm săk Drăp ndơ ơm yău săm[u\t ơm ntlơi an bôk nău kan nchih nkah lam ntu\r neh nkual châu Á- Thái Bình Dương UNESCO. Châu bản Triều Nguyễn lah ăp săm[u\t ơm yău njêng tâm nău kan mât uănh Nghih dak bah triều Nguyễn (1802- 1945), le\ rngôch ăp săm[u\t tă bah ăp kađăch an do\ng da dê, săm[u\t tă bah ăp nhih pah kan tâm lam rêng kan n’gâng kan hao ndơ\ kađăch uănh an do\ng ma mực gu\r n’hanh du đêt săm[u\t nchrăp lor tâm boh đah dak bah dih. Châu bản lah ăp săm[u\t ơm yău tơm, saơ têl nchih uănh an bah ăp kađăch triều Nguyễn đah ăp nău lah uănh âk ntil kơt: Châu điểm, Châu Phê, Châu khuyên, Châu mạt, Châu sổ…Châu bản triều Nguyễn mô dơn geh rnoh khlay mpeh măt văn hoá, ma hôm ndjôt rnoh khlay lịch sử mô blău du\t mpeh [ư tơm neh dak, n’har bri, gôl dak bah neh dak he đo\ng, nău Châu bản triều Nguyễn dơi UNESCO kơp dơn lah drăp ndơ săm[u\t ơm yău ntlơi an lam ntu\r neh lơn ma [ư n’hao tay rnoh khlay bah Châu bản triều Nguyễn tâm nău năl di [ư tơm bah Việt Nam đah Hoàng Sa, Trường Sa”.

            Mbơh g^t trôm pư\ yôk u\nh du\t jong Đông Nam Á ta Dak Nông

            Tổng cục Địa chất n’hanh Khoáng sản n’hanh Hội trôm pư\ yôk u\nh Nhật Bản le\ mbơh ngoăy tâm ăp drăp ndơ ơm yău neh ntu ue\h n’hanh geh rnoh khlay ma Tổng cục le\ saơ n’hanh uănh năl tâm bah ri aơ nơh. Nê lah trôm pư\ yôk u\nh ta xã Buôn Choah, nkuâl Krông Nô, n’gor Dak Nông. “trôm pư\ yôk u\nh ta Dak Nông le\ rngôch geh âk trôm pư\ têh jêt êng êng. A[aơ mpôl hăn uănh năl geh 3 trôm pư\ (geh ntơ: C7, C3, A1). Tâm nê, trôm pư\ C7 lah trôm pư\ yôk u\nh ntil trôm pư\ rvoal n’hanh dơi m^n lah du\t jong ta Đông Nam Á- 1066,5m”. Aơ dơi uănh lah trôm pư\ yôk u\nh du\t têh Đông Nam Á đah jong 25km. Tâm trôm pư\ geh jêng âk ntil ndơ nt^t êng tâm rnôk hoch bruh u\nh kơt: Ăp  rngân dak u\nh, n’hong hoch dak u\nh, ntu rhuh, ăp ndơ têl si gle jêng đah a[aơ hang rkeh năm. Lôch nê an saơ, trôm pư\ Dak Nông geh âk rnoh khlay mpeh măt gu\ m^n n’hanh pâl nđaih lah he geh trong do\ng mât tâm di…/.

            Ăp n’gor Tây Nguyên kan nsum [ư geh nău dơi Năm pâl nđaih gưl nghih dak 2014- Tây Nguyên- Đà Lạt.

            Năm pâl nđaih gưl nghih dak 2014- Tây Nguyên- Đà Lạt le\ mpôch du\t ma rơh lễ [ư ta quảng trường Lâm Viên, nkual [on têh Đà Lạt, n’gor Lâm Đồng măng 27/12. Ta măng lễ n’gle\ du\t, wa Hoàng Tuấn Anh, Bộ trưởng Bộ văn hoá thể thao n’hanh pâl nđaih, Kruanh Ban leo [ư năm pâl nđaih gưl nghih dak 2014 le\ uănh năl tay le\ rngôch jêh geh t^ng [ư. T^ng nê, geh le\ rngôch 74 nău kan tă bah Bộ Văn hoá, Thể thao n’hanh pâl nđaih kan nsum đah ăp n’gâng kan Trung ương; ăp nău kan tă bah n’gor Lâm Đồng n’hanh ăp nău kan tă bah ăp n’gor Tây Nguyên [ư tâm năm 2014. Đah nkô| “Đại ngàn Tây Nguyên” Năm pâl nđaih gưl nghih dak 2014- Tây Nguyên- Đà Lạt le\ rgop mbơh n’hơ rup gui, săk geh pâl nđaih ăp n’gor Tây Nguyên n’hanh pâl nđaih Việt Nam tât đah băl mpôl tâm dak n’hanh dak bah dih. Âk ndơ geh [ư pâl nđaih mhe le\ ntoh luh n’hanh dơi so\k do\ng, mât ue\h nău dơi, ndjôt nău nt^t êng bah nkual Tây Nguyên tâm ban kơt ndjôt nkah têh bah t^ng n’gor ntơm bah nê njêng luh rgop kan nsum đah ăp n’gor, nkual [on têh tâm nkual gay rdâk njêng ndơ geh [ư pâl nđaih tâm ntêng lêng nkre ăp nkual. T^ng nău nchroh rnoh âk năch pâl nđaih tâm năm 2014 tât ăp n’gor Tây Nguyên nklăp 6 rkeh tơ\ năch, hao 14%, ns^t geh bah pâl nđaih rlău 10.000 rmen prăk. Êng nkual [on têh Đà Lạt- Lâm Đồng, nchroh geh 4,8 rkeh tơ\ năch, hao rlău 14%.

            Nar rnăk wâl ăp rnoi nu^h Việt Nam đah n’gâng kan rdâk njêng n’hanh mât njrăng neh dak năm 2014 ta [on Văn hoá Pâl nđaih ăp rnoi nu^h Việt Nam.

            Aơ lah nău kan gay an [ư Nghị quyết mbrô 33/NQ-TW an do\ng nar 9/6/2014 bah Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI mpeh rdâk njêng n’hanh hun hao văn hoá, kon nu^h Việt Nam to\ng di đah nău u\ch geh hun hao nâp dăng bah neh dak. Nkre aơ lah nău kan geh nkô| khlay ngăn ngăn, rgop rdâk [ư tay n’hanh n’hao dăng tâm rnglăp lam rnoi nu^h tâm rdâk njêng n’hanh mât njrăng neh dak; n’hao dăng pah kan mbơh n’hơ mpeh neh dak n’hanh kon nu^h Việt Nam lah nsum n’hanh [on Văn hoá Pâl nđaih ăp rnoi nu^h Việt Nam’ “Chor jay nsum” bah 54 rnoi nu^h Việt Nam lah êng. Ăp nău kan tơm geh: Bôk nău kan njroh mprơ “Nar rnăk wâl ăp rnoi nu^h Việt Nam đah n’gâng kan rdâk njêng n’hanh mât njrăng neh dak”. Bah meng nê geh ăp lễ hội way ơm bah nu^h ntơh măt ăp rnoi nu^h Việt Nam r[o\ng s^t mpeh dak lêng gôl dak, n’har bri n’hanh [ư tơm neh dak; pla n’hơ săm[u\t ơm yău, rup ntroh n’gôr, rup mpeh n’har bri, gôl dak n’hanh [ư tơm huêng khlay bah neh dak nkre đah pla n’hơ lu\ [ư tơm Trường Sa…

            Liên hoan hăn nkoch trêng “N’har bri n’hanh dak lêng gôl dak Việt Nam”

            Rlău 2000 nu^h tât bah 11 n’gor/ nkual [on têh miền Trung n’hanh 14 nkuâl/ nkual [on têh mpeh n’gor Quảng Ngãi le\ râng hăn Liên hoan hăn nkoch trêng “N’har bri n’hanh dak lêng gôl dak Việt Nam” ta ndrâm ka xã Tịnh Hoà, nkual [on têh Quảng Ngãi, n’gor Quảng Ngãi. Aơ lah bôk nău kan têh gưl nghih dak gay ma nkoch trêng, năl di [ư tơm huêng khlay neh dak mpeh n’har bri n’hanh gôl dak Việt Nam; mpơl nuih n’hâm ro\ng dak, mât ue\h nău way ơm ue\h lăng bah [on lan tâm rnôk rdâk njêng n’hanh mât njrăng neh dak./.

                                                                                    BTV: Điểu Thân