Mường Và lah xã nkuăl jru, ngai bah nkuăl n’har bri Sốp Cộp, n’gor Sơn La. Đê| năm ba năp, xã hôm geh tât 60% oh nur bu ur mô gi\t play săm [u\t, kon se lơi nti hôm âk ơm. Cán bộ, ta hen tâm Rmôt kan văng sa bah neh dak 326-Bộ CHQS n’gor Sơn Lan ndrel rmôt pah kan hăn kơl an ho\ nchrăp rgop đah ăp xã, pơk jrâu nti săm [u\t gay jut lơi nau mô blau săm [u\t ân bơi tât 100 oh nur tâm âk ntil năm, pơk âk jrâu nti văn hoá ân kon se tâm khlay rlu nti, nkoch trêng bonh đă ăp kon se lơi nti n’hanh tâm di năm gay hăn nti. Tât a[aơ, 100% oh nur bu ur tâm xã ho\ blau play săm [u\t, blau nchih, blau kơp, n’hanh kon se rlu nti mô hôm tay ôh. Yuh Quàng Thị Yên, ta Bản Hin Cáp, xã Mường Và, nkuăl Sốp Cộp, n’gor Sơn La, ngơi:

            : ‘ Bah năp nơh mô gi\t răk, mô blau ơplay săm [u\t ôh, ntơm rnôk geh ăp nu\ih mom bu hăn kơl an tât ta aơ gay ma nti\m play săm [ut, jut lơi nau mô blau, kônh ư ưa tâm [on Hin Cáp ho\ gi\t play săm [u\t n’hanh hăn rvăt ndơ ri blau kơp đo\ng. Phung hên lah ueh tât cán bộ, ta hen n’hanh druh ndăm ho\ kơl an hên âk ngăn”.

            Nkuăl văng sa neh dak Sông Mã geh trong n’har đah dak Lào, âk nu\ih [l rnoi mpôl đê|, nau rêh bah kônh wa hôm âk nau jj, nau ntrơn ntu\k gu\ dah ro\ng, nkoch mbơh nau chroh mô tâm di, rlet trong n’har bri tih dôih, tăm tay tơm thuốc phiện hôm âk. Gay kônh wa gi\t, ti\ng n’hanh [ư ti\ng, tâm ăp nu\ih druh ndăm hăn kơl an kơt lah du hê ta hen Wa Hồ, mô klach nau jêr jo\t, măng nar hăn kan, ndrel gu\, ndrel pah kan, ndrel ngơi nau rnoi mpôl đê| đah kônh wa. Bu ndăm hăn kơl an pah kan Trần Khánh Duy, [on tơm Cẩm Lệ, n’gor Phú Thọ, ngơi:

            ‘Phung hên gi\t rjăp nau kan geh jao bah nơm. Uănh ntu\k kan, ndâk nau nchrăp kan ân tâm dăch đah nau ngăn, tâm di đah nau u\ch bah ăp nkuăl. Rgop nsum ân rjăp đah gưl kan uỷ, n’gâng kan, ngăn lah nau kan tuch tăm, thú y bah ăp xã, ăp [on. Mro joi uănh ăp s[ bu nti\m nti geh tât nau hun hao pah kan jan sa, [ư ti\ng ăp nau blau kan mhe tâm nau tt mât rong. Nkre [ư ti\ng ăp nau kan ho\ blau ơm gay nchrăp [ư nau kan bah ăp nu\ih druh ndăm, janh mi\n, janh [ư. Janh mbơh đă ăp nau kan, ntrong [ư. Tâm rnôk [ư ri mro rgop nsum đah nau ngăn tâm dâng”.

            Ntơm năm 2010 tât a[aơ, bah 2 rơh săch, rmôt kan văng sa neh dak 326 ho\ geh rlau 70 druh ndăm hăn kơl an tă lôch nti bah ăp ngih s[ Đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp tât hăn kơl an [ư nau kan tâm nkuăl văng sa-neh dak.

            Knu\ng tâm 2 năm 202-2014, ăp rmôt druh ndăm kơl an ho\ rgop nsum đah n’gâng kan xã, [on nkoch trêng ân bơi tât 10.000 tơ\ nu\ih [l mpeh nau [ư rgâl nau pah kan jan sa, [ư ti\ng ăp nau blau mhe tâm nau kan mât rong. Bah nê, ho\ ndâk geh bơi tata 30 nau kan  mât rong, tuch tăm geh săk rnglay, n’hao nau geh âk lơn rđil đah nau vay ơm, rgop nsu [ư n’huch rnăk ach o tâm xã ăp năm ntơm 4-5%. Ăp rmôt kan hăn kơl an ko\ rgop n’hâm kơl nkra tay, nkra mhe bơi tât 30km trong hăn [on lan, 25 km trong hoch dak, nkra âk ngih [l geh khuch djơh. Mih jo\ ri mbe\ neh, ntơm nau kan nsôih nkoch trêng bonh đă bah ăp cán bộ, ta hen n’hanh rmôt kan hăn kơl an, kônh wa mô hôm rnơm, mô hôm djăt nau phung mhik, gu\ ngao kloh ueh, rchăng srê ji, [ư ueh nau kan deh kon đê|, nsôih râng nau mât đăp mpăn nkuăl n’har neh. Thiếu tướng Ngô Văn Hùng, Groi Tư lệnh Quân khu 2 nchră lah:

            ‘Bah nau uănh n’ôi [a [ơ nau kan đah rmôt kan kơl an văng sa neh dak, aơ lah rmôt druh ndăm geh n’hâm mom, deh nau blau nti, geh nau mi\n, nau kan prêh, [ư jêh nau kan geh jao. Rnôk geh n’hao nau kan leo ăp nu\ih mom hăn kơl an ko\ lah n’hao ân rmôt hăn kan ân rmôt văng sa neh dfak, kơl ăp ntu\k kan n’hao rmôt kan hăn kan gay nkoch trêng ân [on lan”.

            Lôch rơh 2 săch nu\ih kan đah ăp nau rgop bah rmôt druh ndăm hăn kơl an, rơh 3 (rvang năm 2014-2016), ntu\k kan lo\ ndơn 35 nu\ih druh ndăm hăn kơl an pah kan tâm nkuăl n’har nri aơ. Nau gơih n’ơr bah năm mom, ăp nu\ih druh ndăm hăn kơl tâm màu ao ndrih hăn kơl an lo\ 3 ndrel, 4 nau krêp, tâm rnglăp ndrel [on lan ăp rnoi mpôl ndâk njêng du nkuăl n’har neh hơm răm. Nau u\ch ngăn bah khân păng lah jêh lôch ăp rơh hăn kơl an geh pă nau kan, kơl an pah kan jo\ jong ân nkuăl, nau du\t dơi gay geh ăp n’gâng kan kơl an./.