VOV4.M’Nông :Ntơm bah 13 năm deh, wa Nông Văn Nhay le\ g^t nkrêh đơn, mpât mprơ n’hanh [ư đơn tính tẩu. rlău âk năm pah kan tâm n’gâng kan văn hoá, an tât rnôk s^t rlu ranh păng nha way m^n rvê đah nău mât n’hanh mpư n’hao ue\h văn hoá Thái tâm ban kơt mât ndray dơi nău nteh đơn tính tẩu đo\ng. T^ng păng, gay nkrêh blău đơn tính tẩu ân geh nău ơm g^t êng bah ndu\l me. Lơn lah, lah deh luh ta me neh n’hanh ngêt sa me Mường So păng nơm mbra ngăch kăr lơn. Nu^h nti I du\t ngăch mbra roh prăm pơh năm đo\ng, gay [ư blău đơn mbra roh jo\ năm lơn đo\ng, ân geh nău ơm g^t kan, nău dơi r[ah kăr âm nhạc geh tât nău g^t blău tơm. Wa Nông Văn Nhay an g^t:

            (Đơn dja geh 3 gâl, khoá đơn lah ngoăy, n’gâr nhu\p đơn lah bar n’hanh bôk đơn lah pe. Nu^h Thái n’glang geh đơn tính tẩu du\t ue\h).

            Ăp năm dăch aơ, tă bah nău hụn hao ntu\k tăch rgâl wa\ng sa, âk ntil văn hoá lăp tâm n’gor jêng đơn tính tẩu geh roh hêng đo\ng. Druh ndăm mô hôm u\ch nti nkrêh đơn, nti mprơ then way ơm đo\ng ôh, rnoh bu ranh le\ nuih n’hâm g^t nkrêh đơn dơn hôm jêng âk. Ntơm bah nău ngăn geh nê, năm 2007, wa Nhay le\ dăn n’gâng kan n’gor pơk jrô nti an 20 nu^h hăn nti tă bah păng so\k êng prăk du\ng nơm gay nt^m nti. Tât a[aơ păng le\ pơk geh 3 jrô nti đah bơi 90 nu^h râng lăp nt^m nti. Rlău ma nti nkrêh đơn, păng hôm nt^m mprơ then, múa way ơm tâm [on lan Thái đo\ng đah 32 điệu tâm nê du\t ntoh lư kơt: múa nón, múa xoè, múa khăn…Ta 11 [on bah xã Mường So a[aơ geh rmôt njroh mprơ bah [on lan Thái da dê, mât dơi ăp trong [ư njroh mprơ, tâm nê geh nău do\ng ndơ uh goh way ơm ta jrô nt^m nti tă bah wa Nhay pơk luh dơi kônh wa do\ng du\t jonh rbăn. Way Nông Văn Nhay lah:

            (Che gâp lah nu^h lôk [ư n’hanh nkrêh đơn blău, lôch nê trêng nti tay an bơ\ gâp n’hanh tât gâp nơm. A[aơ gâp dôl trêng nti tay an său gâp đo\ng. Đơn tính tẩu mô geh phím du\t jêr nkrêh, yơn le\ nuih n’hâm gơih nđơr nti ri mbra kơt dơi. Nu^h I mô u\ch ro\ng ri mbra mô dơi nti).

            Nti nkrêh đơn le\ jêr hôm yơn [ư dơi đơn hôm jêr lơn đo\ng. Ta Phong Thổ a[aơ, wa Nhay nklăp lah du hê nu^h blău [ư đơn tính tẩu dơm ma rnôk nău nteh nkrêh đơn djăt n’gloh nteh ndjôt nău n’gloh nteh bah yôk bri Tây Bắc. Du hê nu^h [ư đơn blău rlău ma bar mpang ti blău ân geh nău g^t djăt âm nhạc, âk năm ơm g^t blău nkrêh đơn đo\ng, lah mô ri blău [ư dơm đơn yơn tât rnôk nkrêh ri đơn nteh mô lăp tâm nuih n’hâm. Gay [ư dơi du mblâm đơn lôch ue\h, bôk năp lah sơch ăp play nông kro I du\t rvoal, koh bôk dah găp, kuar kloh bah trôm lôch nê ih kro tâm bar pe nar. Nông đơn (bom tính tẩu), bu\t nông lôk 4 trôm gay mât nău mprâm ntêh phâm [ư an tâm ban. Măt đơn (tép tính) lôk 2 trôm jê| gay luh n’hâm nteh way dơi [ư ma si tơm vông. N’gar đơn (căn tính) [ư ma ăp ntil si jôn dơi trah mon du\t n’hâm ndê jo\, poih l^t. Khoá đơn (mlang tính) [ư ma nke rpu ranh gay ma khoá đơn geh màu nđôi chrêk, rnôk nthăng rse đơn an nteh du\t ue\h.

            Năm aơ le\ 75 năm deh, n’hâm suan le\ djôr du\t âk, wa Nông Văn Nhay nha m^n rvê đo\ng yor mô ho\ geh nu^h I [ư dơi đơn tính đah nău nteh đơn ndjôt jâk nău way Thái nha way hit mbro tâm nuih n’hâm đo\ng. U|ch ro\ng du\t têh bah păng a[aơ lah geh nău mât uănh khlay lơn bah Nghih dak đo\ng, ntuh kơl gay mât ndray, hun hao văn hoá Thái tâm nê geh đơn tính tẩu; rơh mom ndăm njrăng uănh khlay lơn đo\ng tât nău mât ue\h săk ntơr văn hoá bah rnoi nu^h he, joi dơi nu^h I le\ ma nuih n’hâm gay an păng trêng nti tay nău g^t blău./.

                                                                                                            Răk rblang: Điểu Thân