VOV4.Mnông: Ntô săk ôch yor chrat nar, jâng choat nâp, bâr ngơi lot, bu ranh Y Wang Hwing uănh kơt lah mom lơn rđil đah năm ngăn ho\ tât 66 năm bah nơm. Wa rhơn nkoch, gâp uănh kơt lah mom lơn aơ lah rnơm tâm nau u\ch ro\ng văn hoá rnoi Rđe mro hoch tâm săk nơm. Me deh n’hanh têh ndăm tâm nau ueh ơm văn hoá bah rnoi Rđe tă bah hôm jê|, wa ho\ geh gi\t âk nau nkoch ơm yau kơt lah bu ndăm jang dăng Dam Yi, Dam San…bah nau nkoch bah Che Y’Im. Wa Y’Wang ko\ ti\ng che nơm râng âk nau [ư nau vay ơm bah [on lan. Tâm ăp măng tur chi\ng, goh gong, rnôk ma ăp nu\ih ho\ bơi nhu\l ndrănh yăng, ăp bu ranh rnôk nê bu ntơm tâm pât tâm mprơ. Ăp nau tâm pât jong lo\ nkoch jong tay bơi tât ôi, lôch ntơm măng aơ tât măng êng ngăn:

             ‘Ăp nu\ih bu ranh kăl e nơh bu mprơ khan lôch măng tât ang ngăn ma ê saơ lôch ơm, mprơ âk nau, plơ\ si\t plơ\ hăn ri nơm u\ch kơt u\ch djăt ri jêr ngăn, mô geh kơt lah nau yoăn ôh, nchih ân ti\ng kơt, ma ot ndrong Rđe ri knu\ng blau djăt ma ti\ng kơt dơm”.

Rhơn răm, gơih djăt, knu\ng djăt n’hanh kơt lah chuêl le\ n’ăp ma mông, nar dôl tât, bu ranh Y Wang nkoch tât năm nơm hôm kon se, rnôk dôl djăt ăp măng bu tâm pât. N’hanh tu tơm bah nau nkoch nê kơt lah lăp tâm săk wa. Rnôk hôm ndăm păng hôm nkah gi\t ngăn ăp nau bu nkoch ot ndrong Dam Bhu-Dam Bha, nau ot ndrong Dam san, Dam Yi…

            Mô êng knu\ng u\ch nau mpât mprơ, ma wa hôm u\ch ngăn ăp ntil ndơ goh nteh bah rnoi mpôl. Wa blau uh ăp ntil kơt lah: Đinh Buốt, Buốt chóc, Takta, Gong, Đinh năm…n’hanh wa nơm ko\ blau nkra ndơ uh, ndơ goh. Ăp ntil ndơ nê đah wa kơt lah drăp ndơ khlay, geh jut, rao ân kloh n’hanh geh mât prăk nâp ngăn, yor ri uănh ueh n’hanh ang ngăn. Păng uh ân hên djăt nau nteh bah Đinh Buốt, wa uănh măt ngai. Nua nteh bah Đinh Buốt kơt lah leo wa plơ\ tay đah ăp rơh hôm chiă rpu, chiă ndrôk, nti\m nti nau uh nteh:

             ‘Kăl e nơh rnôk hôm chiă ndrôk chiă rpu ri leo ndjôt n’ăp ma ndơ goh nteh kơt lah đinh buốt, gong, mô lah đinh tak ta, vay ân ngăn tâm du\ng, mô dơi mô geh, knu\ng leo djôt n’hanh leo ma oh nô uh, djăt oh nô uh mhâm [ư ri nơm uh kơt n’hanh ti\ng nti nau uh dơm. Rnôk 6, 7 năm ho\ ntơm uư\ch ti\ng nti, ân tât rnôk 9, 10 năm ho\ blau uh du ntil ndơ uh hôm. Nti uh du tơ\ nơm mô gi\t ôh, ri nơm djôt si\t ndjôt hăn, ntơm nar aơ tât nar êng, kơt ri mro mư blau”.

            A[aơ bol ma năm ho\ ranh, yơn lah nau u\ch mpeh ntil ndơ văn hoá vay ơm bah rnoi nơm mro hôm geh tâm săk wa. Bol ma ntă nu\ih u\ch ot ndrong, wa ko\ geh nau ueh, nau rhơn mpât mprơ dơm. Tâm rnôk ru, wa lo\ mprơ nau mprơ ơm yau ân sau djăt, mô lah gu\ nkoch tât nau mpât mprơ, nau uh nteh gong rêng. Nê lah ntrong ma wa nti\m nti gay ma nkah gi\t n’hanh mât nklăp 20 nau ot ndrong bah rnoi Rđe.

            Gay mât ndray n’hanh mât ueh ntrong mpât mprơ, nkoch nau ueh aơ, Sở văn hoá-thể thao-păl n’aih n’ghor Dak Lak rgop nsum đah ntu\k kan mi\n rvê Văn hoá ơm yau Việt Nam ho\ [ư 2 jrâu nti nau mprơ ot ndrong ta [on Triă, xã Ea Tul, ân 20 nu\ih tâm nê geh n’ăp ma cán bộ nu\ih Rđe dôl pah kan ta xã Ea Tul n’hanh nkuăl Cư Mgar. Bu ranh Y Wang ho\ nsu\n lôch nuih n’hâm nơm gay nti\m nti ăp nau ot ndrong bah rnoi Rđe. N’ăp ma jrâu nti, bu ranh Y Wang rhơn nkoch: Rhơn yor âk nu\ih hôm geh nau u\ch mpeh ot ndrong, nti nau mprơ ngăch, di er, kơt lah Y Pa Ksơr, Y Đhin Niê, H’Nhé Niê, Y Păp Ayun, Y Pui Niê…Tâm ăp rơh hăn tâm rlong njroh mprơ  tur chi\ng goh gong n’hanh nkoch ot ndrong bah n’gor Dak Lak [ư, ăp nu\ih ti\ng nti tă bah wa ho\ geh âk nau nkhôm prệ. Năm e nơh, kon se nti bah wa ho\ geh giải xuất sắc tâm rơh tâm rlong văn hoá ăp n’gor Tây Nguyên.

Y Thok Niê, cán bộ văn hoá xã Ea Tul, ko\ lah nu\ih ti\ng nti bah bu ranh Y Wang đo\ng, nkoch:

             ‘Y Wang lah bu ranh geh âk nau blau n’hanh gơih n’ơr ngăn, râng ăp nau kan tâm xã tâm nkuăl, nkoch mbơh nti\m nti ân rơh mom ba kơi. Tâm xã geh pơk 2 jrâu nti nau ngơi lơn bah rnoi Rđe, nti\m nti nau tur chi\ng, nau mprơ đo\ng, bu ranh Y Wang ho\ [ư ueh ngăn. Kan pơk jrâu nti\m nti kơt nê ngăn lah geh nau dơi khlay ngăn ân rơh mom bah kơi”

            Nkoch mpeh nau kan mata ndray nau vay ơm văn hoá ba rnoi Rđe, bu ranh Y Wang nkah: Mprơ ot ndrong kơt lah du ntil ndơ khlay. Săk wa ho\ ranh, mô dơi geh rêh mro gay ma nkoch nau ot ndrong. Wa u\ch geh nti\m nti âk lơn ân rơh mom mpeh nau nkoch, nau khan, nau mprơ Ayray, kưt, tur chi\ng, yơn lah êng wa ri jêr ngăng geh jrâu nti.

             ‘Lah mô geh nti\m nti n’hanh ăp mon sau ba kơi mô nti ri nau vay ơm bah rnoi Rđe mra geh roh rui hêng n’hanh roh dơm. Gâp u\ch mhâm [ư n’gâng kan tâm nkuăl uănh kơl an gay ntuh kơl lơn tay. Rnôk hôm n’hâm gâp mra nti\m nti ân rơh kon sau ba kơi nar lơn geh hun hao, lơn năm lơn ueh, gay nau vay văn hoá vay ơm bah rnoi Rđe mpeh nau nkoch khan, tur chi\ng geh [ư ueh n’hanh hun hao”.

            Năm 2014, bu ranh Y Wang lah ngoai tâm bar nu\ih geh ntu\k kan mi\n rvê văn hoá vay ơm, tâm Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, leo hăn tâm rlong mprơ nkoch nau mprơ vay ơm tât dak Phần Lan. Saơ rhơn ngăn yor lah nu\ih ho\ leo nau nkoch khan bah nơm luh tât dak ba dih, yơn wa hôm geh nau rvê lah: Mhâm [ư gay nau nkoch khan bah nơm hôm mro tâm [on lan./.

                                                                                    Nu\ih răk rblang: H’Thi