VOV4.M’Nông :

Ơi kônh wa n’hanh le\ băl mpôl !  

Nar 10/3/1975 le\ hăn tâm nău têh khlay, ntop tay du gưl nău ueh ang tâm nău way lơh n’gang rklaih đăp mpăn rnoi mpôl đêt, kơp dơn ngoay neh dak. Ne\ lah nău lơh dơi Buôn Ma Thuột-pơk trong an rdôl lơh Tây Nguyên n’hanh Lơh dăng le\ rngôch yan wai năm 1975 kăl e.

40 năm jêh nsu\k ndrăk nsiu tâm lơh tâm su, Buôn Ma Thuột le\ jêng đô thị loại 1, lah ngoay tâm 10 năm nkual [on têh ueh kloh ngăn lam dak, lah nkual [on têh geh rnoh cà phê tăch ăp năm âk ngăn Việt Nam. Tach ndeh păr Hoà Bình, ntu\k geh tâm lơh hô ngăn, a[aơ jêng tach ndeh păr mhe, nthoi Tây Nguyên đah ăp nkual Trung Nam Bắc.

Nkah g^t nar rklaih đăp mpăn nkual [on têh năm aơ dơi [ư ndrel đah Lễ hội cà phê Buôn Ma Thuột, nkual [on têh lơ ndơ\ wơt âk băl mpôl, năch dăch ngai, n’hanh kơt ăp nu\ih dơi rlet rlău nău dơh bah tach ndeh păr mhe. N’hanh rnôk g^t mpeh nău ơm kăl e, ăp nu\ih saơ nău ueh bah nkual [on têh dôl n’gu\r răm tâm nkao u\nh lễ hội.

Di nkah g^t 40 năm lơh dơi Buôn Ma Thuột, Minh Châu, nchih nău mhe Rađiô nău ngơi Việt Nam, ta Tây Nguyên geh nău nkoch: “Buôn Ma Thuột: rlet rlău nsu\k u\nh ndrăk nsiu n’hanh u\nh ang bah tach ndeh păr ang bah rơh tâm lơh tâm su kăl e”. Jă kônh wa n’hanh le\ băl mpôl kâp djăt !

Mhe ncho ndeh păr bah Hà Nội hăn Buôn Ma Thuột, tahen ơm Nguyễn Đức Thịnh, ta thôn 1 xă Chư Eabua, nkuăl [on têh Buôn Ma Thuột an g^t, bah năp n’hanh n’ăp du đêt năm jêh rklaih đăp mpăn, wa n’hanh ăp mpôl băl tahen, mô geh nu\ih m^n tach ndeh păr Hoà Bình dơi jêng tach ndeh păr Buôn Ma Thuột, jêng ntung nthoi gay wa hăn đah Tây Nguyên n’hanh ăp nkual [on tơm mpeh Bắc.

 “Ntơm hăn saơ Buôn Ma Thuột ueh kloh ang, knu\ng rnê dơm lah rgâl mhe n’hanh du\t mhe. Rnôk nkra tach ndeh păr pih ja da dê, pih lok âk ngăn mô geh kloh ueh mhe kơt a[aơ. Saơ du\t rhơn n’hanh nđơr. Uănh nsum lah ntuh kơl bah ngih dak tâm ndeh rklư mhe, du\t đêt mông nar hăn nsong tâm nđu\r đah 2 nkual bah dâng-bah lơ.

Wa Thịnh nkoch, râng tâm rơh lơh Buôn Ma Thuột, wa mpeh tâm lăp kan jo\ jông bah Đại đội 1, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 149, Sư đoàn đặc công 316. bah kơi nkual têh Buôn Ma Thuột dơi rklaih đăp mpăn, nar 14/3/1975 wa ndrel ăp mpôl băl ta Trung đoàn 149 dơi n’hao tâm lơh ndrel Trung đoàn 198 đah nău kan rklaih đăp mpăn tach ndeh păr Hoà Bình. Wa Thịnh sôt rmanh ta ntu\k tâm lơh aơ:

 “Tâm rơh tâm lơh 14/3 ri gâp dơi jao nău kan lah hăn lor gay lơh. Di lah Trung đội 1 yơn đồng chí trung đội trưởng geh sôt rmanh ru\ch tay bah kơi ri trung đội gâp ndơn nău kan ru\n in nkual jay tôl tâm tach ndeh păr gay hun hao hăn ntu\k pháo ju\m dăr nking n’gang pháo pănh luh bah dih tahen he. Dôl tâm lơh, jao an tahen pănh B50 pănh ndeh păr dôl nchrăp mpăr, yor mô so\ng gâp mơ so\k n’gâr phao B50 pănh ri jêh ne\ pháo plơ\ rlơn tay gâp geh sôt rmanh dil”

Tach ndeh păr Hoà Bình hôm kuăl lah tach ndeh păr Phụng Dực a[aơ dơi tahen Việt Nam Cộng hoà m^n lah ntu\k khlay, lah ntu\k pă an ăp ndoh ndơ ndrăk nsiu ndơ ngêt sa an ăp sư đoàn jêng dơi njrăng n’gang nâp dăng. Ta pu\ng lah ntu\k Trung đoàn 52 nguỵ gu\ mpeh bah lơ luh nar tach ndeh păr, dơi an 5-7 dăp rse loih lok rchăng n’gang, tâm srah đah ăp dăp n’gar lah pôih mìn. Dăp mpir neh ju\m dăr ntu\k tahen mbuh prêh n’hanh mbâl, ăp ntu n’hanh ăp n’gâr phao dơi an dil tâm mpir neh. Ta năp nău njrăng n’gang aơ bah rlăng, rơh tâm lơh rklaih đăp mpăn tach ndeh păr Hoà Bình jêng rơh tâm lơh hô ngăn, janh ngăn bah tahen he tâm rơh lơh rklaih đăp mpăn Buôn Ma Thuột. wa Trần Duy Nai, Kruanh ngih pah kan tahen nkual têh Buôn Ma Thuột a[aơ, nkah tay ăp rơh tâm lơh hô ngăn ta nkual tach ndeh păr Hoà Bình:

“Ntu\k ne\ lah ntu\k gu\ tahen bah trung đoàn 53, sư đoàn 23 nguỵ. Bah ôi nar 10/3 tât klong nar 11/3, rklaih đăp mpăn nkual têh. Nar 13 tre\ hao lơh tay trung đội 445 tât măng 16 n’hanh ôi 17, rgum soan lơh trung đội 453, 2 trung đoàn bah sư đoàn 316 n’hanh sư đoàn 10 rdôl lơh jêh le\ rngôch nkual trung đoàn 53 n’hanh tach ndeh păr. Uănh nsum aơ lah du rơh lơh hô ngăn yor le\ rngôch tahen nkual aơ pơng rgum r[u\n s^t ta ne\”.  

A[aơ, tach ndeh păr Hoà Bình hô ngăn le\ jêng tach ndeh păr mhe gưl 4C t^ng di bah rmôt kan tach ndeh păr [on lan do\ng lam ntur neh, đah ăp trong mpăr jông 3 km, tong dơi wơt ăp ntil ndeh păr jêt di mơ kơt A320/A321 ATR-72… tâm du nar, tach ndeh păr wơt 20 rơh mpăr tât n’hanh hăn, âk geh tât 800 năch/du mông rnôk âk, tâm ban đah 2 rkeh năch/năm. Wa Phan Văn Đình, ngoay tâm âk tahen bah ntu\k kan wơt uănh tach ndeh păr Hoà Bình ăp năm bah kơi rklaih đăp mpăn, jêh ne\ đêt năm pah kan Kruanh tach ndeh păr Buôn Ma Thuột, saơ le\ rngôch ăp nău rgâl têh aơ:

“A[aơ le\ geh âk nău rgâl hun hao du\t ngăch, rnôk mhe hao tât a[aơ mô m^n hun hao ngăch kơt a[aơ. Trong hăn bah tach ndeh păr tât sư đoàn 470 rnôk ne\ du\t djơh. Jêh âk năm hun hao kơt a[aơ saơ ngăch hun hao ngăn, trong hăn tâm tach ndeh păr dơi m^n lah ueh ngăn lam dak. Jay kâp ndeh păr bôl jêt, đah nklăp 7.500 mét vuông do\ng yơn ndâk nkra rup ndah du\t ueh, ntu\k ntô ueh nta an năch ju\r uănh n’hâm aih, ueh lơn rnôk bah năp âk ngăn”

Ju\m dăr tach ndeh păr lah cà phê ueh nđir, tâm ne\ tâm srah đah ăp jay tôl âk dak bah ăp nkual [on lan ueh ndro\ng. Nău rêh lơ tong ăp, gung trong tach ndeh păr lơ dơh, ăp [on lan ta aơ bah ntơm rklaih đăp mpăn tach ndeh păr chuêl nău janh dăng bah tâm lơh tâm su rklaih đăp mpăn tach ndeh păr Hoà Bình:

“2 ding tâm lơh hô ngăn, [om ndrăk nsiu rtoh n’gôr te\k bôk te\k tôr, tâm neh ri pháo, ndeh păr quần thảo ka lơ trôk, ngih wâl ri [om mìn pănh phah hăch, lăp tâm ne\ ri lơ rlâm hăch tay, nsiu ntô [om da dê lir lar ta neh. An lah ne\ du nău tâm lơh janh dăng bah rnoi nu\ih, gay rklaih đăp mpăn, so\k lơi nău đăp mpăn êng”.

Ôi, kêng măng n’hanh măng, lam nkual trôk wa\r tach ndeh păr Buôn Ma Thuột n’gôr nteh ndeh păr ju\r hao. Âk ntil ndeh ô tô khlay rdêng nu\ih luh tach ndeh păr, âk năch đêp rmên, ngơi gơm hăn n’hanh tât… lah nău plơng tay bah a[aơ, đah ăp tahen, nu\ih kh^t le\ hu\k mham rklaih đăp mpăn tach ndeh păr Hoà Bình, rklaih đăp mpăn Buôn Ma Thuột. Âk nu\ih [on lan rêh ta aơ rlău rơh tâm lơh tâm su, a[aơ nkre dơn do\ng nău nơih ueh rgâl mhe, mô chuêl nkoch mpeh nău kăl e tâm lơh tâm su bah tahen n’hanh [on lan he ta ntu\k aơ an kon sau nơm. Wa Quách Bình, ta thôn 2, xă Hoà Thắng, nkual [on têh Buôn Ma Thuột, mô ngai đah tach ndeh păr Buôn Ma Thuột, lah:

“A[aơ an g^t wât jru hvi an kon sau bah kơi aơ, a[aơ khân pơng knu\ng g^t lah a[aơ geh tach ndeh păr du\t ueh, yơn mô g^t phâm kăl e, jêng lah an khân pơng g^t tach ndeh păr rnôk kăl e, mô di ơm geh, u che he hăn tâm lơh tâm su mơ dơi geh jêng an g^t phâm nt^m nti”.

Hăn tâm trong kăl e, hăn tâm tach ndeh păr Buôn Ma Thuột a[aơ, ăp nu\ih n’gur răm da dê bah năp 2 ntrong tơm cao su krăl yor nău ueh bah pơng. Âk nu\ih lơ saơ ueh lơn, rnôk saơ ta tơm si mô ho\ s^r têl grăp phao, pháo. Hôm e kơn âk nsang grăp pháo ma tơm si hôm e têh hao t^ng năm khay, nâp dăng kơt kăl e bah nkual [on têh khay 3 janh dăng.

                                                                                                BTV:Y’Sưng